Her ramazan gökyüzünü süslüyorlar... Mahya sanatı bakın nasıl başlamış!

Minareler arasına asılan ışıklı yazılar, Ramazan gecelerinin vazgeçilmez sembollerinden biri. Asırlık bir geleneğe dayanan mahya sanatı, teknoloji değişse de ruhunu koruyor. Mahyanın bilinmeyen tarihini ve incelikleri haberimizin devamında!

RAMAZAN GECELERİNİN IŞIKLI GELENEĞİ

Ramazan ayı geldiğinde camilerin minareleri arasına asılan ışıklı yazılar, asırlardır gökyüzünü süslüyor. “Hoş geldin ya şehr-i Ramazan”, “Oruç tut sıhhat bul” gibi mesajlarla hem manevi bir atmosfer oluşturan hem de toplumsal birlik duygusunu güçlendiren bu geleneğin adı: mahya. Osmanlı’dan günümüze uzanan mahya sanatı, yalnızca bir süsleme değil, aynı zamanda bir kültür mirası olarak kabul ediliyor.

MAHYA SANATI NASIL DOĞDU?

Mahyanın ortaya çıkışı, 17. yüzyıla kadar uzanıyor. Rivayete göre ilk mahya, Osmanlı döneminde Sultan I. Ahmed zamanında, dönemin hattat ve nakkaşları tarafından tasarlandı.

İlk uygulamanın, İstanbul’daki Sultanahmet Camii minareleri arasında yapıldığı kabul ediliyor. O dönemlerde kandillerle oluşturulan yazılar, ciddi bir ustalık ve hesaplama gerektiriyordu. İplerle minareler arasına gerilen düzeneklere tek tek kandiller yerleştiriliyor, ortaya geceleri parlayan yazılar çıkıyordu.

KANDİLDEN ELEKTRİĞE UZANAN YOLCULUK

Başlangıçta yağ kandilleriyle hazırlanan mahyalar, 19. yüzyılda gaz lambalarına, Cumhuriyet döneminde ise elektrik ampullerine dönüştü. Teknoloji değişse de geleneğin ruhu korunmaya devam etti.

Özellikle Süleymaniye Camii ve Eyüp Sultan Camii gibi selatin camilerinde kurulan mahyalar, her yıl binlerce kişinin ilgisini çekiyor. Günümüzde LED sistemleri kullanılsa da yazıların tasarımı hâlâ mahya ustalarının elinden çıkıyor.

USTALIK VE SABIR GEREKTİRİYOR

Mahya kurmak, sanıldığından çok daha zahmetli bir süreç. Minareler arasındaki mesafenin ölçülmesi, yazının simetrik şekilde planlanması ve rüzgâr gibi dış etkenlerin hesaba katılması gerekiyor.

Bu nedenle mahyacılık, usta-çırak ilişkisiyle aktarılan özel bir sanat dalı olarak biliniyor. Ramazan öncesinde başlayan hazırlıklar, titiz bir çalışmanın ardından tamamlanıyor.

GELENEKTEN GELECEĞE

Mahyalar yalnızca dini mesajlar değil; zaman zaman toplumsal dayanışma ve birlik çağrıları da içeriyor.

Deprem, salgın gibi zor dönemlerde umut veren cümleler minareler arasında yerini alıyor. Yüzyıllardır gökyüzünü aydınlatan bu ışıklı yazılar, Ramazan gecelerine hem estetik hem de anlam katmaya devam ediyor.