Gebze de çöken binaya ilişkin bilirkişi raporu ortaya çıktı: Nedeni metro inşaatıymış!

Kocaeli’nin Gebze ilçesinde 29 Ekim 2025’te yedi katlı Arslan Apartmanı’nın çökmesi sonucu anne Emine E., baba Levent E. ile 12 ve 14 yaşlarındaki çocukları M.E. ve H.N.B. yaşamını yitirdi. Aileden yalnızca o dönem 18 yaşında olan Dilara B. hayatta kaldı. Olayın ardından Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmada, çökme nedeninin belirlenmesi amacıyla inşaat mühendisi, jeoloji yüksek mühendisi ve mimarlardan oluşan sekiz kişilik bir bilirkişi heyeti görevlendirildi. Heyetin hazırladığı 65 sayfalık rapor, 20 Aralık 2025’te dosyaya eklendi ve raporda binanın, altından geçen metro çalışmaları nedeniyle yıkıldığı sonucuna ulaşıldı.

Silivri'de tutuklu bulunan Gazeteci Alican Uludağ'ın ulaştığı ve Pelin Ünker'in katkılarıyla hazırlanan habere göre; raporda, yapının çökme süreci detaylı şekilde açıklandı. 2012’de inşa edilen ve 2013’te yapı kullanım izni alan binadan alınan örneklerin incelenmesi sonucunda, taşıyıcı sistemde kullanılan malzemelerin kalite açısından proje değerlerini karşıladığı hatta bazı durumlarda aştığı belirlendi. Ancak temel altında oluşan boşluk nedeniyle bina 6-7 metre öne doğru zemine gömüldü, yaklaşık 45 derece eğilerek döndü. Bu sırada arka cephe aksı ve radye temel zeminden 1,5 metre yükseldi. Bu dengesizlik sonucunda ön cephedeki zemin ve asma kat kolonları, kirişlerle birlikte kırıldı.

Raporda çökmenin nedeni şu ifadeyle açıklandı:
"Ani zemin çökmesi yani binanın radye temeli altında oluşan derin boşluğa doğru dalarak yekpare düşmesidir"

Ayrıca binanın devrilmesinde, yapı geometrisi ya da taşıyıcı sistem tasarımı ve inşaat sürecine ilişkin herhangi bir kusurun etkili olmadığı özellikle vurgulandı.

Gebze’deki ölümcül çöküşte 'sorumluluk' tartışması: Bakan Uraloğlu o sorulara yanıt verdi

Metro hattına ilişkin değerlendirmede Darıca-Gebze hattındaki P7 peron tünelinin yüksek risk taşıdığı belirtildi. Binanın tam altında Akse Sapağı metro istasyonunun peronlarının bulunduğu, yapının üç ana tünelden oluşan sistemde P7 orta tünelin üzerine denk geldiği ifade edildi. Yapının 70 metre doğusunda istasyona giriş yapısı, 30 metre batısında ise havalandırma bacası yer alıyordu.

Enkaz sonrası yapılan sondaj çalışmalarında, yüzeyden yaklaşık 14,3 metre derinlikte P7 tüneline ait enjeksiyon betonuna ulaşıldı. Bu betonun üst kısmındaki yaklaşık 3 metrelik zemin tabakasında ise yer yer ciddi gevşeme ve boşluklar tespit edildi. Ayrıca Kocaeli Üniversitesi’nin Temmuz 2025’te hazırladığı bir rapora da atıf yapılarak, söz konusu tünelin bulunduğu bölgenin “yüksek riskli” olarak değerlendirildiği hatırlatıldı.

Bilirkişi raporu, bina sakinlerinin CİMER’e yaptığı başvurular ile metro kazı sürecinin zamanlamasının örtüştüğünü de ortaya koydu. Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, binanın altındaki P7 tünelinin kazısına 22 Mart 2025’te başlandı ve 29 Haziran 2025’te tamamlandı. Tünelin beton kaplama çalışmaları ise 17 Temmuz’da başlayıp 20 Eylül 2025’te sona erdi.

Raporda bu süreç ile bina hareketleri arasındaki ilişki şöyle ifade edildi:

"P7 Peron tüneli kazısı ile paralel, göçen binadaki yatay ve düşey deplasmanlar (bir yapının veya zeminin özgün konumundan uzaklaşması) arttı. Göçmeye neden olan zemin boşluğunun ve devamındaki zemin boşluk ve gevşemelerinin, metro tünel kazıları nedeniyle örselenen ve doğal yapısı bozulan zeminde ve özellikle diğer tünellerden daha geniş ve yüksek olan P7 tipindeki peron orta tünelinin tepe noktasının üstünde (enjeksiyon betonlarından yaklaşık 11,5 metre üstünde oturan binanın altında) gerçekleşmesi nedeni ile 3008 ada 1 parseldeki binanın devrilerek göçmesine neden boşluk oluşumunda Akse Sapağı peron ve bağlantı tünelleri kazı ve inşasının etkisi olabileceği tespit edilmiştir."

Raporda ayrıca, 2013 öncesinde bölgede herhangi bir zemin zafiyeti bulunmadığı, ancak 2025’te başlayan metro kazılarıyla birlikte temel altında boşluk oluşumunun başladığının güçlü bir ihtimal olduğu ifade edildi. Bu durum şu şekilde açıklandı:

"Dolayısıyla zemindeki zayıflamanın, metro kazıları sırasında gerçekleşen hacim kaybının neden olduğu oturma ve devamında gelişen boşluk oluşumu ile ilerlediği anlaşılmıştır"

Eylül 2025 itibarıyla yapının “Orta-Yüksek Hasar” seviyesinde olduğu, bu nedenle acilen tahliye edilmesi ve detaylı incelemeye alınması gerektiği, ancak bu adımların atılmadığı ve hasarın ilerleyerek çöküşe yol açtığı belirtildi.

Sonuç bölümünde ise şu değerlendirme yer aldı:

"Tünel kazılarının başlamasıyla birlikte yer altı suyu seviyesindeki değişimlerin de olası etkisiyle tünel üstü ile bina arasında kalan zemininde hacim kaybı oluştuğu, binanın ana yola bakan tarafında son 4-5 ay içerisinde beş santim civarında düşey ve yatay deplasmanın gerçekleştiği, 2025 Ekim ayının sonuna doğru zeminde oluşan hacim kaybının bina stabilitesini etkileyecek büyüklüğe ulaşmaya başladığı, sonunda da bina temelinin zeminle olan temasının giderek kaybolması neticesinde 29 Ekim 2025'te stabilitenin tamamen yitirilmesiyle binanın aşağı yönde çökerek devrildiği kanaatine varılmıştır."

Sorumluluk değerlendirmesinde ise metro inşaatının yüklenici firmasında görevli proje müdürü ile ölçüm ve izleme süreçlerinden sorumlu teknik personel “birinci derecede etkili” sorumlu olarak belirlendi. Denetim görevini yerine getirmekte yetersiz kaldığı belirtilen müşavir firma ve idare ise ikinci derecede sorumlu sayıldı.

Ayrıca, kendilerine iletilen hasar bilgilerine rağmen gerekli önlemleri almayan ve binayı tahliye ettirmeyen belediye görevlileri ile metro yüklenicisinin bazı teknik personelinin de kusurlu olduğu ifade edildi. Bu kişilerin ihmallerinin can kayıplarında ikinci derecede etkili olduğu belirtildi. Öte yandan, binanın müteahhidi ve yapı denetim firması için herhangi bir kusur tespit edilmedi.