Görünmez kod tehlikesi! Kullanmayanlar bile takipte: ‘Bu bir karakutu’ Hangi sorunlara yol açıyor?

TikTok’un veri toplama sistemi, web sitelerine yerleştirilen “piksel” adlı izleme aracı üzerinden çalışıyor. Bu görünmez kod parçacıkları, kullanıcıların ziyaret ettiği sitelerdeki davranışlarını kaydedebiliyor.
Yapılan incelemelere göre bazı web siteleri; kanser teşhisi, doğurganlık testleri ve ruh sağlığı krizleri gibi son derece hassas bilgileri TikTok’a iletti.
BBC’de yer alan haberde, bir örnekte, kanser destek grubuna ait bir internet sitesinde form doldurulurken “kanser hastasıyım” ya da “kanseri atlattım” seçeneğine tıklanmasıyla birlikte e-posta adresinin de TikTok’a gönderildiği tespit edildi.
Benzer şekilde, bir kadın sağlığı sitesinde doğurganlık testlerine bakıldığında ve bir ruh sağlığı platformunda kriz danışmanı arandığında da TikTok’a veri aktarıldığı belirlendi.
‘GERÇEKTEN ENDİŞE VERİCİ ÇÜNKÜ ALIŞILMADIK DERECEDE MÜDAHALECİ’
Siber güvenlik şirketi Disconnect’in teknoloji direktörü Patrick Jackson, güncellenen TikTok pikselinin rakiplerine kıyasla “alışılmadık derecede müdahaleci” olduğunu söyledi.
Jackson, “Bu genişletilmiş veri paylaşımı, piksel kodunun analizinde gerçekten endişe verici sonuçlar ortaya koyuyor. Site sahibi açıkça paylaşmasa bile bazı veriler sessizce toplanabiliyor” dedi.

‘BASİT ZİYARET BİLGİLERİ DEĞİL, DAHA DERİN PROFİLLER ÇIKARIYOR’
Güncellenen 'pikseli' Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık’a danıştığımda ise “Bu sistem; ziyaret edilen sayfalar, tıklamalar ve bazı etkileşimler gibi davranışsal verileri TikTok’a ileterek reklam hedeflemesini mümkün kılıyor. İzleme yalnızca uygulama içinde değil, pikselin bulunduğu üçüncü taraf sitelerde de gerçekleşiyor” dedi ve ekledi:
“Buradaki “müdahaleci” tanımı ise toplanan veri türünün ve kapsamının genişlemesiyle ilgili. Güncellemelerle birlikte piksel, kullanıcı davranışlarını daha ayrıntılı analiz edebilen ve farklı veri noktalarını eşleştirebilen bir yapıya kavuştu. Bu da yalnızca basit ziyaret bilgileri değil, daha derin profiller çıkarılabilmesi anlamına geliyor.”

ŞİRKET SUÇLAMALARI REDDEDİYOR
TikTok ise suçlamaları reddediyor. Şirket sözcüsü, kullanıcıların gizlilik politikaları ve bildirimler aracılığıyla bilgilendirildiğini, ayrıca uygulama içinde çeşitli gizlilik kontrolleri sunulduğunu belirtti.
Sözcü, “Reklam pikselleri sektör standardıdır ve BBC dahil birçok sosyal ve medya platformunda yaygın olarak kullanılmaktadır” açıklamasında bulundu.
TikTok ayrıca, sağlık verileri gibi hassas bilgilerin paylaşılmasının yasak olduğunu ve uygunsuz veri paylaşan web sitelerini uyarmak için proaktif adımlar attığını ifade etti.

Ancak uzmanlara göre sorun yalnızca tek tek web siteleri değil, büyük teknoloji şirketlerinin giderek büyüyen veri ekosistemi. DuckDuckGo verilerine göre TikTok izleyicileri dünyanın en popüler web sitelerinin yüzde 5’inde bulunuyor. Bu oran Google’da yaklaşık yüzde 72, Meta’da ise yüzde 21 seviyesinde. 
DuckDuckGo ürün direktörü Peter Dolanjski, “Bu, Google ve Meta’nın yıllardır uyguladığı stratejinin aynısı. Küçük miktarda veriyle başlayıp zamanla günlük hayatınıza dair kapsamlı bir görünürlük elde ediyorlar” dedi.

HESABI OLMAYAN KİŞİDEN NASIL VERİ TOPLANABİLİYOR?
“TikTok hesabı olmayan kişilerden veri toplanabilmesinin nedeni, pikselin uygulamadan bağımsız olarak web düzeyinde çalışması” diyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şu bilgilerin altını çizdi:
“Piksel yüklü bir site ziyaret edildiğinde, tarayıcı ve cihaz bilgileri anonim ya da yarı anonim tanımlayıcılarla kaydedilebilir. Bu veriler daha sonra başka veri setleriyle eşleştirilerek potansiyel kullanıcı profilleri oluşturulabilir. Hassas nokta, kişinin platformla doğrudan bir ilişkisi olmamasına rağmen dijital ayak izinin yine de ticari amaçlarla işlenebilmesi.”

