Geleceğe miras bırakanlar

MÜZİĞİN İYİLİĞİ

Ahmet Adnan Saygun: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk devlet sanatçısı olan Ahmet Adnan Saygun (1907–1991) halen kitapları konservatuvarlarda okutulan büyük bir isim. Klasik Batı müziği ve Türk müziği sentezinde çığır açan besteciler arasında kabul ediliyor. Her müzisyenin tanıması gereken “Türk Beşleri”nden biri olan Saygun’un en önemli miraslarından biri bestelediği “Yunus Emre Oratoryosu”. Ancak büyük sanatçı bununla da yetinmedi, yüzlerce gencin eğitimini yıllardır destekliyor. Saygun’un ölümünün ardından vasiyetiyle mal varlığı eşi Nilüfer Saygun’a kaldı, Nilüfer Saygun’un vefatından sonra da bu miras Bilkent Üniversitesi aracılığıyla TEV’e aktarıldı. Bugün “Ahmet Adnan Saygun – Nilüfer Saygun Burs Fonu” hâlen öğrencilere burs sağlıyor. Saygun’un tüm eserleri ve belgeleri Bilkent Üniversitesi’ndeki Ahmed Adnan Saygun Müzik Eğitim ve Araştırma Merkezi’nde koruma altında.

İLK KADIN BEYİN CERRAHIYDI

Aysima Altınok: Türkiye’nin ilk kadın beyin cerrahı olarak tarihe geçen Op. Dr. Aysima Altınok (1929-2024), tıp dünyasında olduğu kadar toplumsal cinsiyet eşitliği alanında da bir simge olarak kabul ediliyor. Doğduğu Erzincan’dan İstanbul’a geliyor ve üçüncülükle girdiği İstanbul Tıp Fakültesi’nde, beyni “insanın tüm işlevlerini yöneten organ” olarak gördüğü için cerrahiye yöneliyor. O dönemde kadınların cerrahi branşlarda yer alması dahi olağan sayılmazken, o tüm zorluklara rağmen kararlılıkla ilerleyerek toplumsal cinsiyet eşitliğinde cesur bir adım atıyor. 1959’da uzmanlığını alarak Türkiye’nin ilk kadın beyin cerrahı unvanını kazanan Altınok, Bakırköy Akıl Hastanesi’nde 30 yılı aşkın süre boyunca yüzlerce hastaya şifa oldu. Evlenmeyen Altınok, hayat boyu biriktirdiği varlıklarının tamamına yakınını ‘kız çocuklarının eğitimi için’ Türk Eğitim Vakfı’na bağışladı. Bugün de TEV’in bağışçısı olarak genç tıp öğrencilerine ilham veriyor.

‘İNSAN OLMAK’ DEDİ, HER ŞEYİNİ BAĞIŞLADI

Engin Geçtan: Psikiyatri profesörü, akademisyen ve yazar Engin Geçtan (1932–2018), Türk psikiyatri literatürüne ve edebiyatına derin katkılar sağlayan bir isim. “İnsan Olmak”, “Varoluşçu Psikiyatri”, “Psikanaliz ve Sonrası” gibi eserleriyle psikiyatri alanında öne çıkan hekim bir yandan da “Dersaadet’te Dans” ve “Kızarmış Palamutun Kokusu” gibi romanlarıyla edebiyatta iz bıraktı. ABD’de aldığı uzmanlık sonrası Türkiye’de birçok üniversitede ders verdi. Vasiyetiyle kitaplarının telif hakları dışındaki tüm mal varlığını TEV’e bıraktı. Bugün Engin Geçtan Burs Fonu, onun eğitime ve insanın içsel gelişimine duyduğu inancı gençlere aktarıyor.

BEYAZ PİYANOSU EĞİTİME KALDI

Ferdi Özbeğen: O, taverna müziğiyle milyonların kalbinde taht kurdu. Eserleri en büyük miras. Ferdi Özbeğen, piyanist kimliği romantik duruşuyla halkın sevgisini kazanmış bir isim. 1965’te “Altın Mikrofon” yarışmasıyla müzik hayatına adım atmıştı ama sonrasında gelen başarıyı o bile tahmin edememişti. “Sohbet”, “Mutluluklar”, “Eskimeyen Dost”, “Kandil” gibi eserleriyle müzik tarihinde yer edinen Özbeğen, 2013’te vefatından önce tüm mal varlığını ve kendisi için sembolik öneme sahip beyaz piyanosunu Türk Eğitim Vakfı’na bağışladı. Bu piyano şu anda TEV İnanç Türkeş Özel Lisesi’ndeki Nevin-Mehmet Bilginer Kültür Merkezi’nde öğrenciler tarafından kullanılıyor. Sanatçının adına kurulan burs fonu ise binlerce gencin eğitim hayallerini gerçekleştiriyor.

‘TİYATRONUN İYİLİK CADISI’

Macide Tanır: Cumhuriyet tarihinin en seçkin tiyatro sanatçılarından biri olarak kabul edilen Zehra Macide Tanır (1922–2013), Erenköy Kız Lisesi ve Ankara Devlet Konservatuvarı mezunu. 1943’te profesyonel olarak sahneye çıkan sanatçı, 63 oyunda rol almış, 65 ödül kazanmış bir isim. 1991’de “Devlet Sanatçısı” unvanını kazanan oyuncu, tüm mal varlığını gençlerin eğitimine katkı sağlamak için vakfa bıraktı. “Tiyatronun Cadısı” adlı anı kitabında sahne tutkusunu ve sanat anlayışını paylaşan Tanır’ın adı bugün burs fonlarıyla yaşamaya devam ediyor.

