Hamsinin biyolojisi bozuldu: Soğuk su bulmak için kat ettiği yol 5 milden 50 mile çıktı

İklim krizi soğuk deniz seven hamsinin psikolojisini de biyolojisini de bozdu. Kış aylarında sosyal ve ekonomik sınıf fark etmeksizin herkesin sofralarına severek koyduğu hamsi, Karadeniz’in suları bir türlü soğumayınca göç yollarını değiştirdi. Mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklar lezzeti düşürürken balıkçılar hamsinin kat ettiği günlük mesafenin 5 milden 50 mile çıktığını belirttiler. Sektörün uzmanları boyu uzayan ama kilosu artmayan hamsinin önümüzdeki dönemde iklim değişikliğinden daha fazla etkileneceğini ve bunun da tezgâhlara, vatandaşın sofrasına yansıyabileceğini söylediler.

FİYATA YANSIYACAK

Artvin-Rize Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı Barış Zaman, ekim sonuna kadar verimsiz geçen balıkçılık sezonunda, kasımda hamsinin görülmesiyle toparlanma yaşadığını belirtti.

Ancak Zaman’a göre, bu ayın sonundan itibaren balıkçılar için sezon tekrar durgunlaşacak. Nedenlerinin başında ise iklim krizi geliyor. Zaman’ın verdiği bilgilere göre, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde olması, hamsinin daha hızlı hareket etmesine ve soğuk sulara yönelmesine neden oluyor. Son 10 yıldan beri hamsilerin gramajlarında değişiklik yaşandığını kaydeden Zaman, “Boyu uzayan ancak kilo almayan hamsilerle karşı karşıyayız. Bu zamana kadar tutulan balıklar arasında boyu ve kilosu orantılı olan hamsiler yüzde 15-20 civarında. Geri kalan hepsinin boy ve kilo orantısında dengesizlik var. Bunun nedenini biz de bilmiyoruz, bu konuda bir çalışma yapılmadı” dedi. Balığın iklimden çabuk etkilendiğini söyleyen Zaman, hamsinin sıcak denizlerde olmasının lezzet ve besin değerini de olumsuz etkilediğini aktardı. Zaman’a göre, havaların soğuk olması durumunda balık kendini yağa çekiyor ve daha kilolu- lezzetli oluyor. Ay sonundan itibaren sezonun durgunlaşmasını beklediklerini aktaran Zaman, “Bu durumda tezgâhtaki fiyatların da en az iki katına çıkacağını tahmin ediyoruz” diye konuştu.

‘KİLOSU 50 TL AMA SATIŞLARI DÜŞÜK’

Samsun Bölgesi Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı Atıf Malkoç ise bölgelerinde balığın bol olduğunu, hamsinin kilosunun balıkçıda 50 TL’den satıldığını ancak satışların düşük seyrettiğini söyledi. Malkoç’un aktardıklarına göre, normalde kışın hamsi günlük 5 mil yol kat ederken, şu anda 50 mil kat ediyor. Samsun’da 13-14 kilo civarındaki bir kasa hamsiyi balıkçının 250 TL’den sattığını aktaran Malkoç, tezgâha geldiğinde hamsinin kilosunun 50 TL civarında olduğunu söyledi.

PİŞMİŞİ 600 TL’YE KADAR ÇIKIYOR

HAMSİNİN kilogram fiyatı bölgeden bölgeye değişkenlik gösteriyor. İstanbul’da pazarlarda hamsinin kilosu 100- 200 TL arasında değişiyor. Büyük marketlerde de fiyatlar ortalama 130- 200 TL arasında seyrediyor. Bazı balık dükkânlarında bu fiyatlar 250-300 TL’yi buluyor. Ayrıca çiğ hamsi ile restoran veya balık evlerinde satılan pişmiş hamsi arasındaki fiyat uçurumu da dikkat çekiyor.  Ortalama 400 TL’ye satılan bir kilo pişmiş hamsinin fiyatı bazı işletmelerde salata ile birlikte 600 TL’ye kadar çıkıyor.

İHRACATTA YÜZDE 10’LUK ARTIŞ BEKLENİYOR

İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Oğulcan Kemal Sagun, bu sene hamside son 2-3 yılın en bol sezonunun yaşandığını; ancak henüz pik noktayı görmediklerini söyledi. Sagun, “Göç yollarında değişiklik olurken üretici tarafında ise hastalık ve daha önce görülmemiş bakterilerle karşı karşıyayız” dedi. Balık ihracatında yılı tonaj bazında geçen seneye denk kapatmayı öngördüklerini söyleyen Sagun, rakamsal olarak ise yıllık yüzde 10 artışla 2.2 milyar dolarlık ihracat beklediklerini ifade etti.

RAKAMLARLA BALIK (2024)

- 933 bin ton üretilen su ürünleri miktarı

- 290 bin ton avlanan deniz balıkları miktarı

- 153 bin ton avlanan hamsi miktarı

- 7.7 kg kişi başı yıllık balık tüketim miktarı