HAKAN UÇ Dijital tehlikeye geçit yok

Son günlerin en çok konuşulan konularından biri ABD'li DJ Anyma'nın subliminal mesajlar içeren konseri! Anyma'nın İstanbul'da vereceği konser bir anda tartışmalara neden oldu, daha sonra da konser valiliğin kararıyla iptal edildi. Peki bu gösterinin iptal edilmesinin ardında yatan nedenler neydi? Gelin hep birlikte bakalım...
Anyma'nın dev ekranlardaki gösterisinin sembollerini oluşturan kişi Alessio De Vecchi. Bu görsel şovun yönetmeni olan Vecchi, ünlü bir dijital görsel sanatçı. Vecchi'nin çalışmalarına topluca bakıldığında karşımıza yalnızca teknolojik bir görsel şov çıkmıyor. Aynı semboller, aynı karanlık estetik ve benzer mitolojik göndermeler yıllara yayılan bir görsel dilin parçaları olmuş. Şeytan figürü bunun en çarpıcı örneklerinden biri. Üstelik bu karakter yalnız değil. Varoluş, başkaldırı, yasak ve yeniden doğuş anlatılarıyla ilişkilendirilen güçlü simgeler aynı görsel evrenin içine yerleştiriliyor.
Vecchi'nin bazı dijital çalışmalarında insan bedeni parçalanıyor, biçim değiştiriyor ve makineyle birleşiyor.

Organik dokular, metal ve mekanik parçalar iç içe geçiyor. İnsan, olduğu haliyle bırakılmayan; dönüştürülen, yeniden biçimlendirilen bir varlık olarak karşımıza çıkıyor. Anyma sahnesindeki dev figürlerde de aynı dil kullanılıyor. Mekanik bedenler, açılan göğüs kafesleri, insan ile makine arasındaki sınırın silinmesi, birbirine dönüşen bedenler... Teknoloji burada yalnızca dekor değil. İnsan bedenini yeniden kuran bir güç gibi gösteriliyor. Şeytan görselleri de bu durumu daha da belirginleştiriyor. Bunlar tabii ki rastgele seçilmemiş. Dikkatli bakışlar Vecchi'nin benimsediği satanizm felsefesinin sembollerini açıkça görebilir.
Üstelik bütün bunlar bir galerinin duvarında birkaç yüz kişinin gördüğü figürler olmaktan öteye gidiyor. Anyma'nın turnesiyle dünyaya yayılıyor. Önce binler, sonra onbinler daha sonra da milyonlarca insana ulaşıyor. Düşünün devasa bir ekrandan bu şeytan figürleriyle görsel bir ritüel yapılıyor, o sırada aynı zamanda elektronik müzik, ışık ve ses bombardımanıyla izleyiciler etki altına alınıyor. Ve tabii ki amaçlanan oluyor; Görsel, müziğin arkasındaki dekor olmaktan çıkıp gösterinin ana unsurlarından birine dönüşüyor. Yani Anyma sahnesinde yalnızca müzik çalmıyor.
İnsan, makine, varoluş, dönüşüm, başkaldırı ve karanlık üzerine kurulmuş bir görsel evren sunuluyor. Şeytan ise bu dünyanın tesadüfi bir karakteri değil. Karanlığın adının doğrudan ekrana yazılmış hali.

