Güneş in hareketleri 40 yıldır gizemli bir şekilde değişiyor

Güneş'in yüzeyinden elde edilen radyasyon ölçümlerinin, yıldızın gerçek hikayesini tam olarak yansıtmadığı ortaya çıktı. Astronomlar, Dünya'ya en yakın yıldızın derinliklerindeki iç sesleri inceleyerek son 40 yılda meydana gelen devasa değişimleri gün yüzüne çıkardı.

Uzmanlar, elde edilen bulguların Güneş'in tamamen farklı bir davranış moduna geçtiğine işaret ettiğini belirtiyor. Birmingham Üniversitesinden astrofizikçi Bill Chaplin liderliğinde yürütülen araştırma, güneş aktivite döngüsünde sistematik değişimlerin yaşandığını kanıtladı. Araştırmaya göre, her yeni döngüde manyetik aktivite yüzeye daha yakın alanlarda sıkışıp kalıyor.

Normal şartlarda Güneş, 11 yıllık bir döngü içinde hareket ediyor. Sakin geçen minimum dönemlerin ardından gelen maksimum dönemlerde fırtınalı bir sürece giren Güneş; uyduları, GPS hatlarını ve elektrik şebekelerini tehdit eden şiddetli patlamalar üretiyor. Güneş'in dönen plazma yapısı nedeniyle her 11 yılda bir kutupları takla atıyor.

Ancak son döngülerde bu genel işleyişte büyük bir zayıflama gözlenmişti. Bilim insanları, bu gizemli yavaşlamanın ardındaki sırrı çözmek için 1987 yılından bu yana toplanan sismik verileri inceledi. Dünya genelindeki altı farklı gözlemevinden oluşan BiSON ağı sayesinde, Güneş'in içindeki ses dalgalarının yarattığı titreşimler adeta dev bir termonükleer çanın çalınması gibi dinlendi.

Yapılan derinlik analizleri, Güneş'in yüzeyindeki aktivitelerin tahmin edildiği gibi zayıf kaldığını ancak iç kısımlardaki yüksek frekanslı titreşimlerin geçmiş dönemlerdeki gibi oldukça güçlü olduğunu gösterdi. Bu durum, manyetik hareketliliğin ve yapısal değişimlerin yüzeyin yaklaşık bin kilometre altındaki sığ bir bölgeye hapsolduğunu ortaya koyuyor. Yale Üniversitesinden astronom Sarbani Basu, iç titreşimler ile yüzey aktivitesi arasındaki ilişkinin son birkaç döngüde tamamen evrildiğini ifade ediyor.

Uzmanlar, yaşanan bu durumun sadece zayıf manyetik alanlarla açıklanamayacağını, Güneş'in alt katmanlarında manyetik enerjinin depolanma şeklinde köklü bir yapısal yeniden organize olma süreci yaşandığını vurguluyor. 2030 yılı civarında başlayacak yeni döngüyle birlikte bu trendin kalıcı olup olmadığı anlaşılacak.

Güneş'in kalbindeki bu yapısal değişimin tam olarak çözülmesi, Dünya'daki teknolojik altyapıyı korumak adına hayati önem taşıyan uzay hava durumu tahminlerinin çok daha isabetli yapılmasını sağlayacak.