Hazır giyimde son 40 yılın en zor krizi Sözcü Gazetesi

Sayime BAŞÇI/SÖZCÜ

Pandemi döneminde yakaladığı rüzgarı, rekor enflasyon yıllarında gelen maliyet artışıyla hızla kaybeden hazır giyim sektörü, bakanlıklara sunduğu rapor ile sektörün son 40 yılın en zor kriz döneminden geçtiğine dikkat çekti.

Başta istihdam ve ihracat olmak üzere tüm göstergelerin aynı anda bozulduğunu belirten ve yaşanan durumu "Bu bir talep krizi değil, göreli fiyat ve rekabet gücü krizidir" cümlesi ile özetleyen raporda sektörün faaliyet kârının tamamının finansman giderine harcandığı aktarıldı. Sektörün 2009-2024 yılları arasında toplamda 78.2 milyar dolarlık yatırım yaptığına dikkat çekilirken bunun yüzde 54 ile 42.2 milyar dolarının makine ve teçhizattan oluştuğu belirtildi.

Yatırımların 7.46 milyar dolar ile 2022'de zirveye çıktığı aktarılırken, atıl makine ve binalar nedeniyle 10 milyar dolarlık bir kısmın ise hurdalaşma riski altında olduğu vurgulandı.

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan 'Strateji Yol Haritası' raporunda ekonomide asıl meselenin büyümenin kompozisyonu olduğuna ve buradaki tercihlerin sanayinin önemli bir parçası olan hazır giyim sektörünü de önemli ölçüde etkilediğine işaret edildi.

"Mal ihracatının milli gelirdeki payı düşerken büyüme iç talep, hizmet ve inşaata kayıyor. Sanayisizleşme bir kaza değil, öngörülen bir yön" ifadelerine yer verilen raporda şu tespitler yapıldı: "Maliyetlerin yüzde 60'ı lira bazlı. Enflasyonla şişen lira maliyetlere kur yetişemedi. Dolar bazlı maliyet yüzde 26.1 arttı ama fiyatlar yalnızca yüzde 9.6 artırılabildi. Aradaki 16 puan önce kârı, sonra istihdamı eritti."

Son 3 yılda 377 bin kişilik bir istihdam kaybı yaşandığı ve sektörün istihdamının yüzde 32’sinin kaybedildiği belirtilen raporda, işten çıkarmaların yüzde 42’sinin ise büyük ölçekli şirketlerde gerçekleştiğine dikkat çekildi. Sektörde net kâr marjının yüzde 1’in altına gerilediği kaydedilirken hazır giyim ve ayakkabıda 15 milyar dolara ulaşan kayıt dışı pazarın 2.7 milyar dolarlık vergi kaybı yarattığı aktarıldı.