İŞİN TİCARİ BOYUTU VAR
Bütün bunların yanında işin bir de ticari tarafı var. Çünkü Alessio De Vecchi'nin bu sembolleri yalnızca seyirciyi etkilemek için tasarlanmış bir sahne dekorundan ibaret değil. Karakterler dijital esere, NFT'ye, konser görseline ve sonunda başlı başına bir görsel markaya dönüşüyor. EVA 0 bunun en net örneklerinden biri. SuperRare'de yayımlanan eser doğrudan 'transhumanism' etiketiyle sunuluyor. Yani insan ile teknolojinin birleşmesi, bedenin dönüşmesi ve insanın sınırlarının teknoloji aracılığıyla aşılması, bizim görüntülere bakıp sonradan yakıştırdığımız bir okuma değil; eserin kendi sunumunda da açıkça kullanılan bir kavram.
Bence Anyma'nın görsel dünyasını anlamak için asıl kapı burada açılıyor. Çünkü karşımızda yalnızca robot yok. Karşımızda insanın yeniden tasarlanması fikri var. İnsan nerede bitiyor, makine nerede başlıyor?
Karakterlerin temel estetiği, insan ile makine arasındaki o rahatsız edici boşluğa yerleştiriliyor. ÆDEN gösterisinde ise bu anlatı daha da genişliyor. Anyma'nın kurduğu dünya; insan tarafından yüklenmiş zekâlarla yapay zekâların bir arada var olmaya çalıştığı bir tür dijital ölüm sonrası yaşam fikrine kadar uzanıyor.
Proje açıklamasında figürü şeytan görselinin üzerine kurduğunu açıkça anlatan De Vecchi; karakterin yüz geometrisini kendi yüzünün fotogrametrik taramalarından türetmiş. Bu ayrıntı da önemli. Çünkü karakterin yalnızca tasarımcısı değil; kendi fiziksel yüzünü de oluşturduğu figürün içine yerleştiriyor.
Yani mesele hiçbir zaman yalnızca "DJ çalarken arkada güzel görüntüler dönsün" meselesi değil. Hikâye kuruluyor. Karakter oluşturuluyor. Karaktere mitolojik bir isim veriliyor. NFT'si üretiliyor. Sahnede devleştiriliyor. Ve sonunda seyirci o evrenin içine sokuluyor. De Vecchi'nin NFT'lerin kendilerine daha uzun bir hikâye anlatabilme imkânı verdiğini söylemesi de tam olarak bunu doğruluyor.
Elektronik müzik endüstrisinin geldiği yeni nokta belki de burada başlıyor. Eskiden DJ'in arkasında ekran vardı. Şimdi ekranın arkasında mitoloji var. Eskiden görsel, müziğe hizmet ediyordu. Şimdi kimi anlarda müzik, görsel evrenin soundtrack'ine dönüşüyor.
Bence tartışılması gereken asıl mesele de burada. Teknoloji o kadar büyüleyici hale geldi ki seyirci karşısındaki sembolün ne anlattığını sorgulamadan ona hayran kalabiliyor.

ETKİLEYİCİ GÖRSEL ŞÖLEN
Dev robot çıkıyor: Alkış. Beden parçalanıyor: Telefonlar havada. İnsan makineye dönüşüyor: Instagram hikâyesi.
Evet belki de birçok kişi sosyal medyada gördüğü ve insanlar tarafından abartılan manzarayı görmeye gidiyor. İçine çekildikleri dünyadan bihaberler. Oysa ki ardından bambaşka bir hikaye var. Teknik ihtişam, içeriği görünmez hale getiriyor. Vecchi'nin yıllara yayılan birbirini takip eden ve giderek büyüyen bir görsel anlatısı var.
Karşımızda çok etkileyici bir görsel şölen var. Belki de yıllardır arkasında yatan nedenlerin araştırılmaması da bundan kaynaklanıyor. Ama ekrana biraz daha dikkatli bakmanın zamanı geldi. Aslında sadece görsellere bakıp biraz düşünmeniz yeterli. Çünkü sembollerin kendisi zaten durumu yeterince açıklıyor.
Asıl mesele konserden daha büyük. Çünkü insanlar gece sonunda müziklerin değil, izlediği görsellerin etkisinde kalıyor. Bir yüz. Bir beden. Bir makine. Bir düşüş. Bir dönüşüm. İşte bu gösterinin neden tehlikeli olduğunu anladınız mı? İnsanlara bir dinleti değil, satanizm felsefesinden yola çıkılarak oluşturulan görseller, ahlakından, dininden, toplumundan uzaklaşacağı bir ritüel aşılanıyor da ondan... Bize düşen görev her zaman tetikte olmak. Gençlerimizi etki altına almaya çalışan bu dijital ritüellere bundan sonra da geçit vermeyelim.