Hesap öderken sakın şaşırmayın! Servis ücreti yasaklandı ama tek bir istisna var

Ticaret Bakanlığı'nın 30 Ocak 2026 tarihinde Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklikle yeme-içme sektöründe yeni bir dönem başladı. Lokanta, restoran, kafe ve pastanelerde tüketicilerden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti gibi adlar altında ilave ücret talep edilmesi yasaklandı. Ancak bu yasağın çok kritik bir istisnası bulunuyor.

Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın aktardığı bilgilere göre; 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 51. maddesi kapsamına giren bazı işletmeler, bu yasaktan muaf tutuldu. Peki, hangi işletmeler hala servis ücreti alabilir? Müşteri bunu nasıl ayırt edecek?

BAKANLIKTAN NET UYARI: ZORUNLU ÜCRET YOK, GÖNÜLLÜ BAHŞİŞ VAR

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, işletmelerin menü fiyatları dışında tüketiciden zorunlu bir bedel talep edemeyeceği vurgulandı. Tüketicilerin yalnızca kendi istekleriyle, gönüllülük esasına dayalı olarak bahşiş verebilecekleri belirtildi.

Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

"Fiyat Etiket Yönetmelik değişikliği kapsamında; restoran, lokanta, kafe, pastane ve benzeri işletmeler, menülerinde servis ücreti, kuver ücreti ya da herhangi bir ad altında ek ücret alınacağına ilişkin ifadelere yer veremeyecekler. Tüketicilerin yalnızca tükettikleri ürünlerin bedelini ödemeleri sağlanacaktır."

Ancak yönetmelikteki "4857 Sayılı İş Kanununun 51’inci maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla" ibaresi, sistemin tek istisnasını oluşturuyor.

Gizli zammı açıkladı! 'Keşke kuver ve servis ücretleri kalkmasaydı' dedirtti

İŞ KANUNU 51. MADDE İSTİSNASI HANGİ İŞLETMELERİ KAPSIYOR?

Yasak kapsamı dışında kalan ve yasal olarak servis ücreti (yüzde) ekleyebilen işletmeler İş Kanunu'nun 51. maddesinde tanımlanmıştır. "Yüzdelerin ödenmesi" başlıklı bu maddeye göre şu işletmeler istisna kapsamında:

Otel, lokanta, eğlence yerleri,İçki verilen ve hemen orada yenilip içilmesi için yemek satılan yerler,"Yüzde usulü" ile çalışanların ücretlendirildiği müesseseler.

Kanun, bu işletmelerde işveren tarafından müşterinin hesap pusulasına %5, %10, %15 gibi oranlarda "servis ücreti" (yüzde) eklenmesine izin veriyor. Bu sistemde toplanan paralar işverenin kasasına değil, çalışanlara dağıtılmak zorunda.

HER İÇKİLİ MEKAN SERVİS ÜCRETİ ALABİLİR Mİ?

Buradaki tanım ilk bakışta geniş görünse de aslında şartlar çok nettir. Bir otelin, lokantanın veya eğlence mekanının sadece "içkili" olması veya "yemek vermesi" servis ücreti alabileceği anlamına gelmez.

İstisnadan yararlanabilmek için o işletmenin "Yüzde Usulü" ile işçi çalıştırıyor olması şarttır. Yani işçilerin maaş sisteminin bu yüzdeler üzerine kurulu olması gerekir.

İŞLETMENİN YÜZDE USULÜ ÇALIŞTIĞI NASIL ANLAŞILIR?

Vatandaşın mağdur olmaması ve keyfi fiyat artışlarının önüne geçilmesi için Ticaret Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın koordineli çalışması büyük önem taşıyor. Çünkü bir işletmenin gerçekten "yüzde usulü" uygulayıp uygulamadığı, "Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uyup uymadığıyla anlaşılır.

Belge zorunluluğu: Yüzde usulü çalışan iş yerlerinde işveren, hesap pusulalarının genel toplamını gösteren belgeyi işçi temsilcisine veya sendika temsilcisine vermek zorundadır.5 Yıl saklama şartı: Bu kayıtların 5 yıl boyunca saklanması yasal zorunluluktur.

Servis bedeli ve kuver yasal mı?

TOPLANAN PARALAR GARSONA NASIL DAĞITILIYOR?

Yüzde usulüyle çalışan (yani yasal olarak servis ücreti alabilen) yerlerde toplanan paralar rastgele dağıtılmaz. Devlet memuru kademesi gibi bir puan sistemi vardır:

Baş aşçı ve resepsiyon şefi: 26-30 PuanAşçı, garson, barmen: 18-22 PuanYeni başlayanlar: Grubun en düşük puanıKıdem puanı: Başarılı geçen her 3 yıl için +1 puan eklenir.

İşçinin daha önceki iş yerlerindeki deneyimi belgelendiği takdirde, yeni iş yerindeki puanlamasında da dikkate alınır.

TÜKETİCİ NE YAPMALI?

Haberde dikkat çekilen en önemli hususlardan biri de şeffaflık. Müşterilerin hangi restoranın yasak kapsamında olduğunu, hangisinin yasal istisnaya sahip olduğunu bilmesi gerekiyor.

Uzmanlar, İş Kanunu 51. maddesi kapsamında yasal olarak servis ücreti alan işletmelerin, bu durumu görünür bir şekilde kapıda veya menüde ilan etmesi gerektiğini, aksi takdirde tüketicinin haksız yere ödeme yapmış olabileceğini belirtiyor.

Özetle: Eğer bir işletme "Bizde yüzde usulü çalışma var" diyerek servis ücreti talep ediyorsa, bu paranın kuruşu kuruşuna çalışanlara dağıtıldığının belgelenebilir olması gerekiyor. Aksi takdirde alınan ücret yasa dışı sayılıyor.