Gizli Rus programı ortaya çıktı: 20 bin çocuk kaçırıldı mı? 13 yaşında ve hikayesi şaşırttı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin üzerinden dört, Kırım’ı ilhakının üzerinden ise 12 yıl geçti. Uzun süren işgal süreci neticesinde bazı çocuklar “Ruslaştırılmaya” maruz kalmaya başladı.

Medyada çıkan haberler ve okuldan elde edilen raporlara göre, Misha, 2014 baharından beri Rus kontrolünde olan ve Donetsk’in doğusunda bulunan Makiivka’da yaşıyor. Edinilen bilgiye göre, eleme sınavını geçen Misha, böylece Rusya’yı temsil edecek ve Temmuz-Ağustos 2025’te Kuzey Kore’deki kampa katılacak kişi olarak seçildi.

Washington’da bulunan Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Ukraynalı çocukların Kuzey Kore'ye gönderilmesini, “Ruslaştırma ve askerileştirme çabalarının Rusya sınırlarının ötesine uzanmasının bir yansıması” olarak değerlendirdi.

‘YENİDEN EĞİTİM TESİSLERİ’ SINIRLARIN DIŞINA TAŞIYOR

Rusya, 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana birçoğu tatil köyleri ve kamplarda bulunan “yeniden eğitim tesisleri” ağını genişletti. Raporlar, çocukların vatanseverlik ve askeri eğitim başta olmak üzere, Ruslaştırma programları dahilinde bu kamplara gönderildiğini gösteriyor. Uzmanlar ise, amacın işgal edilen bölgeler ile Rusya anakarası arasında değişim programları uygulanarak, asimilasyonun artırılması olduğu kanaatinde. Ukrayna merkezli sivil toplum kuruluşu Bölgesel İnsan Hakları Merkezi'ne (RCHR) göre, bu tür yeniden eğitim kampları Rusya, Belarus ve Ukrayna’nın işgal altındaki bölgelerine yayılmış durumda. RCHR’nin verilerine göre ayrıca, sadece geçen yıl Ukrayna'nın işgal altındaki bölgelerinden toplam 7 bin çocuk bu merkezlere gönderildi. Misha’nın vakası ise, Kuzey Kore’deki tesisin bilinen 165’inci lokasyon olduğunu gösterdi.

Misha’nın gönderildiği Songdowon Uluslararası Çocuk Kampı, Kuzey Kore’nin doğu kıyılarında yer alan Wonsan şehrinde. Kampa, Soğuk Savaş döneminden bu yana sosyalist ülkelerden çocuklar uluslararası değişim programları kapsamında kabul ediliyor. Ukrayna basınında çıkan haberlere göre ise, Misha, Kuzey Kore’ye yaklaşık 9 bin kilometrelik yol katetti. Makiivka’daki evinden Moskova’ya giden Misha, buradan da havayoluyla Rusya’nın en doğusundaki Vladivostok’a geçti. Vladivostok’tan da uçağa binerek Pyongyang’a gönderilen çocuk, Wonsan’a ise otobüs yolculuğu gerçekleştirdi.

İKİ ÜLKE ARASINDA ORTAKLIK ANLAŞMASI İMZALANMIŞTI

Japonya denizine bakan Wonsan, Kuzey Kore’nin tatil beldesi olarak anılıyor. Kampın hemen kuzeyinde, yönetimdeki Kim ailesine ait bir villa mevcut. Kuzey Kore lideri ve Kore İşçi Partisi Genel Sekreteri Kim Jong-un’un çocukluğunu bu villada geçirdiği söyleniyor.

Kampın doğu tarafında ise, 2025’te hizmete açılan Wonsan-Kalma Turist Bölgesi yer alıyor. Bölge, Kim Jong-un ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov arasında gerçekleşen üst düzey görüşmelere ev sahipliği yaptığından “Kuzey Kore-Rusya balayının sembolü” olarak ifade ediliyor.

Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı işgalde Kuzey Kore Rusya’nın yanında yer alarak, ülkeye silah yardımı yaptı ve savaşa 10 binden fazla Kuzey Koreli asker gönderdi.

Kuzey Kore ile Rusya arasında Ocak 2024’te Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması imzalanmasının ardından, Rus gençlik örgütü İlklerin Hareketi, Songdowon Kampı’na Rus gençleri göndereceklerini duyurmuştu. Söz konusu örgüt, Rusya’nın yeniden eğitim çalışmalarının bir parçası olarak biliniyor. Ukrayna medyasındaki haberlere göre de Misha gençlik örgütüne üye. Japonya’daki Tsukuba Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler alanında çalışmalar yürüten Atsuko Higashino, “Geleceğin elit tabakası olarak yetiştirmek üzere, halihazırda asimile olmuş çocukları gönderiyor olabilirler” dedi.

Geçen sene Kuzey Koreli ve Rus çocuklarla yapılan gençlik kampından. Kaynak: KCNA, Telegram 

YÜZLERCE ÇOCUK GÖNDERİLDİ

Kampın kayıt rehberine göre, Misha, 21 Temmuz-1 Ağustos tarihlerinde Kuzey Kore’deydi. Programdan sorumlu kuruluşlardan Rusya Ulusal Gençlik Konseyi, Rus katılımının 2024'te 280'e ulaştığını, 2025'te ise 100'ü geçtiğini bildirdi. Savaş Araştırmaları Enstitüsü, Misha ve kimliği tespit edilen bir çocuğun haricinde, başka Ukraynalı çocukların da Kuzey Kore'ye gönderilmiş olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu belirtiyor.

