Görünmez deniz canavarı 3 bin metre derinde yaşıyor, 9 midesi var

Okyanusların yüzlerce metre derinliğinde yaşadığı bilinen ama bugüne kadar hiçbir insanın canlıyken göremediği bir deniz memelisi, bilim dünyasını 150 yıldır şaşırtmaya devam ediyor. Travers gagalı balinası olarak bilinen tür, biliminsanlarının elinde yalnızca birkaç karaya vurmuş örneği bulunan ve hala tam olarak çözülememiş bir gizem olmayı sürdürüyor.

Türün hikayesi 1872 yılında başlıyor. Henry Travers adlı araştırmacı, sonradan adını kendisine vereceği bu tuhaf canlıyı iskelet kalıntıları üzerinden tanımladı. O tarihten bu yana geçen bir buçuk asırda bilim dünyasının elinde toplam sadece altı örnek var.

Örneklerin hepsi Pasifik Okyanusu kıyılarına vurmuş halde bulundu. Yaşayan bir bireyin hiçbir zaman gözlemlenememiş olması, türün varlığına dair tek somut kanıtın bu birkaç karkastan ibaret kalmasına yol açıyor.

Travers gagalı balinası, Ziphiidae familyasına ait. Bu aile derin okyanusun gerçek hükümdarı sayılıyor. Üyeleri 3 bin metreyi aşan derinliklere inebiliyor ve saatler boyunca nefessiz kalabiliyor. Bu olağanüstü dalış kapasitesi, türü gözlemlemeyi neredeyse imkansız kılıyor. En gelişmiş denizaltıların bile izini süremediği bir yaşam alanında hareket ediyorlar.

Türün dış görünümüne dair mevcut bilgi de yine bu altı örneğe dayanıyor. Travers gagalı balinası yaklaşık 5 metre uzunluğa ulaşıyor. Sırtı koyu renkli, alt tarafı ise daha açık tonlarda. En dikkat çekici özelliği, alt çenesinden dışarı taşan belirgin dişleri.

Karaya vuran örnekler üzerinde yapılan incelemeler, bilim insanlarını şaşırtan detaylar ortaya çıkardı. Türün sindirim sistemi tam dokuz mideden oluşuyor. Midelerde bulunan kalamar kalıntıları, temel besin kaynağına dair ipucu veriyor.

İncelemelerde ayrıca parazit solucanlar ve evrimsel bir kalıntı sayılabilecek körelmiş üst çene dişleri de tespit edildi. Bazı karkaslarda kırık çene ve travma izlerine rastlandı. Bu bulgular, bireylerin ölüm nedenlerine dair bir ipucu niteliği taşıyor.

Elde edilen her yeni kalıntı, türün evrimi ve gagalı balinaların ekolojisi hakkında bilgi sağlıyor. Ancak canlı bir bireyin gözlemlenememiş olması, bilimsel değerlendirmelerin önündeki en büyük engel. Türün popülasyon büyüklüğü, davranış biçimleri ve yaşam alanı gibi temel sorular hala yanıtsız.

Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), Travers gagalı balinasını yeterli veri bulunmaması nedeniyle "Veri Yetersiz" kategorisinde sınıflandırıyor. Bu durum türün ne kadar tehlike altında olduğunu değerlendirmeyi bile imkansız kılıyor. Okyanusun en iyi saklanan sırlarından biri olan bu dev balina, canlı bir örneği bilim dünyasıyla buluşana kadar gizemini korumaya devam edecek.