Hakan Fidan’dan AİHM’i eleştiren Osman Kavala açıklaması: Davayı siyasallaştıran biz değiliz, AP koridorlarına biz taşımadık!

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasına ilişkin milletvekillerinin eleştirileri üzerine Osman Kavala'nın tutuklandığı tarihe işaret ederek, Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) sürecinin 2007'de askıya alındığına dikkat çekti. Fidan, "Sorun bunlar değil. AİHM’in, Avrupa Konseyi'nin bu davalardan dolayı ortaya koyduğu sıkıntı var. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne ifade ettim, ‘Bu davayı ilk siyasallaştıran siz oldunuz. Bunu mahkeme sokaklarından parlamento koridorlarına siz taşıdınız, biz taşımadık’. Davayı siyasallaştıran biz olmadık" dedi.

AKP Samsun Milletvekili Mehmet Muş’un başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Dışişleri Bakanlığı, AB Başkanlığı, Türk Akreditasyon Kurumu ve AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı'nın (Türkiye Ulusal Ajansı) 2026 bütçesi, kesin hesabı ve Sayıştay raporları görüşüldü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, görüşmelerin ardından milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Fidan'ın soruları yanıtlamasının ardından bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları kabul edildi.

Fidan, Türkiye'nin AB üyelik sürecine ilişkin eleştiriler üzerine, AB'nin üyeliğe almak istediği zaman yürümeyecek bir süreç olmadığını söyledi. Fidan, devamında şunları kaydetti:

"Ama burada biz belli hatalarımız yok mu? Hatalarımız var. Düzeltilemez mi? Rahat düzeltilir. Ama bu bizim AB ile olan üyelik ilişkisinde karşılaştığımız anomaliyi değiştirmiyor. Bunların ilk önce bir irade ortaya koyması lazım. Demeli ki, 'Biz Türkiye'ye gerekli şartları karşıladığı zaman kendi içimizi almaya hazırız'. 'Biz sadece ulusüstü bir yapı değil, medeniyetler üstü bir yapı olmaya ve 21'inci yüzyılda insanlığı ihtiyaç duyduğu vizyonu ortaya koymaya hazır bir yapıyız. İnsanlığı daha ileri taşıyacağız, farklı medeniyetlerin bir arada durduğu ama aynı uygulamaya, esaslara tabi olduğu bir ortama biz hazırız' diyecek bir irade olacak ki, biz oradan gidelim yolumuza. Böyle bir irade vardı da biz gitmedik değil."

Bakan Fidan, milletvekillerinin AİHM kararlarının uygulanmamasına yönelik eleştirileri üzerine, "Bu sorunlar yokken de adamın şeyi buydu. 2007’de mi içeri alındı? Ne zaman tutuklandı Kavala" ifadelerini kullandı. Milletvekillerinden Kavala’'nın 2020 yılında tutuklandığı cevabı gelmesi üzerine Fidan, "O zamana kadar böyle bir sıkıntı yoktu. Ben şunu anlatmaya çalışıyorum. Sorun bunlar değil. AİHM'in, Avrupa Konseyi'nin bu davalardan dolayı ortaya koyduğu sıkıntı var. Ben size daha önce de söyledim. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne ifade ettim, 'Bu davayı ilk siyasallaştıran siz oldunuz. Bunu mahkeme sokaklarından parlamento koridorlarına siz taşıdınız, biz taşımadık'. Davayı siyasallaştıran biz olmadık" diye konuştu.

Fidan, "İki konuyu birbirine karıştırmayalım. 2007'de Sarkozy iktidara geldikten sonra bu kararı aldılar ve üyelik sürecimizi askıya aldılar, bunun bir de altını çizelim. Bu iradenin yenilenmesi lazım. AB demeli ki, 'Türkiye şartları karşıladığı zaman ben onunla bir arada yaşamaya üye olarak kabul etmeye hazırım'. Şartları karşılayacağım ama şartların gereğini isteyin, istemek hakkı. Biz de üzerimize düşeni yapacağız, yapmayacağız o zaman göreceğiz. Ama süreci orada dondurdular. Biz çok iyi bir süreçteydik bu sefer, çok da iyi gidiyorduk" ifadelerini kullandı.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba'nın, "Girmek istiyorsanız çalışırsınız AB'ye" demesi üzerine Fidan, AB Genel Müdürü Elif Kurşunlu'yu kast ederek, "AB konusuna her halde bütün hayatını atamış bir hanımefendi. Adamın açtığı fasıl yok. Neye çaba göstereceksin? Onu söylüyorum ben" dedi.