Rusya temsilcisi olarak gönderilen katılımcılar, Rus bayrakları taşıyor ve Kuzey Koreli çocuklarla yemekler pişirip, şarkılar söyleyerek, karşılıklı kültürel etkileşimlerde bulunuyor. Bu faaliyetler sıradan etkileşimler gibi görünse de Ukraynalı çocukların bunlara dahil edilmesi etkinliğin önemini kökünden değiştiriyor. RCHR’den hukuk uzmanı Kateryna Rashevska, uygulamayı kınayarak, çocukların aslında “Rus propaganda ajanları” olarak kullanıldığını dile getiriyor.

RCHR, Kırım’dan da Liza adında bir kızın 2024’te Kuzey Kore’deki gençlik kampına gönderildiğine dair bilgilere sahip. Kızın seçildiğine dair belgeler mevcut ancak Liza’nın Kuzey Kore’de bulunup bulunmadığı görsel kanıtlarla doğrulanamadı.

2024’te düzenlenen kampta açık bir askeri propaganda da görüntülendi. Asia Nikke’de yer alan habere göre, sosyal medyada paylaşılan bir videoda, Rus bir adam çocuklara şöyle şu şekilde bağırdı:

“ABD saldırganlığına kaşı hazırlanmalıyız. İnanıyorum ki Rus ve Kuzey Kore ordularında hizmet eden babalarınıza layık halefler olacaksınız.”

Japonya’daki Keio Üniversitesi’nden Kuzey Kore siyaseti uzmanı Atsuhito Isozaki, ABD karşıtı askeri propagandanın Kuzey Kore’de günlük bir rutin olduğunu belirterek, “Görünen o ki Rusya da kendi askerileşmesini haklı çıkarmak için bundan faydalanıyor” değerlendirmesini yaptı.

ÇOCUKLAR UKRAYNALI KİMLİKLERİNİ KAYBETME RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Rusya’nın Ukrayna’daki işgali devam ediyor ve bu bölgede yaşayan çocukların Ukraynalı kimliklerini kaybetme riski de giderek artıyor. Misha, 2023’te Makiivka’daki Rus yetkililer tarafından çekilen bir videoda, önce kendini ve memleketini tanıtıyor ve Makiivka’nın “Büyük Rusya’nın bir parçası” olduğunu söylüyor.

Geçen sene Kuzey Koreli ve Rus çocuklarla yapılan gençlik kampından başka bir görüntü. Kaynak: KCNA, Telegram

Keio Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler çalışmaları yürüten Yoko Hirose ise, “İşgal uzadıkça kimliklerde yapılan değişiklikleri geri almak da o kadar zor olacak” dedi. Yale Üniversitesi İnsani Araştırmalar Laboratuvarı Başkanı Nathaniel Raymond, Nikkei’ye yaptığı açıklamada, “İşgal altındaki bölgelerden yeniden eğitim kamplarına gönderilen çocuklara rutin bir uygulamayla Ukrayna’nın düşman olduğu, ana-babaları ve memleketlerindeki insanlar tarafından istenmedikleri söyleniyor” dedi.

Rusya’nın 2022’de ilhak ettiği bölgelerde vatandaşlar, Rus pasaportu almadan idari hizmetlere erişemiyor. Tsukuba Üniversitesi’nden Higashino ise, asimilasyon sürecinden sonra yaşanacakları şöyle anlattı:

“Bu çocuklar büyüdüklerinde muhtemelen Ukrayna’ya karşı savaşmak için inisiyatif alacaklar.”

‘DÖRT YILDA 20 BİN ÇOCUK ALINDI’

Rusya, işgal ettiği bölgelerdeki çocukları “koruma” gerekçesiyle başka yerlere naklediyor. Ukrayna hükümetine göre, 2022’deki işgalden bu yana 20 bin Ukraynalı çocuk alındı ve bunlardan sadece iki bine yakını geri döndü. Raporlar, bu çocukların yeniden eğitim kamplarına gönderilme ya da Rus aileler tarafından evlatlık edinilme gibi asimilasyon programlarına tabi tutulduğunu gösteriyor.

Savaş suçu işlediğine yönelik suçlamalarla karşı karşıya kalan Rusya, bunlara meydan okuyarak yanıt verdi. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) 2023’te, çocukların işgal altındaki bölgelerden hukuka aykırı şekilde nakledilmesi nedeniyle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve başka bir yetkili hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Putin ise, UCM’ye taraf olan ve kendisini tutuklama yükümlülüğü bulunan Moğolistan ve Tacikistan'a gitti. Bu ziyaretler, tutuklama emirlerinin pek bir gücü olmadığını gösterme girişimi olarak görüldü.

ABD'de konuyla ilgili yaşanan gelişmeler ise dikkat çekici. ABD Dışişleri Bakanlığı, Donald Trump'ın ikinci döneminin başlamasının ardından, UCM’ye çocuk kaçırmalarına dair deliller sunan Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarı’na verdiği fonu kesti.

BM Genel Kurulu’nda ise geçtiğimiz Aralık’ta, “Rusya'nın savaşın başlangıcından bu yana zorla nakledilen veya sınır dışı edilen tüm Ukraynalı çocukları derhal ve koşulsuz olarak iade etmesini” talep eden bir karar kabul edildi.

Asia Nikkei'de yer alan "A Ukrainian boy sent to North Korea" başlıklı haberden Türkçeleştirildi.