Hatay ın 3. yıl deprem raporu açıklandı: Hatay normalleşmedi

Hatay Depremzede Derneği, KESK-Hatay Tabip Odası Koordinasyon Merkezi’nde dernek olarak hazırladıkları deprem raporunu basına sundu. 6 Şubat depremlerinin 3. yılı dolayısıyla hazırlanan raporda, "Üç yıl geçmesine rağmen hâlâ yapılmayan okullar, imar planlarında okula yer verilmeyen mahalleler, yıkılıp yeniden inşa edilmeyen okul binaları, elektrik, su, internet kesintileri ve ulaşım sorunları nedeniyle çocuklar okula erişememektedir" denildi.

Dernek adına raporu Ekrem Deveci sundu. "Bugün burada, sadece bir raporu açıklamak için toplanmadık." diyen Deveci, 6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçtiğini ama Hatay için zamanın ilerlemediğini söyledi.

Hataylı depremzededen 'boş senet' feryadı

Deveci, konuşmasında şunları söyledi:

"Hatay için hayat normale dönmedi. Hatay’da yıkım türlü şekillerde devam ediyor. Biz bu kenti istatistiklerden tanımıyoruz. Biz bu kenti sunumlardan, tanıtım filmlerinden, maketlerden tanımıyoruz. Biz bu kenti; kaybettiklerimizin mezarlarından, konteynerlerin küflenmiş hallerinden, çatlayan duvarlarından, mayın tarlasına dönmüş yollarından, işsiz kalan gençlerinden, geleceği belirsiz çocuklarından tanıyoruz.

Yetkililer "Hatay normale döndü" diyor.

Buradan, bir kez daha açık ve net söylüyoruz: Bu sözler gerçeği yansıtmıyor. Bu sözler biz Hataylıların yaşadıklarını inkâr ediyor. Bu sözler; aklımızla, yaşadıklarımızla, geçen üç yılımızla dalga geçiyor."

Hatay'ın makyajlandığını söyleyen Deveci, "Makyaj kentin her yerinden oluk oluk akıyor, gerçekler örtülemiyor." dedi.

Deveci rapora ilişkin şunları söyledi:

"Bugün açıkladığımız Depremin 3.Yılında Hatay Raporunu, masa başında bizler yazmadık.

Bu raporu; gece elektrik kesildiğinde karanlıkta kalan evler, suyun akmadığı mahalleler, hâlâ barınamayan depremzedeler, yerinden edilmek istenen insanlar, Hataylılar yazdı.

Bu rapor, "sabredin" denilen ama sabrı çoktan tükenen insanların raporudur.

Bu rapor; Hatay normalleşmedi. Hatay iyileşmedi. Hatay unutuldu, diyenlerin isyan raporudur. Hatay bugün tek bir kent değildir. Hatay bugün, aynı afeti yaşamış ama aynı hayatı yaşamayan mahallelerin toplamıdır. Aynı şehirde yaşayan insanlar, artık aynı kentte yaşamamaktadır."

Deveci konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Hatay fiilen altı parçaya bölünmüş, birbiriyle bağı koparılmış mahallelerden oluşmaktadır:

Hızla inşa edilen ancak altyapı, işçilik, sosyal donatı ve kentle bağ kurma açısından ciddi sorunlar barındıran, yaşamın konutla sınırlı kaldığı alanlar: Toki Mahalleleri

Ne zaman, nasıl ve neye dönüşeceği belirsiz, mülkiyet hakkı askıya alınmış, yaşamın fiilen dondurulduğu mahalleler: Rezerv Alan Mahalleleri

Geçici denilerek kalıcılaşan, barınmanın süreklilikten, mahremiyetten ve insan onuruna yakışır koşullardan uzaklaştığı alanlar: Konteyner Kent Mahalleleri

Afetin ardından kendi imkânlarıyla ayakta kalmaya zorlanan, destek, planlama ve kamusal hizmetlere erişimi sınırlı bırakılan yerleşimler: Kırsal Mahalleler

Ne yıkılan ne yapılan, ne güçlendirilen ne de dönüştürülen; belirsizlik içinde yaşayan, her an yeni bir kararla yerinden edilme korkusu taşıyan mahalleler: Arada Kalmış Mahalleler

Tarihsel, kültürel ve toplumsal hafızanın yoğunlaştığı, kentten koparılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakılmış alanlar: Antakya’nın Kalbi Riskli Alan Mahalleleri

İşte bu yüzden yıllardır diyoruz ki: Bir kentin yeniden inşası, yükselen binalarla olmaz.

Bir kent; kurulan ilişkilerle, mahalleli olmakla, komşunu görmenin verdiği güvenle, geleceğe dair ortak bir umutla yeniden kurulur.

Üç yılda binalar yükseliyor diye "kenti ihya ettik" naraları atmak; yukarıdan bakarak yapılan, kentin ruhunu ve hafızasını yok sayan bir şovdan ibarettir."

Raporda yer verilen anket çalışmasına değinen Deveci, Hatay halkına: "Depremin 3. yılında Hatay’da en büyük sorun olarak gördüğünüz üç başlık nedir?" diye sorduklarını aktardı.