2 BİN ÖĞRENCİYE DESTEK VERDİ

Safiye Ayla: Cumhuriyet döneminin “kadife sesli” Türk Sanat Müziği sanatçısı Safiye Ayla Targan’ı (1917-1998) milyonlar, ‘Atatürk’ün hayran olduğu ses’ olarak anıyor. Döneminin en önemli sanatçıları arasında yer alan Ayla, 1932’de Atatürk’ün huzurunda ilk kez şarkı söylemiş ve burada aldığı övgüler yıllarca anlatılmıştı. Uzun yıllar boyunca hem sahnede hem de hayırsever kişiliğiyle tanınan Safiye Ayla, tüm mal varlığını TEV’e bağışlarken bunu “Memleketin en büyük ihtiyacı eğitimdir” sözleriyle açıklamıştı. Ayla aynı zamanda Vakıf Mütevelli Heyeti Üyesi olarak eğitime katkı sağladı; bugüne kadar adına verilen burs fonundan 2 bin 12 öğrenci destek aldı.

YATAKHANELER YAPTIRILDI

Türkan Sedefoğlu: 1929 doğumlu Türkan Sedefoğlu, Türkiye’de radyo reklamcılığının öncülerinden kabul ediliyor. İş dünyası onu ‘disiplini, yenilikçi ve hayırseverliğiyle örnek bir iş insanı’ olarak tanımlıyor. 1991’de vefat eden Sedefoğlu, tüm mal varlığını TEV’e bağışladı. Vasiyetiyle Çengelköy’de inşa edilen TEV Türkan Sedefoğlu İlkokulu ve TEV İnanç Türkeş Özel Lisesi’nde adına yapılan öğrenci yatakhanesi bugün hâlâ kullanılıyor. Bugüne dek fonundan 17 bin 930’dan fazla burs sağlandı.

SANAT GÜNEŞİ’NİN BÜYÜK MİRASI

Zeki Müren: Türk Sanat Müziği’nin “Sanat Güneşi” Zeki Müren (1931–1996), tüm mal varlığını Türk Eğitim Vakfı ve Türk Silahlı Kuvvetleri Mehmetçik Vakfı’na bağışlayarak iki kuruma da büyük bir miras bıraktı. Bursa doğumlu sanatçı, Boğaziçi Lisesi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Akademisi’ni bitirdikten sonra sanat hayatına atıldı. Ve yıllarca silinmeyecek, taklit edilen, ilham veren bir iz bıraktı. Sanatı, zarafeti, disiplini ve halkla kurduğu özel bağ onu bir kültürel simgeye dönüştürdü. TEV ve TSK Mehmetçik Vakfı işbirliğiyle kurulan Bursa Zeki Müren Güzel Sanatlar Lisesi ve TEV–Zeki Müren Burs Fonu, bugüne kadar 4 bin 371 öğrenciye destek sağladı. 2024–2025 döneminde 146 öğrenciye aylık 4 bin 500 TL burs verildi. Zeki Müren’in mirası, onun sanata ve eğitime olan bağlılığını yaşatmaya devam ediyor.

‘GELİP GEÇİCİYİZ’

Neden bu insanlar tüm mal varlıklarını bağışlıyorlar? Bu tercihin arkasındaki motivasyonu Türk Eğitim Vakfı (TEV) Genel Müdürü Banu Taşkın’a sorduk, “Bazı insanların hayat hikâyelerinde öyle anlar vardır ki, geleceğe bir iz bırakmaya karar verirler. Bağışçılarla konuştuğumuzda şu yanıtları alıyoruz; ‘Gençlere yatırım yaparak vatanıma hizmet ediyorum. Gençler de gün gelince bu vatana hizmet etsinler diye. Sağlığa ve ilme yapılan hizmet bence en büyük yatırımdır. Hepimiz gelip geçiciyiz. Bu dünyada bırakabileceğimiz en güzel şey, ülkemizin aydınlık yarınları için gençlerin yetişmesine katkıda bulunmaktır.”

‘KİMSEYİ MAĞDUR ETMİYORLAR’

Bu isimlerin kimileri çocuk sahibi kimileri değil, ancak hepsinin ailesi var. Onlar yine de kan bağıyla yakın oldukları insanlara değil asla yüzlerini bile görmeyecekleri gençlere bütün mal varlıklarını bıraktılar. Peki neden? Tıpkı Seyfi Dursunoğlu bağışında yaşandığı gibi aile itiraz ederse vakıf nasıl yaklaşıyor? Banu Taşkın bu soruyu da şöyle yanıtladı: “Aile içinde ilk etapta tereddütle yaklaşan, üzülen veya itiraz eden mirasçılar olabiliyor. Bu noktada bağışçılarımızın tutumu son derece net. Evlatları veya yakın akrabaları varsa, öncelikle onlara karşı maddi manevi sorumluluklarını zaten yerine getirdiklerini, kimseyi mağdur etmediklerini vurguluyorlar. Biz bu konuda şeffaf ve sağduyulu bir tutum sergiliyoruz. Vasiyet bağışı sürecinin temelinde, bağışçımızın son arzuları yatar. Bağışçımız vefat ettiğinde, geride bıraktığı vasiyetname protokolünde ne yazıyorsa eksiksiz yerine getirmek için harekete geçiyoruz. Bağışçımızın koyduğu özel bir şart varsa buna harfiyen uyuyoruz.”