Bakan Fidan, AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin tartışmayla ilgili, "Avrupa Konseyi, AİHM meselesi. Onu ayrıca konuşalım. Ama yani elmayla armudu burada karıştırmayalım" ifadelerini kullandı. Fidan, Türkiye'nin AİHM kararlarının gereklerinin neden yerine getirilmediği sorulması üzerine, "Adalet Bakanımız geldi mi buraya? Adalet Bakanımız ile konuştunuz mu" karşılığını verdi.  

Ermenistan-Azerbaycan normalleşme süreci ile Türkiye-Ermenistan ilişkilerine dair Fidan, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Azerbaycan ile Ermenistan nihai barış anlaşmasına imza attıkları zaman biz Ermenistan ile normalleşmeye hazırız. Bunu önceden deklare ettik. Bu niye önemli? Bu şunun için önemli. Ermenistan’ın bölgede barış için bu kadar aslında istekli olmasının en büyük sebebi Türkiye ile ilişkileri normalleştirmesine ilişkin bizden bir irade beyanı görmesi, Cumhurbaşkanımızdan. Biz bunu niye yapıyoruz? Normalde kendi içerisinde Azerbaycan ile belki barış anlaşmasına bu kadar kolay ulaşamayabilecekti. Ama Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesi, sınırın açılması, ekonominin canlanması meselesi Ermenistan için önemli. Bizim için de önemli olan ne? Hem sınır ticaret önemli hem bölgesel ekonomi önemli hem de Kafkasya'da, Güney Kafkasya'da özellikle donmuş bir çatışma istemiyoruz. 

Biz ilişkileri şu an itibariyle normalleştirirsek Ermenistan'ın elinden Azerbaycan ile barış anlaşmasını imzalaması için gerekli olan en büyük nedeni almış olacağız. Dolayısıyla bölgede donmuş savaşla karşı karşıya kalma ihtimalimiz var, biz bunu istemiyoruz. Şu anda Karabağ işgalden kurtulmuş durumda. Yani savaşa devam etmek için bir sebep yok. Barışı hayata geçirmek için çok sebep var. Buna devam edelim. 

Bunlar anlaşmayı imzaladıkları zaman, anlaşmayı imzalamak için de iki tane konu var. Anlaşmaya biliyorsunuz Washington’da paraf attılar ama anlaşmada olmayan iki tane husus var. Bunlardan birisi Zengezur Koridoru, ikincisi de Anayasa ile ilgili bazı hususlar. Bunlar yerine geldiği zaman Azerbaycan tarafı imza atmayla ilgili iradesini ortaya koymuş durumda. Biz de imzalar atılır atılmaz sınır kapılarımızı açacağımızı söyledik. Önceden çalışmalar var mı? Böyle bir ihtimal olursa diye çalışmalara başlamış durumdayız. Bakanlıklarımızla beraber teknik çalışmaları, teknik hazırlık çalışmalarını yapıyoruz.

Zengezur Koridoru burada bize eleştiri getirilirken veya konu sunulurken şöyle bir psikoloji seziyorum ben. Bu konu bizim egemenliğimizde ve hakimiyetimizde olan bir konu gibi anlatılıyor. Arazi Ermenistan’da, talep eden Azerbaycan. Birleştirilecek olan toprak da Nahçıvan ile Azerbaycan. Biz burada tarafların kolaylaştırıcısı ve Avrupa'dan gelen transit rotanın en büyük kara parçasını teşkil eden bizim için de buraya ihtiyaç var. Normalde biz kendi ticaretimizi zaten an itibariyle Zengezur Koridoru olmadığı için veya önceden de yoktu, yeni olacak olan bir şey, Ermenistan ile olan yolu kullanamadığımız için Gürcistan üzerinden ve İran üzerinden Orta Asya ile Kafkasya ile ve Rusya ile olan karayolu ticaretini hayata zaten geçiriyoruz biz. Deniz yolunu da kullanıyoruz Rusya limanlarını, Karadeniz'den ve diğer yerlerden. Savaştan önce daha çok kullanıyorduk."