Gübre üreticisi açıkladı: Savaş muftağa sıçradı

Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden biri olan Yara’nın Üst Yöneticisi (CEO) Svein Tore Holsether, İran’da devam eden savaşın küresel sofraları tehdit ettiğini duyurdu.

Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatın sekteye uğramasının gıda üretimini felç edebileceğini belirten Holsether, gübre tedarikindeki aksama nedeniyle haftada 10 milyar öğünün üretilemeyeceği uyarısında bulundu.

BBC’ye açıklamalarda bulunan Holsether, Körfez’deki çatışmaların gübre ve hammadde akışını durma noktasına getirdiğini söyledi. Mevcut tabloya göre dünyada şu anda yaklaşık 500 bin ton azotlu gübre üretilemiyor. Holsether, bu durumun gıda üretimi üzerindeki etkisini şu çarpıcı sözlerle anlattı: "Bu gıda üretimi için ne anlama geliyor? Gübre eksikliği nedeniyle her hafta 10 milyara kadar öğün üretilemeyebilir."

Azotlu gübre kullanımının durması, bazı tarım ürünlerinde ilk sezonda verimin yarı yarıya (%50) düşmesi anlamına geliyor. Bu krizden özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerdeki milyonlarca insan çok daha hızlı etkilenecek. Özellikle Sahra Altı Afrika gibi zaten kısıtlı gübre imkanına sahip bölgelerde, verim kaybının bir insani drama dönüşmesinden endişe ediliyor.

Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre; üre, potas, amonyak ve fosfat gibi dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri normal şartlarda Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Ancak ABD (Amerika Birleşik Devletleri) ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı operasyonlardan bu yana bu hat kapandı. Tedarik zincirindeki bu kırılma sonucunda gübre fiyatları savaşın başlangıcından beri yüzde 80 oranında yükseldi.

Çatışmaların sürmesi halinde ülkeler arasında bir "gıda ihalesi" yarışı yaşanacağını vurgulayan Holsether, "Avrupa bu durumda gıdayı kimin elinden alıyor, bunu düşünmeli" diyerek acı bir gerçeğe parmak bastı. Zengin ülkelerin yüksek fiyat ödeyerek gıdaya erişebileceğini ancak kırılgan ülkelerin açlıkla karşı karşıya kalacağını belirtti. BM Dünya Gıda Programı ise 2026 yılında 45 milyon kişinin daha akut açlık riskiyle yüzleşebileceğini tahmin ediyor.