Haftada 4 gün çalışmak zorunlu hale geliyor: Geçiş çok hızlı oldu Sözcü Gazetesi

Haftanın beş ya da altı günü çalışmak, sanki hep böyleymiş gibi hissettiriyor. Oysa bu sistem, sanayi devriminin fabrika düzeninden miras kalan ve üzerine pek düşünülmemiş bir alışkanlıktan ibaret. Şimdi dünyanın dört bir yanında hükümetler o alışkanlığı sorgulamaya başladı ve ortaya çıkan sonuçlar, onlarca yıllık varsayımları yerle bir etti.

AVRUPA'DA BAŞLATI, TÜRKİYE'DE AÇIKLAMA YAPILDI

Belçika, 2022 yılında dört günlük çalışma haftasını yasal güvence altına alan ilk Avrupa ülkesi oldu. Hükümetin pandemi sonrası toparlanma stratejisinin bir parçası olarak hayata geçirilen bu reformla çalışanlar, 40 saatlik haftalık mesailerini istedikleri takdirde dört güne sıkıştırabiliyor. Bunun yanı sıra 20'den fazla çalışanı olan şirketlerde mesai sonrası iletişimi görmezden gelme hakkı da yasal güvenceye kavuştu.

JAPONYA "ÖLÜME KADAR ÇALIŞMA" KÜLTÜRÜNE DUR DEDİ

Asya'da ise en çarpıcı adımı Japonya attı. Tokyo, Nisan 2025 itibarıyla devlet memurları için haftada dört gün çalışma uygulamasını hayata geçirdi. Aralık 2024'te duyurulan bu adım, düşen doğum oranlarıyla mücadele etmek ve "karoshi" yani aşırı çalışmadan ölüm olgusunu önlemek amacıyla atıldı.

HER YERDE KABUL GÖRMÜYOR

Tüm bu olumlu tabloya karşın dört günlük çalışma haftası evrensel bir kabulle karşılanmıyor. İspanya'da Çalışma Bakanı Yolanda Díaz'ın haftalık çalışma saatini 40'tan 37,5'e indirmeye yönelik tasarısı, Eylül 2025'te muhalefet ile Katalanların oylarıyla reddedildi. Küçük işletmelere ve çiftçilere zarar vereceği gerekçesiyle rafa kaldırılan yasa teklifi, siyasi belirsizlikler nedeniyle askıda kalmaya devam ediyor. 

PEKİ TÜRKİYE NEREDE?

Türkiye'de bu tartışma hem sokakta hem de Meclis koridorlarında giderek yükselen bir sesle devam ediyor. TBMM'ye 2025 yılı içinde iletilen dilekçeler arasında en fazla öne çıkan talep, haftada dört gün çalışma yönündeki başvurular oldu.  Yani vatandaşlar bu konuda sessiz kalmadı; taleplerini doğrudan parlamentoya taşıdı.

Hükümet cephesinde ise tablo daha karmaşık bir görünüm sergiliyor. 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da "iş-yaşam uyumunun ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda çalışma günleri ayarlaması için pilot uygulama yapılacaktır" ifadesine yer verildi.

 Bu cümle kamuoyunda büyük yankı uyandırdı; ancak Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dört gün mesai gibi spesifik bir uygulamanın gündemde olmadığını ve Orta Vadeli Program'da çalışma günlerinin dörde düşürüleceğine dair herhangi bir hükmün bulunmadığını açıkça belirtti.

Özel sektörde ise beklemeye gerek duyulmadı. Akrilik elyaf üreticisi Aksa Akrilik, 200 beyaz yakalı çalışanı için başlattığı dört günlük çalışma haftası denemesini kalıcı hale getirerek Türkiye'de bu modeli benimseyen ilk büyük şirket oldu. Pilot dönemin ardından yapılan ankette model, çalışan bağlılığını, üretkenliği, motivasyonu ve iş-yaşam dengesini yüzde 85'in üzerinde destekledi.