Griple karıştırılan sessiz tehlike: Adenovirüs! Sürekli mutasyona uğruyor, çok çabuk bulaşıyor BU BELİRTİLERE DİKKAT

Aralık ayı itibarıyla, gribin mutasyona uğramış varyantlarından ‘H3N2’ yoğun şekilde görülmeye başlandı. Özellikle sosyal medyada “bir türlü geçmiyor” paylaşımları, bu varyantın daha uzun süren belirtilerle seyrettiğine işaret ediyor.
Grip dışında dolaşımda olan RSV ve Covid-19 da solunum yolu enfeksiyonlarının yükünü artıran diğer etkenler arasında yer alıyor. Ancak bu tabloya eşlik eden ve şu an İngiltere’de güçlü bir şekilde yayılımını artıran, ülkemizde ise dönemsel olarak pik yapan bir başka virüs daha bulunuyor: adenovirüs.
SÜREKLİ MUTASYONA UĞRAYARAK EVRİM GEÇİRİYOR
Son derece yaygın olan adenovirüs için İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), herkesin 10 yaşına gelmeden önce en az bir kez bu virüsle enfekte olduğunu tahmin ediyor. Daily Mail'de yer alan habere göre sürekli mutasyona uğrayarak evrim geçiren adenovirüs, bu özelliği nedeniyle yaşam boyunca birden fazla kez enfeksiyona yol açabiliyor.
Gripten farklı olarak adenovirüs, soğuk aylarda zirve yapan belirgin bir mevsimsellik göstermiyor ve yıl boyunca bulaşabiliyor. İngiltere Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kurumu’nun (UKHSA) geçen hafta yayımladığı verilere göre, adenovirüs hâlihazırda ülkede yaygın şekilde dolaşımda bulunuyor. 
Peki ülkemizde durum ne? Bu virüs nasıl bulaşıyor ve şu an mevcut olan diğer virüslerle aynı anda görülebiliyor mu? Konuyu uzmanlarla mercek altına aldık.

‘OCAK AYI İTİBARİYLE YOĞUN BİR ŞEKİLDE DEVAM EDİYOR’
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Sedat Irmak ile Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Pınar Karadeniz’e, öncelikle son dönemde yaygın şekilde görülen ve birçok kişinin şikâyet ettiği, mutasyona uğramış H3N2 grip virüsünün mevcut durumunu sordum.
Dr. Sedat Irmak, “Bu sezon H3N2 virüsünü aralık ayı itibariyle yoğun bir şekilde görmeye başladık. Geçtiğimiz yıllarda da benzer zamanlarda başladığını söyleyebiliriz. Ocak ayı itibariyle de yoğun bir şekilde devam ettiğini gözlemliyoruz. Bugünlerde yüksek ateş, yaygın vücut ağrısı gibi bulguları olan kişilerinin büyük çoğunluğunun H3N2 ile enfekte olduğunu söyleyebilirim” dedi.
Hastalığa bağlı şikayetlerin ilk 72 saatte en yoğun şekilde yaşandığını söyleyen Dr. Irmak, “Genelde 5-7 gün içerisinde iyileşme sağlanıyor. Bazen virüs enfeksiyonlarını takiben burun akıntısı, geniz akıntısı veya kuru öksürük şikayetlerinin kaybolması 4-8 haftayı bulabiliyor” ifadelerini kullandı.
Sosyal medyada sıkça dile getirilen “geçmiyor” algısının ise genellikle iki nedeni olduğunun altını çizen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Pınar Karadeniz, “Birincisi, çocukların ve erişkinlerin arka arkaya farklı solunum yolu virüsleriyle enfekte olması; yani gripten iyileşen bir kişinin kısa süre sonra başka bir virüsle tekrar hastalanması. İkincisi ise gribin ardından görülebilen post-viral öksürük ve üst solunum yolu hassasiyeti. Ateş ve genel durum düzelmiş olsa bile öksürük ve halsizlik 2-3 haftaya kadar uzayabiliyor. Bu da hastalığın çok uzun sürdüğü izlenimini yaratıyor” şeklinde konuştu.
YENİ TEHLİKE: ADENOVİRÜS! ‘DÜŞÜK YOĞUNLUKLU VAKALAR HALİNDE GÖRÜLÜYOR AMA…’
Son dönemde İngiltere’de adenovirüs vakalarının bildirildiğini görüyoruz. Adenovirüsün, özellikle kış aylarında ülkemizde de zaman zaman baskın hale gelebildiği biliniyor. Bu çerçevede, sahadaki mevcut gözlemleriniz nelerdir? Adenovirüs sıklığında ya da yoğunluğunda kayda değer bir artış gözlemliyor musunuz?
Dr. Pınar Karadeniz, “Adenovirüsün şu an için belirgin bir salgın dalgası şeklinde değil, daha çok sporadik ve düşük yoğunluklu vakalar halinde görülüyor” dedi ve şöyle devam etti:
“Poliklinik ve acil başvurularında adenovirüs düşündüren tablolar görülmekle birlikte, genel solunum yolu enfeksiyonları içinde oranı hâlâ sınırlı düzeyde. Klinik pratikte şu an için yaygın bir adenovirüs dalgasından çok, diğer solunum yolu virüslerinin arasında yer yer karşımıza çıkan vakalar söz konusu.”