VERİ TOPLAMA SÜRECİ DAHA TEHLİKELİ BOYUTLARA ULAŞABİLİR Mİ?
Kullanıcıların internetteki geçmişi veya attıkları her adımın takip edilebilmesi, akıllara hemen şu soruyu getiriyor: “Banka hesapları veya kişisel şifrelerimiz risk altında mı?”
Bu soruma Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Standart reklam pikselleri doğrudan banka bilgileri veya notlardaki şifreler gibi son derece özel verilere erişemez; çünkü bu tür bilgiler genellikle şifrelenmiş ve korumalı alanlarda tutulur. Ancak risk, hassas verilerin yanlış yapılandırılmış web formları veya güvenlik açıkları nedeniyle dolaylı biçimde sızabilmesi. Asıl tehlike, büyük miktarda davranışsal verinin bir araya getirilerek ayrıntılı kullanıcı profilleri oluşturması ve bu profillerin kötüye kullanılma ihtimali” cevabını verdi.

WEB SİTELERİ FARKINDA OLMADAN TİKTOK’A FAZLA VERİ GÖNDERİYOR OLABİLİR Mİ VE GOOGLE’IN BURADA ROLÜ NEDİR?
“Bazı web siteleri izleme araçlarını yanlış yapılandırdığında gereğinden fazla veri paylaşımı yaşanabilir” diyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şöyle devam etti:
“Bu durum yalnızca TikTok için değil, birçok reklam ve analiz platformu için geçerli. Google da benzer şekilde reklam ve analiz hizmetleri aracılığıyla kullanıcı davranışlarını takip eder; ancak büyük tarayıcılar ve şirketler artan düzenlemeler nedeniyle gizlilik kontrolleri sunmak zorundadır. Sorun çoğu zaman teknolojinin kendisinden ziyade, sitelerin veri minimizasyonu ilkesine yeterince dikkat etmemesi.”
X (TWITTER) VE INSTAGRAM DA BENZER İZLEME TEKNOLOJİLERİ KULLANIYOR MU?
“İkisi de reklam hedefleme ve analiz amacıyla benzer izleme teknolojileri kullanır; çerezler ve piksel benzeri araçlarla kullanıcı etkileşimlerini ölçer” diyen, Prof. Dr. Ali Murat Kırık, şu önemli bilgilerin altını çizdi:
“Ancak her platformun veri toplama stratejisi ve ekosistemi farklı. Google daha geniş bir hizmet ağına sahip olduğu için verileri çok sayıda servis üzerinden birleştirebilirken, TikTok ve X daha çok kendi platform ekosistemleri etrafında yoğunlaşır. Fark, esas olarak veri entegrasyonunun kapsamı ve ticari kullanım biçiminde ortaya çıkar.”

ÖNLEM ALMAK MÜMKÜN MÜ?
Bu konuda güvenilir kaynaklardan indirilen reklam ve izleyici engelleyici eklentilerin, izleme faaliyetlerini azaltmada etkili olabileceğini söyleyen Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Ancak yüzde 100 koruma sağlamazlar. Kullanıcıların tarayıcı gizlilik ayarlarını düzenlemesi, çerez tercihlerini kontrol etmesi, uygulama izinlerini sınırlaması ve güncel güvenlik yazılımları kullanması önemli. Temel yaklaşım, dijital hijyen alışkanlıklarını güçlendirmek ve hangi verilerin paylaşıldığı konusunda bilinçli olmak” ifadelerini kullandı.


CHROME RAKİPLERİNE KIYASLA DAHA FAZLA VERİ SIZDIRIYOR!
Pek çok uzman ise daha gizlilik odaklı tarayıcılar kullanmayı öneriyor. Dünya genelinde kullanıcıların yaklaşık yüzde 71’i Google Chrome kullanırken, ön araştırmalar Chrome’un rakiplerine kıyasla daha fazla veri sızdırabileceğini gösteriyor. DuckDuckGo ve Brave gizlilik açısından öne çıkan seçenekler arasında yer alıyor.
Firefox ve Safari de varsayılan ayarları Chrome’dan daha korumalı kabul ediliyor.Alternatif olarak, izleyici engelleyici tarayıcı eklentileri kullanılabiliyor. Disconnect ve DuckDuckGo’nun yanı sıra Privacy Badger ve Ghostery gibi araçlar da öneriliyor.
AdBlock Plus ve uBlock Origin gibi bazı reklam engelleyiciler de veri toplayıcıların bir kısmını engelleyebiliyor. Ancak uzmanlar, güvenilir olmayan eklentilerin risk taşıyabileceği konusunda uyarıyor.
Buna rağmen sorunun tamamen çözüldüğünü söylemek yine de pek mümkün değil. Peter Dolanjski, “Bu bir karakutu. Her şey perde arkasında gerçekleşiyor. Kendinizi tamamen korumak çok zor” dedi.
En etkili yöntemlerden biri olarak, farklı hizmetlerde aynı kişisel bilgileri kullanmamak öneriliyor.
Arielle Garcia ise kalıcı çözümün daha güçlü gizlilik yasalarından geçtiğini vurguluyor: “Bu tek bir platformla sınırlı değil. Daha geniş bir reklam teknolojisi ekosistemi sorunu. Gerçek değişim için insanların yasa koyuculara gizliliğin önemli olduğunu açıkça göstermesi gerekiyor.”