HSK dan hakim ve savcı atamalarında yeni dönem! Hizmet puanı sistemi başlıyor

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Genel Kurulu, 16 Eylül 2026 tarihli toplantısında hakim ve Cumhuriyet savcılarının atama sistemini değiştiren kararı oy birliğiyle aldı. 6087 sayılı Kanun'un 29'uncu maddesi uyarınca toplanan Genel Kurul, yer değiştirme suretiyle atamalarda "atamaya esas hizmet puanına dayalı sisteme" geçilmesine karar verdi.

MEVCUT SİSTEM NASIL İŞLİYORDU?

Hakim ve savcıların yer değiştirme suretiyle atamalarına ilişkin temel esaslar, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 35'inci maddesi ile atama ve nakil yönetmeliklerinde düzenleniyor.

Mevcut sistemde adli ve idari yargı teşkilatının bulunduğu görev mahalleri bölgelere ayrılıyor ve her bölge için asgari hizmet süreleri öngörülüyor. Atamalar, yönetmeliklerde öngörülen istisnalar dışında alt bölgeden başlanarak ve sıra takip edilerek yapılıyor. Bu süreçte ilgilinin kıdemi ve talepleri ile hizmetin gerekleri, kadro ve ihtiyaç durumu birlikte değerlendiriliyor.

ESKİ SİSTEMİN TESPİT EDİLEN SORUNU

HSK kararında, mevcut yapının yarattığı dengesizlik ayrıntılı biçimde anlatıldı. Buna göre aynı bölge içinde yer alan görev mahalleri; tercih edilme durumları, iş ve dosya yoğunlukları, coğrafi ve ekonomik koşulları, sağlık, sosyal ve kültürel imkanları, ulaşım olanakları, gelişmişlik düzeyleri ve önemli merkezlere yakınlıkları bakımından birbirinden önemli farklılıklar gösterebiliyor.

Kararda, bu farklılıkların bölge ve hizmet süresi esaslı mevcut sistem içinde yeterince ayrıştırılamadığı belirtildi. Bunun sonucunda tercihlerin belirli görev mahallerinde yoğunlaştığı, hakim ve Cumhuriyet savcısı ihtiyacının dengeli biçimde karşılanmasının güçleştiği vurgulandı. Bu nedenle atamalarda esas alınan kriterlerin nesnel, güncel ve ölçülebilir verilere dayandırılması ihtiyacının ortaya çıktığı kaydedildi.

YENİ SİSTEMİN OMURGASI: MAHAL KATSAYISI

Yeni sistemde her görev mahalli için bir "mahal katsayısı" belirlenecek. Katsayı belirlenirken şu ölçütler dikkate alınacak: tercih edilme durumu, iş ve dosya yoğunluğu, coğrafi ve ekonomik koşullar, sağlık, sosyal ve kültürel imkânlar, ulaşım olanakları, gelişmişlik düzeyi, önemli merkezlere yakınlık ve diğer durumlar.

Mahal katsayıları, daha az tercih edilen yerlere daha fazla puan sağlayacak şekilde kademeli olarak belirlenecek. Bu katsayılar güncel ve doğrulanabilir veriler esas alınarak belirli aralıklarla gözden geçirilecek, gerektiğinde güncellenecek.

Kararda, mevcut bölge ve hizmet süresi yapısının korunduğu, ancak coğrafi konumun tek başına belirleyici olmaktan çıkarıldığı ifade edildi. Amaç, mahaller arasındaki tercih farklılıklarının azaltılması ve kadro dağılımının dengelenmesi olarak tanımlandı.

HİZMET PUANI NASIL HESAPLANACAK?

Atamaya esas hizmet puanı, her bir görev mahallinde geçen fiilî hizmet gün sayısının o mahal için belirlenen katsayıyla çarpılması ve elde edilen puanların toplanmasıyla bulunacak.

Fiilî hizmet süresi hesaplanırken aylıksız izin, uzun süreli rapor kullanımı, yabancı dil eğitimi, askerlik hizmeti, avukatlık ve başka kurumlarda geçirilen süreler hesaba katılmayacak; yalnızca meslekte fiilen geçen süreler dikkate alınacak.

TERFİ, TEFTİŞ VE DİSİPLİN DE PUANA YANSIYACAK

Sistem yalnızca süre ve mahal üzerine kurulmayacak. Terfi ve teftiş sonuçları ile disiplin hükümlerinden kaynaklanan liyakat ve mesleğe uygunluk göstergeleri de puanlamaya belirli ölçüde yansıtılacak. Bu göstergelerin puanlamaya etkisine ilişkin esaslar ayrıca belirlenecek.

ÖZEL DURUMLAR İÇİN AYRI KURALLAR

Karar, bazı görev türleri için özel hesaplama yöntemleri getiriyor:

Geçici veya meslek içi eğitim nedeniyle yapılan görevlendirmelerde, görevlendirme süresince kadronun bulunduğu yer yerine fiilen görev yapılan mahallin katsayısı esas alınacak.

HSK, Adalet Bakanlığı, yüksek mahkemeler ve hakimlik-savcılık mesleğinden sayılan diğer idari görevlerde bulunanlar ile kurum veya ülke adına yurt dışında görevlendirilenlerin hizmet puanı hesaplanırken en düşük mahal katsayısı uygulanacak.

Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemelerinde görev yapanlarda, mahkemenin bulunduğu il merkezi adliyesine karşılık gelen katsayı esas alınacak.

PUAN SIRALAMASINDAN MUAF TUTULACAK ATAMALAR

Atamalarda puan sıralaması temel ölçüt olacak. Ancak iki grup istisna belirlendi.

Birinci grupta kura ve mazerete dayalı atamalar ile Yargıtay Cumhuriyet savcılığı ve tetkik hakimliği, Danıştay savcılığı ve tetkik hakimliği, Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemeleri, Cumhuriyet başsavcılığı, başsavcı vekilliği ve mahkeme başkanlığı görevlerine yapılacak atamalar yer alıyor.

İkinci grupta ise deprem, su baskını, yangın, salgın hastalık ve benzeri afet veya acil durumlar ile hakim ve savcı ihtiyacının olağan atama usulleriyle karşılanamadığı zorunlu hizmet halleri bulunuyor. Bu durumlarda atamalar, zorunluluğun gerektirdiği kapsamla sınırlı olmak üzere puan sıralamasından muaf tutulabilecek.

HAKİM VE SAVCI KENDİ PUANINI GÖREBİLECEK, İTİRAZ EDEBİLECEK

Kararın dikkat çeken bir maddesi de şeffaflığa ilişkin. Hakim ve Cumhuriyet savcıları; kişisel hizmet puanlarına, bu puanın hesabına esas alınan mahal katsayısına ve fiilî hizmet süresi verilerine sistem üzerinden erişebilecek.

Maddi hata ve eksik kayıtlara karşı belirlenen usul ve süre içinde düzeltme talebinde bulunulabilecek. Bu talepler, atama değerlendirmesi yapılmadan önce karara bağlanacak.

2027 ANA KARARNAMESİYLE YÜRÜRLÜKTE

Puanlama sisteminin uygulanabilmesi için gerekli teknik ve idari altyapı oluşturulacak, puanlamaya esas veriler dijital ortama aktarılacak. Sistem, 2027 Yılı Ana Kararnamesi ile birlikte uygulanmaya başlanacak.

Kararda düzenlenmeyen hususlarda ise mevcut atama ve nakil yönetmelikleri ile ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam edilecek.