Grafikler: Harun Elibol / [email protected]
Dr. Sedat Irmak ise “Adenovirüs daha çok kış aylarında ve de ilkbaharın başlangıcında yayılım göstermekle birlikte yılın herhangi bir zamanında salgın yapabilir. Önümüzdeki aylarda adenovirüs enfeksiyonlarında da bir artışla karşılaşmamız oldukça olası görünüyor” dedi.
Ayrıca Dr. Pınar Karadeniz de “Önümüzdeki haftalarda vaka sayılarında dalgalanmalar olabileceğini akılda tutmak gerekiyor” uyarısında bulundu.
SADECE ÇOCUKLARDA ORTAYA ÇIKMIYOR!
Adenovirüsün her yaş grubunda görülebileceğini vurgulayan Dr. Pınar Karadeniz, şu önemli bilgilerin altını çizdi:
“Özellikle kreş ve okul çağındaki 0-5 yaş grubunda görülüyor. Yakın temasın ve el-ağız temasının fazla olması, bu yaş grubunda bulaşı kolaylaştırıyor. Yetişkinlerde genellikle daha seyrek ve hafif seyrediyor, çoğu zaman basit bir soğuk algınlığı gibi atlatılıyor. Bağışıklık sistemi zayıf kişiler ise en yüksek risk grubunu oluşturuyor. Bu grupta alt solunum yolu tutulumu, yaygın enfeksiyon ve hastaneye yatış gerektiren komplikasyonlar daha sık görülebiliyor.”

‘ÇABUK BULAŞIYOR, YÜZEYLERDE UZUN SÜRE HAYATTA KALIYOR’
Adenovirüsün özellikle okullar ve askeri birlikler gibi toplu yaşam alanlarında hızla yayılabildiğine dikkat çeken Dr. Sedat Irmak, sağlıklı çocuklar ve yetişkinlerde enfeksiyonun genellikle hafif-orta şiddette üst solunum yolu belirtileriyle seyrettiğini belirtti.
Dr. Irmak, “Adenovirüs çok kolay bulaşır. Damlacık yoluyla bulaşır. İnsanların bir arada bulunduğu ortamlarda kolaylıkla yayılım gösterir. Yüzeylerde uzun süre hayatta kalabilir. Bu sebeple el hijyenine dikkat etmek, yaşam alanlarımızı iyi havalandırmak ve temiz tutmak hastalıktan korunmada fayda sağlar” ifadelerini kullandı.
GENELDE GRİPLE KARIŞTIRILIYOR, BU BELİRTİLERE DİKKAT!
“Adenovirüs enfeksiyonları grip ile oldukça benzer bir seyir gösterir” diyen Uzm. Dr. Sedat Irmak, “Her ikisinde de yüksek ateş, boğaz ağrısı bekleriz. Gripte yaygın ve şiddetli vücut ağrısı daha belirgindir. Adenovirüs enfeksiyonundaysa gripten farklı olarak konjonktivit (kırmızı göz) sıklıkla görülür. Ek olarak adenovirüs enfeksiyonlarında ishal gibi sindirim sistemi ilişkili bulgular da klinik tabloya eşlik edebilir” dedi.


ADENOVİRÜS, DİĞER KIŞ VİRÜSLERİYLE BİRLİKTE GÖRÜLEBİLİR Mİ? 
Bu soruma “Evet, adenovirüs diğer kış virüsleriyle birlikte aynı anda görülebilir” cevabını veren Uzm. Dr. Pınar Karadeniz, şu bilgilerin altını çizdi:
“Klinik pratikte özellikle çocuklarda yapılan solunum yolu testlerinde, grip veya Covid-19 ile birlikte adenovirüsün de saptandığını gözlemliyoruz. Bu durum her zaman hastalığın mutlaka çok ağır seyredeceği anlamına gelmez. Ancak birlikte enfeksiyon olduğunda ateş süresinin uzaması, öksürüğün daha inatçı seyretmesi ve solunum yolu bulgularının belirginleşmesi daha sık görülebilir. Bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ise tablo daha yakından izlenmesi gereken, daha zorlu bir seyir gösterebilir.”
ADENOVİRÜS İÇİN SPESİFİK BİR ANTİVİRAL TEDAVİ VAR MI?
Dr. Pınar Karadeniz, adenovirüs için toplumdaki çoğu çocuk ve erişkinde rutin olarak kullanılan, onaylı spesifik bir antiviral tedavi bulunmadığına dikkat çekerek, “Tedavinin temelini destekleyici yaklaşım oluşturur; yeterli sıvı alımı, ateş kontrolü, istirahat ve olası komplikasyonların izlenmesi esastır” dedi.
“Klinik olarak belirtiler genellikle günler ile birkaç hafta içinde geriler” diyen uzman isim, “Ancak virüsün özellikle dışkı ve solunum salgılarında daha uzun süre atılabildiği bilinir. Bu nedenle çocuk kendini iyi hissetse bile bir süre daha bulaştırıcı olabileceği akılda tutulmalıdır” ifadelerini kullandı.