Hamaney Trump’a çattı, ‘Firavun’ dedi... İran’da neler oluyor

İRAN’da para birimi riyalin döviz kurlarına karşı yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın 28 Aralık’ta başlattığı protestolar 14’üncü gününde. 2022’de Mahsa Amini’nin başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından yaşanan gösterilerden beri, İran’da yaşanan en yaygın kitlesel eylem olarak kayda geçen protestolar, Irak sınırındaki Kürt çoğunluklu İlam’dan Afganistan sınırına yakın Tahran ve Meşhed’e kadar 31 eyalette 100’den fazla şehir ve kasabaya yayılmış durumda. 

62 KİŞİ YAŞAMINI YİTİRDİ

Norveç merkezli İran İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından yapılan açıklamada, protestoların başlamasından bu yana aralarında sekiz çocuğun da bulunduğu en az 62 protestocunun hayatını kaybettiği belirtilirken, yüzlerce kişinin yaralandığı ve 2 binden fazla kişinin ise gözaltına alındığı ifade edildi. İran devletine bağlı Fars Haber Ajansı’na göre ise 950’den fazla polis memuru yaralandı. Halihazırda devam eden protestolar önceki gece ise şiddetlendi. İran Radyo Televizyon Kurumu (İRİB) tarafından yapılan açıklamaya göre, gece boyunca başkent Tahran ve diğer büyük kentlerde “dağınık” protestolar yaşandı. Kurum tarafından dün sabah sosyal medya platformu Telegram üzerinden paylaşılan videoda, sokaklarda yanan birkaç bisiklet, araba ve yanmış bir otobüs enkazı görüldü. Sosyal medyada yayılan videolarda “Diktatöre ölüm” ve “İslam Cumhuriyeti’ne ölüm” gibi sloganlar atıldığı duyuldu. Fars eyaletinde ise göstericiler, ABD Başkanı Trump’ın talimatıyla 3 Ocak 2020’de Irak’ın başkenti Bağdat’ta düzenlenen bir suikastta öldürülen İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani’nin heykelini yıktı.

THY’DEN UÇUŞLARA İPTAL

Güvenlik güçlerinin müdahale etmekte zorlandığı protestolar ile eş zamanlı olarak Tahran dahil olmak üzere birçok büyük kentte ise internet kesintileri rapor edildi. İran İletişim Bakanlığı, internetin kapatılması kararının ‘ülkenin mevcut koşulları altında yetkili makamlar tarafından’ alındığını açıkladı. Öte yandan bazı bölgelerde ise cep telefonu iletişiminde aksaklıklar yaşandı. Türk Hava Yolları (THY) ise İran’ın Tahran, Tebriz ve Meşhed şehirlerine dün ve bugün toplam 17 uçuşu iptal etti.

TRUMP’I FİRAVUNA BENZETTİ

İran’ın dini lideri Ali Hamaney de protestolara ilişkin sessizliğini dün bozdu. Trump’ı hedef alan Hamaney (86), önceki gece yaşanan protestolar sırasında kamu malına zarar verildiğini savunarak, eylemlerin “ABD’yi memnun etmeyi amaçlayan vandallar” tarafından yapıldığını öne sürdü. İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a saldırılarında binden fazla kişinin öldüğünü hatırlatan Hamaney, “Bu kişi, ‘Emri ben verdim; savaş sırasında ben komuta ettim’ dedi.

Ellerinin İranlıların kanıyla lekelendiğini itiraf etti. Ardından, ‘Ben İran’ın destekçisiyim’ diyor. Bir avuç, deneyimsiz ve düşüncesiz insan da buna inanıp, onun isteklerine göre hareket ediyor” dedi. Hamaney, “O (Trump) yapabiliyorsa, kendi ülkesini yönetsin. Orada kibirle tüm dünyayı yargılayan o şahıs bilmeli ki dünyanın zalim ve kibirli güçleri olan Firavun, Nemrut ve benzerleri tam da gururlarının zirvesindeyken devrilmişlerdir. Bu da devrilecektir” diye konuştu. Hamaney ayrıca, “İran ilkelerinden geri adım atmayacak. Ülkedeki ajanlara müsamaha göstermeyeceğiz” ifadesini kullandı.

DEVRİK ŞAH’IN OĞLU DA DEVREDE

İRAN’da yaşanan protestoların en dikkat çeken isimlerinden biri eski İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin en büyük oğlu olan sürgündeki Rıza Pehlevi (65) oldu. The Guardian’a göre “protestocular arasındaki liderlik boşluğunu doldurmaya çalışan” Pehlevi, İranlıları perşembe ve cuma günleri saat 20:00’de sokaklara çıkmaya çağırdı. Pehlevi’nin çağrısının ardından önceki gece protestocular arasına karışan destekçileri “Bu son savaş! Pehlevi geri dönecek” sloganları attı. Pehlevi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı son paylaşımda “İnternet ve iletişim kesilmiş olsa bile sokakları terk etmeyeceğinizi biliyorum. Emin olun, zafer sizin” ifadelerini kullandı.

TRUMP’A ‘YARDIM’ ÇAĞRISI

Öte yandan Pehlevi, protestoların başladığı günden beri desteğini esirgemeyen ABD Başkanı Trump’a da teşekkür etti. Pehlevi, X hesabından, “Sayın Başkan (Trump) desteğinize minnettarım. İran’ın mevcut suçlu rejimine yönelik eleştirileriniz bu süreçte çok önemli. Sizden yardımınızı istiyorum. Zamanımız daralıyor. Barış yanlısı birisi olduğunuzu kanıtladınız. Lütfen İran halkına yardım etmek için müdahaleye hazır olun” sözlerini paylaştı.