Herkesin kullandığı ödeme sistemini hedef aldılar: ‘Param güvende’ tuzağı! ‘Mağdur sayısı artıyor, arka planda daha büyük bir tehdit var’

Bir mesaj, tek bir tık ve ‘güvenli ödeme’ vaadi… Her şey olması gerektiği kadar tanıdık, hatta fazlasıyla sıradan görünürken, perde arkasında çoktan kurulmuş bir tuzak işliyor olabilir. Hızla artan dolandırıcılık vakaları artık teknik açıkları değil, doğrudan insanların güven duygusunu hedef alıyor. Üstelik bu kez hedefte, kullanıcıların en çok güvendiği ‘param güvende’ sistemleri var…
‘BU VAKALARDA CİDDİ BİR ARTIŞ VAR, HER HAFTA YENİLENEN MAĞDURİYET SENARYOSUYLA KARŞILAŞIYORUZ’

Siber Suç Uzmanı Avukat Dr. Ceren Küpeli, “Maalesef son dönemde bu dosyalarda çok ciddi bir artış var. Dolandırıcılık yöntemleri artık ‘teknik bir açık’ aramaktan ziyade ‘güven boşluğu’ aramaya evrildi. ‘param güvende’ gibi sistemlerin adının kullanılması, kurbanın gardını düşürüyor” dedi.

Saha gözlemlerine de değinen Küpeli, “Bize gelen dosyalarda artık doğrudan para istenen ilkel yöntemler yerine, platformun arayüzünü, dilini ve işleyişini taklit eden sofistike kurgular görüyoruz. Özellikle teknolojik ürün satışlarında her hafta yenilenen bir mağduriyet senaryosuyla karşılaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

TEHLİKE TAM OLARAK NASIL BAŞLIYOR?

Param güvende gibi sistemlerin genellikle hangi alandaki platformlarda olduğuna da değinen Ceren Küpeli, “Bu sistemler, başta ikinci el alışveriş siteleri olmak üzere emlak, kısa dönemli kiralama ve hatta sosyal medya üzerinden satış yapan butik platformlarda bile karşımıza çıkıyor. Ancak altını çizmemiz gereken bir nokta var: Bu sistemlerin kendisi tehlikeli değil; aksine yasal bir güvencedir” dedi.
Tehlikenin tam olarak nerede başladığına değinen Küpeli, “Tehlike, bu sistemin ‘taklit edilmesiyle’ başlıyor. Eğer işlem platformun kendi resmî arayüzü ve onay mekanizması üzerinden yürütülüyorsa güvenlidir. Risk ise iletişimin platformun dışına (WhatsApp, SMS vb.) taşınması ve para transferinin doğrudan kişinin banka hesabına yapılmasıyla ortaya çıkıyor” ifadelerini kullandı.

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç AA’ya yaptığı açıklamada dolandırıcıların, alıcı gibi davranarak satıcıdan ‘hesap onayı’ bahanesiyle kendi adlarına açtıkları hesaba para aktarmalarını istediklerini belirterek, “Hiçbir güvenli ödeme sisteminde hesap onayı için para gönderme ya da doğrulama kodu paylaşma gibi bir uygulama bulunmuyor” dedi.

‘PARAM GÜVENDE’ DOLANDIRICILIK SENARYOSU NASIL İŞLİYOR?
Tüm dolandırıcılık senaryolarının ‘hız ve güven’ illüzyonuyla başladığının altını çizen Ceren Küpeli, “Dolandırıcı, alıcı veya satıcı kılığında size ulaşır. Çok kibar ve acelecidir. Çoğu zaman da kendisini acemi gibi gösterir. Güvenli ödeme sistemini kullanmak istediğini söyler. ‘Sistemden talep oluşturdum, size bir link geldi mi?’ diyerek platformun tasarımını birebir kopyalayan sahte bir URL gönderir” dedi ve şöyle devam etti:
-- Mağdur linke tıkladığında, karşısına platformun logosunun olduğu, kart bilgilerini veya havale açıklama kodunu girmesi gereken bir ekran çıkar. Mağdur havaleyi yaparken dolandırıcının verdiği ‘ilan numarasını’ açıklamaya yazar. İşte kritik hata bu! Bu ilan numarasını yazıyor olmasının kendisini dolandırıcılıktan kurtaracağını sanır. Takiben dolandırıcı, ‘hata oluştu, sistem onaylamadı, tekrar aynı tutarı gönderin ilki iade olacak’ diyerek kurbanı bir para transferi döngüsüne sokar.