Deveci, ankete 613 kişi katıldığını ve bunların 458’inin, ilk sıraya toz ve buna bağlı sağlık sorunlarını yazdığını kaydetti.

"Fakat yorumların neredeyse tamamı çarpıcı bir şekilde aynı cümlede buluştu: “Yalnızca üç başlık değil, hepsini işaretlemek istiyoruz" diyen Deveci şunları kaydetti:

"Çünkü sorunlar tekil değil. Çünkü sorunlar birbirini besliyor. Çünkü Hatay’da hayat, parça parça değil, kocaman bir yıkım olarak yaşanıyor.

Sağlık alanında yaşananlar, Hatay’da "normalleşme" söyleminin bir algıdan ibaret olduğunu gösteren sorunlardan yalnızca biridir. Bu tabloyu yalnızca anketlerle değil, bu kentte yaşamaya devam eden insanların dilekçeleriyle görüyoruz.

Bugün Hatay’da; doktoru olan ama binası olmayan sağlık birimleri, binası olan ama uzman doktoru olmayan hastaneler vardır. Yurttaşlar Toplum Sağlığı Merkezlerine; soğukta, sıcakta, yağmurda, rüzgârda ve tozun içinde başvurmak zorunda bırakılmaktadır. Depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen, birçok sağlık merkezi hâlâ konteynerlerde hizmet vermektedir. Hatay’da sağlık merkezi, uzman doktor, ilaç ve tıbbi malzeme eksiklikleri giderilmemiştir."

Deveci konuşmasında ayrıca şu ifadelere yer verdi:

"Normalleşme söylemine dair bu kentte yaşayanların gerçeklerini gözler önüne sermek adına elektrik kesintileriyle ilgili yaptığımız diğer bir çalışmada; Mobil 186 üzerinden, TEDAŞ’ın bölgesel olarak takip ettiği 6 ildeki anlık kesintilere baktık.

2 Ocak 2026 tarihinde, TEDAŞ’ın bölgede sorumlu olduğu Kilis, Gaziantep, Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay olmak üzere 6 ilde yaşanan anlık kesintilerin toplamının yarısı tek başına Hatay’a aitti. O saatte Hatay’da 4 bini aşkın elektrik kesintisi yaşanıyordu.

Üç yıl geçmesine rağmen hâlâ yapılmayan okullar, imar planlarında okula yer verilmeyen mahalleler, yıkılıp yeniden inşa edilmeyen okul binaları, elektrik, su, internet kesintileri ve ulaşım sorunları nedeniyle çocuklar okula erişememektedir. Raporumuzda yer alan eğitim verileri açıkça göstermektedir ki Hatay’da okullaşma oranları ciddi düşüş gösteriyor. Çocuklarımızın geleceği enkaz altında bırakılıyor.

Buradan bir kez daha soruyoruz: Normalleşme bu mu? İyileşme bu mu? Bu mu “muazzam kent”? Barınma başlığında ulaştığımız sonuçlar da ortada. Üçüncü yıla girdiğimiz hâlde, güvencesiz, sağlıksız ve geçici çözümlere mahkûm ediliyoruz. Barınma bizlere bir hak değil, bir lütuf gibi sunuluyor."

Raporun, üç yıldır yaşanan sorunlarla gerçek bir yüzleşmenin hâlâ yapılmadığını açıkça ortaya koyduğunu söyleyen Deveci konuşmasında son olarak şu ifadelere yer verdi:

"Bu kentte hâlâ, sevdiklerinin mezarına dahi ulaşamayan aileler var. Hâlâ nerede gömüldüğünü bilmeyenler var. Hâlâ toprağa koyacak bir mezar taşı olmayanlar var. Halâ sevdiğinin geri dönmesini bekleyenler var.

Üçüncü yıla girerken, sevdiğinin cenazesine ulaşma hakkı dahi sağlanmamış bir kentten söz ediyoruz.

Bu, bir ihmal değil; ağır bir yok saymadır. Buna razı olmuyoruz. Bu rapor yalnızca bir belge değildir. Bu rapor bir itirazdır. Bu rapor bir hesap sorma çağrısıdır.

Hatay Depremzede Derneği olarak buradan açıkça söylüyoruz: Hatay’da yaşadıklarımız bir vitrinin ardına saklayabileceğiniz türden değildir. Hatay başarı hikâyelerinizin öznesi hiç değildir. Memleketimiz bir propaganda alanı değildir.

Hatay; bizim kentimiz, her gün tozlu havasını soluyanların, yaşamının her ânı mücadeleyle geçenlerin kenti.

Ve adalet istiyoruz. Güvenli konut istiyoruz. Temiz hava istiyoruz. Kesintisiz elektrik istiyoruz. Kent hakkımızı istiyoruz. İnsanca yaşamak istiyoruz. Artık söz değil, çözüm istiyoruz.

Raporumuzun bütün basında ve kamuoyunda ses getirmesini, memleketimizin sesini bir kez daha yükseltmek, yaşamın en insani halini istiyoruz.

Çünkü bu raporun her satırında hayatlarımız var."