Gökten düştü, bilim dünyası alarma geçti: Göktaşı değil, çok daha tehlikeli bir şey Sözcü Gazetesi

Küba'nın güneydoğusundaki Granma eyaletine bağlı Pilón belediyesinin La Trocha mahallesinde, kökeni henüz belirlenemeyen bir parça bulundu. Badem büyüklüğündeki cismin uzaydan gelip gelmediğinin belirlenmesi için bilimsel inceleme başlatıldı.

Düzensiz yüzeyi ve gözenekli yapısıyla dikkat çeken parça, bileşiminin ve olası bir atmosferik olayla bağlantısının ortaya çıkarılması amacıyla muhafaza altına alındı. İlk değerlendirmeler, cismin bir meteorit olduğu ihtimaline ilişkin soru işaretleri oluşturdu.

Küba Bilimler Akademisi üyesi jeolog Manuel Iturralde Vinent, parçanın fiziksel özelliklerinin atmosfere girdikten sonra yeryüzüne ulaşan meteoritlerde yaygın olarak görülen özelliklerle örtüşmediğini belirtti. Iturralde'ye göre cismin yapısı, uzaydan gelen doğal bir maddeden ziyade atmosferden kaynaklanan teknolojik bir kalıntıyı andırıyor.

Uzman, parçanın bir meteoritin atmosferden geçişi sırasında yüzeyinde oluşması beklenen füzyon kabuğuna sahip olmadığını ve oldukça gözenekli bir yapıda bulunduğunu söyledi. Cismin, aralarında boşluklar bulunan küçük kürelerden oluşan yapısının da meteoritlerde beklenen özelliklerle uyuşmadığını ifade etti.

Füzyon kabuğu, bir gök cisminin atmosferden yüksek hızla geçerken yoğun şekilde ısınması sonucu yüzeyinde oluşan ince tabaka olarak biliniyor. Bu nedenle böyle bir kabuğun bulunmaması, cismin meteorit olup olmadığının belirlenmesinde önemli bir ipucu olarak değerlendiriliyor.

BÖLGEDE ÇARPMA İZİ BULUNAMADI

Parçanın bulunduğu alan da soruşturmanın önemli unsurlarından biri. Iturralde, bu büyüklükte bir cismin yeryüzüne çarpması halinde birkaç santimetre çapında ve derinliğinde de olsa bir çarpma izinin bulunmasının bekleneceğini belirtti, ancak parçanın bulunduğu yerde böyle bir krater ya da belirgin bir çarpma izi tespit edilmedi.

Çarpma izinin bulunmaması, cismin uzaydan gelmiş olma ihtimalini tek başına ortadan kaldırmıyor. Bu durum, meteorit olduğu yönündeki hipotezi destekleyen kanıtların sayısını azaltıyor.

Cismin gerçek kökeninin belirlenebilmesi için şimdi daha kapsamlı analizler yapılması bekleniyor. Numune mineralojik ve kimyasal incelemelerden geçirilecek. Bunun yanı sıra, bölgede olası bir atmosferik olayın yaşanıp yaşanmadığını anlamak için uydu gözlemleri ve sismolojik veriler de değerlendirilecek.

SIRA DIŞI GÖRÜNÜM YANILTICI OLABİLİR

Uzmanlara göre bu tür parçaların tanımlanması her zaman kolay değil. Dünya'da oluşan bazı sıra dışı kayaçlar, endüstriyel atıklar veya teknolojik bileşenler de alışılmadık şekil ve dokulara sahip olabiliyor.

Kesin bir sınıflandırma yapılabilmesi için numunenin hangi mineralleri ve elementleri içerdiğinin belirlenmesi gerekiyor. Laboratuvar analizleri, parçanın Dünya'da oluşmuş malzemelerle uyumlu olup olmadığını ortaya koyabilir.

Öte yandan bir gök cisminin atmosfere girdikten sonra oluşturduğu parçaları bulmak da oldukça zor olabiliyor. Küba'nın geniş kırsal alanları ve bazı bölgelere ulaşımın güç olması, olası meteorit parçalarının tespit edilmesini daha da zorlaştırıyor. Bulunan örneklerin ise zamanla kaybolması, zarar görmesi veya yeterli bilimsel incelemeden geçmemesi mümkün.

Bu nedenle gökyüzünde görülen bir parlama, patlama ya da ateş topunun ardından bulunan herhangi bir parça otomatik olarak meteorit kabul edilmiyor.

KÜBA'DA DAHA ÖNCE DE METEORİT BULUNDU

Küba'nın meteoritlerle ilgili bilinen örnekleri de bulunuyor. Bunlardan en dikkat çekeni, 1 Şubat 2019'da Pinar del Río eyaletindeki Viñales'te yaşandı.

Sıradan bir kondritin atmosfere girmesiyle meydana gelen olayda gökyüzünde bir ateş topu ve arkasında belirgin bir iz görüldü. Olayın ardından yüksek bir patlama sesi duyulurken, cismin parçalanması sonucu çok sayıda meteorit parçası bulundu.

Küba'nın bilimsel kayıtlarında 1844'te Las Canas, 1974'te Bacuranao, 1994'te Santa Isabel de las Lajas ve 2021'de Ramón de las Yaguas'ta meydana gelen meteorit olayları da yer alıyor.

Pilón'da bulunan parçanın gerçekten uzay kaynaklı olduğu bilimsel analizlerle doğrulanırsa, Granma'daki olay da Küba'nın meteorit kayıtlarına eklenecek.

Şimdilik cismin ne olduğu konusunda kesin bir sonuca varmak mümkün değil. Araştırmacılar, parçanın kimyasal bileşimi, mineralojik yapısı ve bulunduğu çevreyi birlikte değerlendirerek bunun bir meteorit mi, Dünya'da oluşmuş sıra dışı bir kaya mı yoksa teknolojik kökenli bir malzeme mi olduğunu belirlemeye çalışacak.

Sonuç olarak, Pilón'da bulunan küçük parçanın gizemi ancak laboratuvar analizleri tamamlandığında çözülebilecek.