Gözler Ankara da! İttifakın kaderini belirleyecek NATO 3.0 masada

SETA Vakfı Savunma Araştırmacısı Rıfat Öncel, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek olan NATO Liderler Zirvesi’nin önemini ve ittifakın geleceğini kaleme aldığı analiziyle değerlendirdi.

NATO'DA DEĞİŞİM VE ANKARA ZİRVESİ'NİN ÖNEMİ

Öncel, günümüz güvenlik ortamında hem askeri hem de siyasal sınamalarla karşı karşıya kalan NATO için Ankara Zirvesi'nin, bu problemlerin üstesinden gelinmesi hususunda kritik bir işlev göreceğini vurguladı.

Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’na rağmen askeri yeteneklerin halen yeterli seviyede görülmediğini belirten Rıfat Öncel, Ocak 2025'te Donald Trump'ın ABD Başkanlığı görevini üstlenmesiyle birlikte transatlantik ilişkilerde dozu her geçen gün artan bir ayrışma oluştuğuna dikkat çekti.

Bu kapsamda Genel Sekreter Mark Rutte’nin "Lahey'den bile daha önemli" ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun "tarihin en önemli zirvesi olabilir" açıklamalarına atıfta bulunan Öncel, Ankara Zirvesi'nde artık yalnızca savunma bütçelerinin yükseltilmesinin değil, direkt olarak muharip yeteneklerin güçlendirilmesini içeren "NATO 3.0" vurgularının öne çıkacağını ifade etti.

Öncel, NATO 3.0’ın ittifakın "gereksiz" görev ve operasyonlardan ziyade katı bir askeri güçle savunma ve caydırıcılığının sağlamlaştırılmasını nitelediğini ve Avrupalı müttefiklerin ABD'ye ihtiyaç duymadan konvansiyonel savunma kapasitesine ulaşmalarını temsil ettiğini aktardı.

"TÜRKİYE AKTİF VE ŞEKİLLENDİRİCİ BİR OYUNCU OLARAK KONUMLANACAKTIR"

Değişen NATO yapısı içinde Türkiye'nin konumunu da analiz eden Rıfat Öncel, gerek Rusya-Ukrayna Savaşı gerekse Orta Doğu'daki istikrarsızlıkların Türkiye'nin Avrupa güvenliği içinde oynaması beklenen rolü artırdığını dile getirdi.

Türkiye'nin yüzde 2,33 civarında seyreden savunma harcamaları ve yüzde 25'in altına hiç düşmeyen ekipman harcaması payı ile NATO hedefleriyle tam bir uyum içinde olduğunu belirten Öncel, Türk savunma sanayiinin gelişiminin tüm müttefiklerin güvenliği için pozitif bir unsur olduğunu vurguladı.

Bu anlamda Ankara Zirvesi kapsamında düzenlenecek olan ve ittifak tarihindeki en büyük endüstri toplantısı niteliği taşıyan NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu 2026'ya dikkat çeken Öncel, forum kapsamında on milyarlarca dolar değerinde savunma sözleşmelerinin imzalanmasının beklendiğini ve bu durumun savunma sanayiini NATO nezdinde stratejik bir faktör haline getirdiğini belirtti.

SINIRLILIKLAR VE GEREKLİLİKLER

Dönüşen NATO'nun Türkiye için yeni sınamalar ortaya çıkarma riskini de göz ardı etmeyen Öncel, AB mekanizmalarında Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) vetoları nedeniyle Türkiye ile AB arasındaki savunma işbirliğinin gerçek potansiyeline ulaşamadığını ifade etti. Ankara Zirvesi'nde müttefikler arası siyasal dayanışmanın artırılması beklense de bu durumun kısa sürede değişmesinin gerçekçi olmadığını kaydeden Öncel, Türkiye'nin ikili ilişkileri daha da derinleştirmesi ve ABD ile arasındaki savunma tedarik problemlerini çözmesi gerektiğinin altını çizdi.

Araştırmacı Rıfat Öncel, ABD yönetiminin yakın zamanda F110 motorlarının satışını Kongre'ye bildirmesini de bu yönde atılmış oldukça pozitif bir adım olarak nitelendirdi.