“Herkül”de kuyruk soruları

“Herkül” diye bilinen C130 askeri kargo uçağının düşüş nedenini, Türkiye’ye getirilen kara kutunun çözümü ve kaza kırım heyetinin ayrıntılı şekilde hazırlayacağı kesin rapor sunucu öğreneceğimizi umuyorum.

Kesin raporun bugünden, yarına sonuçlanması mümkün değil. Bu bayağı bir süre alacaktır. Ancak kısa sürede hazırlanması beklenen ön rapor, 20 askerimizin şehit olduğu kazanın neden kaynaklanmış olabileceğine ışık tutabilir.

Kaza sonrası ortaya birçok iddia atılıp, konuşuldu. Bu iddialardan birisi personelle birlikte kargo uçağında mühimattın taşındığı yönündeydi.

Bu iddiayı ortaya atanların askerliğin ana kurallarından haberi yok. Askerlikte ister havada, ister karada olsun personelle birlikte mühimmat taşınmaz.

Yani “Hazır kargo uçağı gidiyor, personelin yanında birkaç mühimmat yükleyelim” diye bir şey yok. Veya karada bir yerden bir yere mühimmat taşırken, “Mühimmatla birlikte birkaç timi de yükleyip o bölgeye gönderelim” denmez.

Zaten Milli Savunma Bakanlığı da dün yaptığı, "Uçağımızda personel ve uçak bakım malzemesi bulunmaktaydı. Uçakta mühimmat yoktu" açıklamasıyla bu iddiayı ortadan kaldırdı.

Teknik arıza veya pilotaj hatası iddialarının yanı sıra en önemli iddia ise uçağa dışarıdan müdahale olduğu, yani füzeyle vurulmuş olabileceğine dair.

Bu iddiaya gerekçe olarak gösterilen şey de, “Trump’ın adıyla” anılarak işletilmesi 99 yıllığına ABD’ye verilen Zengezur koridoru anlaşmasına karşı Rusya veya İran’dan misilleme yapılmış olabileceği ihtimali.

KUYRUK EN GÜÇLÜ YERLERDEN BİRİ

İşte bu iddia karşısında, son derece dikkatli olunmalı, somut bir bilgiye dayanmadan ülkeler arasında kriz yaratacak yaklaşımlardan kaçınılmalı.

Ama bu, değerlendirme yapıp, kazayla ilgili soru yöneltilemez anlamına gelmemeli. Sıralayalım:

(*) İran’ın Zengezur anlaşmasından rahatsız olduğu kesin de, böyle bir çılgınlığı yapması durumunda başına nelerin geleceğini bilmeyecek kadar da “Aptal ülke” değil. Rusya ise koridora karşı değil ancak işletme bahanesiyle ABD’nin bölgeye yerleşmesinden, buna Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan’ın destek vermesinden rahatsız.

(*) Uçağa dışarıdan bir füze müdahalesi olması halinde NATO radarlarının bunun izini bir şekilde tespit edecek kabiliyete sahip olduğu söyleniyor.

(*) Fakat hatırlatmakta fayda var. 25 Aralık 2024’te Bakü’den Grozni’ye giderken Aktau’da düşen Azerbaycan’a ait yolcu uçağının düştüğü yerde kaza kırım heyeti uçağa ait parçalarda füze izleri tespit etmişti. Sonunda Putin de uçağın Rusya Hava Savunma Sistemi tarafından düşürüldüğünü kabul etmişti.

(*) Türkiye’den bölgeye giden kaza kırım heyeti son derece tecrübeli ve bulunan ilk parçalardan uçağa dışarıdan müdahale olup olmayacağını anlayabilecek kabiliyete sahip. Heyetin ilk izlenimleri, kesin olmamakla birlikte dışarıdan müdahale seçeneğinin zayıf olduğu yönünde. Acaba heyet uçağa ait parçalarda bir ize rastlamadığı için mi “zayıf” değerlendirmesinde bulundu? Türkiye’de yapılacak daha ayrıntılı incelemede bu ihtimal değişir mi? Bunu ön rapordan anlayabileceğimizi düşünüyorum.

(*) Sosyal medyada yayılan video görüntülerinde uçağın kuyruk kısmının olmadığı, kuyruğun gövdeden bağımsız şekilde başka bir yere düştüğü görülüyor. Ancak şunu unutmayalım: Uçağın kanat köklerinden sonra, en güçlü bölgelerinden birisi, kargo yüklemesinin de yapıldığı kuyruk kısmı. Dış müdahale de yoksa, uçağın en güçlü bölgelerinden birisi olan kuyruğun gövdeden kopup nasıl ayrıldığı, en önemli sorulardan birisi.