Haber sitelerine yapay zeka darbesi! Bilişim uzmanı Halk TV de tek tek anlattı

Son yıllarda algoritma değişiklikleri ve güncellemeler yoluyla haber sitelerinin ziyaretçi trafiğini düşüren Google, arama motoruna entegre ettiği yeni yapay zeka özelliğiyle yeniden tartışmaların odağına yerleşti. “AI Overview” olarak adlandırılan sistem, kullanıcıların arama sonuçlarında yer alan haber bağlantılarına tıklamadan önce içeriklerin özetini ve bazı bölümlerini doğrudan arama sayfasında gösteriyor.

Konuya ilişkin Halk TV’de yayınlanan “Gizem Çetin ile Parantez” programında konuşan Gazeteci ve Bilişim Uzmanı Füsun Sarp Nebil, uygulamanın dijital gazetecilik üzerinde ciddi etkiler yarattığını belirtti. Nebil, sistemin temelinin 1999 yılına kadar uzandığını ve teknoloji devinin reklam sektöründeki hakimiyetinin yıllar içinde arttığını söyledi.

Google yapay zekası gazeteciliği bitirmeye geldi! Türkiye'nin emeği, sermayesi ABD'ye böyle akıyor

Gazeteci Nebil, Nisan 2024’te devreye alınan “AI Overview” özelliği haber sitelerinin ziyaretçi trafiğinde ciddi düşüşe neden olduğunu belirtti. Nebil, arama sonuçlarında haber linkine tıklanmadan önce haberin spotu, özeti ve bazı içeriklerinin gösterildiğini belirterek, bu durumun kullanıcıların doğrudan siteye gitme ihtiyacını azalttığını ifade etti.

Nebil, "2000 yılında reklam fiyatları, banner fiyatları 20 dolarlardaydı, şimdi 50 kuruşlara kadar düştü. Dolayısıyla 1999 ama son getirdiği sahnede bütün yayınlara banner verdi. Bu bannerların da güya bir gelir paylaşımıyla gazetelere payını aktarıyordu. En son 2024'ün Nisan'ında "AI Overview" diye bir model ortaya koydu. Diyelim ki Google'dan gazetecilere darbe haberi var Halk TV'nin. Onun linkine geldiğinizde üstüne bastığınızda haberin spotu, özeti, içeriği gözüküyordu. Dolayısıyla Nisan 2024'ten itibaren bu onda bire düştü. Şimdi geçen hafta yaptığı daha da ilginç. Ses ve görüntüleri de aynı şekilde özetlemeye başladı. Yani Google kullanıcıyı kendinde tutuyor" dedi.

Nebil, uygulamanın telif ve emek hırsızlığı tartışmalarını da beraberinde getirdiğini belirterek, şirketin reklam gelirlerinin paylaşımı konusunda şeffaf davranmadığını savundu. Google’ın reklam gelirlerinin yüzde 68’ini yayıncılara verdiğini açıkladığını hatırlatan Nebil, bu oranların bağımsız biçimde doğrulanamadığını söyledi.

Nebil, "Bunun adı telif ve emek hırsızlığı. Okuyucuyu kendinde tutuyor, reklamı paylaşmıyor. Reklamı zaten nasıl paylaştığı soru işaretiydi. Yüzde 68'ini ilgili yayına veriyorum diye bir açıklama yapıyordu. Ama bu şeffaf değil. Yani Halk TV'nin üzerinde yayınladığı reklamdan ben atıyorum 'bin lira kazanıyorum, bunun 680 lirasını Halk TV'ye veriyorum' açık açık böyle bir raporlama hiç yapmadı. Sadece yüzde 68 veriyorum dedi. Ama deneme yapan insanlar var. Belli sitelere reklam verip gelen paraya bakanlar var, yüzde 68 de doğru bir rakam değil. Gazeteciliği öldürdü. Acaba Google bizi nereye yönlendiriyor? Özellikle yerel yayınlar ya da daha uzmanlaşmış yayınlar gözükmüyor, gerilerde kalıyor. Dolayısıyla kötü." dedi.

Google AI modu nasıl kapatılır? Kullancılar Google AI modunu neden kapatmak istiyor?

Avrupa’da ise konu uzun süredir tartışılıyor. Özellikle Fransa, Avustralya, İspanya ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde medya kuruluşları, arama sonuçlarında haber içeriklerinin listelenmesi üzerinden elde edilen gelirlerden pay talep ediyor.

Bu tartışmalar kapsamında Avrupa Birliği’nin teknoloji devine yönelik inceleme başlattığı ve bazı ülkelerde telif anlaşmalarının gündeme geldiği ifade ediliyor. Nebil, Fransa’da yapılan bir anlaşma kapsamında Google’ın medya kuruluşlarına dağıtılmak üzere yaklaşık 50 milyon avroyu bir kuruluşa aktardığını söyledi.

Nebil bu ifadeleri kullandı:

"Bu konu Fransa, Avustralya, İspanya, İngiltere gibi ülkelerin 2010'larda üzerinde durduğu bir konuydu. Diyelim ki bir arama sayfası var. Bu arama sayfasında Halk TV'nin haberi, Sputnik'in haberi, T24'ün haberi sıralanmış. Diyelim ki 'Avrupa Birliği soruşturma başlattı' diye bir haber. Eğer Halk TV, T24, Sputnik vb. böyle bir haber yayınlamasa böyle bir Google sayfası oluşamayacak. Google böyle bir sayfayı oluşturup üzerine reklam alıyor. Dolayısıyla Fransa'daki yayınlar, İngiltere'deki yayınlar buradan da pay istediler. 'Sen bizim koyduğumuz haberleri linkleyerek, linkler halinde sunarak para kazanıyorsun buradan bize pay ver' dediler. Google bunu epeyce tartıştı, Fransa'da anlaşma yaptı. 50 milyon euro'yu bir kuruluş, ortadaki bir kuruluşa vermeye başladı. Şimdi Türkiye'deki tartışmaların Basın İlan Kurumu üzerinden para dağıtımı şeklinde oluşacağını öngörüyorlar. Basın İlan Kurumu şu anda biliyorsunuz resmi ilan da yayınlıyor. Ne kadar alınabiliyor, kaç basın kuruluşu alabiliyor, soru işareti. Muhtemelen de bunların hepsi ajanslara gidecek."