-- İnsanlar, ‘zaten güvenli bir sistemin içindeyim ve açıklamaya ilan bilgisi yazdım, dolandırılmış olamam’ yanılgısıyla bu noktada sorgulamayı bırakıyor ve para transferlerini gerçekleştiriyor. Bu nedenle işlem yapılan sistemlerin kopyalanmış sahte sistemler olup olmadığının çok iyi ayırt edilmesi gerekiyor.

DİKKAT! FARKINDA OLMADAN KENDİNİZİ BAMBAŞKA BİR OLAYIN İÇİNDE BULABİLİRSİNİZ

Bu durumun en kritik boyutunun, kişinin kontrolü dışında gelişen adli süreçlere dahil olma riski taşıdığını vurgulayan Ceren Küpeli, “Dolandırıcılar genellikle anonim kalmak adına, mülkiyeti başkalarına ait olan veya suç geliri aklama amacıyla kullanılan ‘aracı hesapları’ tercih ederler” dedi ve şu bilgilerin altını çizdi:

“Sizin gerçekleştirdiğiniz açıklamasız veya muallak ifadeli bir havale, teknik incelemelerde o hesabın hiyerarşik suç ağıyla ilişkilendirilmesine neden olabilir. Bunun sonuncunda da bağlantılı hesaplarla ilgili yürütülen bir soruşturma kapsamında, para hareketinin niteliğini açıklamanız için adli makamlarca ‘şüpheli’ sıfatıyla ifadeniz alınabilir. Bu süreçte, elinizdeki yazışmalar ve diğer delillerle işlemin ticari bir alışveriş amacıyla yapıldığını ispatlamanız gerekmekle birlikte, işbu dolandırıcılık mağduriyetinize yönelik gerçekleştirdiğiniz savcılık şikayetinizi de delillendirmeniz önem arz eder.”

İLK BİR SAATE DİKKAT!

Diyelim ki bir kullanıcı bu tuzağa düştü ve para gönderdi ya da kod paylaştı. İlk bir saat içinde atılması gereken en kritik adımlar nelerdir? Zaman burada ne kadar önemli?

“Siber suç mağduriyetlerinde zaman, paradan daha kıymetlidir” diyen Ceren Küpeli, “Öncelikle hemen bankaya ihbar ederek hesabın blokesinin talep edilmesi gerekli. Eşzamanlı olarak bu sahte ticari işlemin her aşamasının delillendirilerek savcılık şikayetinde bulunulması lazım” dedi.
Platformların bu dolandırıcılık yöntemlerine karşı sorumluluğuna da değinen Küpeli, “Platformların açık ve anlaşılır ‘uyarı metinleri’ yayınlamalarının yanı sıra; uygulama içi mesajlaşmada link paylaşımının tamamen filtrelenmesi, e-devlet üzerinden kimlik doğrulaması yapmayan kullanıcıların ilan vermesinin engellenmesi ve şüpheli para transferi hareketlerinde yapay zeka tabanlı anlık uyarı sistemlerinin devreye alınması gibi teknik geliştirmeleri yapmaları gerekli” şeklinde konuştu.

Gerçek süreci sahtesinden ayırmanın altın kuralı şudur: Gerçek bir sistemde size dışarıdan (WhatsApp/SMS) bir ödeme linki gönderilmez. İşlem sadece uygulamanın kendi ‘Satın Al’ butonuyla yapılır. Para satıcının şahsi hesabına değil, platformun yönettiği tarafsız havuz hesabına gider. Siz ürünü teslim alıp uygulamadan ‘onay’ vermedikçe para satıcıya aktarılmaz. Eğer karşı taraf size bir URL gönderip ‘buradaki formu doldur’ diyorsa veya ödeme sistemi yerine bireysel hesabına ödeme yapılmasını istiyorsa, dolandırıcılık riskiyle karşı karşıyasınız demektir.

Siber Suç Uzmanı Avukat Dr. Ceren Küpeli.