Her şey balıklarla başladı; neden beşer el ve ayak parmağımız var?

T24 Dış Haberler

İnsanların elleri ve ayaklarında neden beşer parmak olduğu olduğu sorusunun kısa cevabı bunun evrimsel bir sonuç olduğu. Ancak bu parmakların nereden geldiğini ve nasıl ortaya çıktığını anlamak çok daha karmaşık. 

Rutgers Üniversitesi Genetik Bölümü’nde doçent olan Tetsuya Nakamura, “Neden altı ya da dört değil de beş parmak ve ayak parmağına sahip olduğumuz sorusu, bence oldukça zor bir soru,” diyor.

Nakamura'ya göre yanıtı bulmak için milyonlarca yıl öncesine gitmemiz gerekiyor. 

Amfibileri, sürüngenleri, kuşları ve memelileri kapsayan tetrapodlar (dört uzuvlu canlılar) grubunun tamamı, ortak bir balık atasından türedi.

Nakamura, “Eğer ‘Nereden geldik?’ diye sorarsanız, ortak atamız balıktı,” diyor.

Balıklar, Dünya’nın yaklaşık 360 milyon yıl önce yaşanan Devoniyen Dönemi sırasında karada yürüyebilmek için uzuvlar geliştirmeye başladı. Evrimsel açıdan görece kısa bir süre sonra, her uzvunda sekize kadar parmak bulunan ilk dört uzuvlu canlılar, bu fazla parmaklarını kaybetti. O andan itibaren beş el parmağı ve beş ayak parmağı, dünyanın ilk tetrapodları için standart bir özellik hâline geldi.

Bu beş parmaklı plan, kısa süre içinde erken atalarımızın Hox genlerine kodlandı.

Hox genleri, vücut parçalarının, organların ve uzuvların doğru yerlerde gelişmesini sağlayan genetik bir plan gibi çalışan ana denetleyici genler.

O zamandan beri bu Hox genleri, tüm ortak atalarımızın bu beş parmaklı ilk versiyondan evrimleşmesini belirledi.

Bir balığın yüzgeç ışınlarının (balık yüzgeçlerine yapı, esneklik ve ek destek sağlayan kemiksi iskelet unsurları) zamanla parmaklara ve ayak parmaklarına nasıl evrildiğinin nasıl gerçekleştiği ancak 2016 yılında Chicago Üniversitesi’nden bir grup bilim insanı tarafından ortaya konabildi.

Nakamura da bu ekibin üyelerinden biriydi.

İnsanların parmak ve ayak parmaklarını nasıl geliştirdiğine dair hâlâ öğrenilecek çok şey var.

Nakamura, “Yapısal olarak çok farklı olmalarına rağmen, parmaklarımızın muhtemelen yüzgeç ışınlarından evrimleştiğini bulduk,” diyor.

“Pek çok soru hâlâ yanıt bekliyor,” diyen Nakamura, “Örneğin, bu yapılar parmaklara nasıl dönüştü? Bu dönüşümü hangi genler ve moleküller düzenledi?” diye ekliyor.