Gazze barış sürecinde yeni kurullar

WASHINGTON — Serra Karaçam

ABD Başkanı Donald Trump, Gazze’de çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik Kapsamlı Barış Planı’nın ikinci aşaması kapsamında Gazze Ulusal Yönetim Komitesi’nin (NCAG) kurulduğunu açıkladı. Komiteye, teknokrat kimliğiyle tanınan Dr. Ali Sha’ath liderlik edecek.

Komite Gazze’de temel kamu hizmetlerinin yeniden kurulması, sivil kurumların inşası ve günlük hayatın istikrara kavuşturulmasından sorumlu olacak.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararıyla uyumlu olarak oluşturulduğu belitilen Barış Kurulu’nun (Board of Peace) başkanlığını Trump üstlenirken, Marco Rubio, Steve Witkoff, Jared Kushner, Tony Blair gibi isimler Kurucu Yönetim Kurulu üyesi olarak görevlendirildi.

Sahadaki koordinasyonu sağlamak üzere Nickolay Mladenov Gazze Yüksek Temsilcisi olarak atanırken, güvenliği tesis etmek amacıyla Uluslararası İstikrar Gücü’nün başına Tümgeneral Jasper Jeffers getirildi.

Açıklamaya göre, Tümgeneral Jasper Jeffers Uluslararası İstikrar Gücü’nün (ISF) Komutanı olarak atandı. ISF’nin görev tanımı; Gazze’de güvenliğin tesis edilmesi, barışın korunması, kapsamlı silahsızlandırma sürecinin desteklenmesi, insani yardımın güvenli şekilde ulaştırılmasının sağlanması ve yeniden inşa için gerekli malzemelerin girişinin kolaylaştırılmasını kapsıyor. Açıklamada, Gazze’ye yönelik bir güvenlik ve istikrar gücüne dair yapılan tek atıf bu atama oldu.

Çarşamba günü Gazze konulu Beyaz Saray arka plan toplantısında Türkiye’nin Gazze İstikrar Gücü’nde yer alıp almayacağı sorulmuş, yetkililer “İsrail ile ilişkilerin iyileştirilmesi gerektiği” yönünde cevap vermişti.

ABD, İsrail ve kilit Arap ülkeleriyle birlikte bu geçiş sürecini desteklemeye devam edeceğini vurguladı.

Damat Kushner’in Danışmanları Barış Kuruluna da Danışman oldu

Beyaz Saray, Jared Kushner’ın yakın danışmanlarından ikisinin; son aylarda Kushner’ın İsrail’deki temsilcisi olarak görev yapan Aryeh Lightstone ile Gazze’nin yeniden inşa planını kaleme alan Josh Gruenbaum’un “Barış Kurulu’na kıdemli danışman” olarak görev yapacağını açıkladı.

Barış Kurulu Kurucu Yürütme Kurulu

Beyaz Saray’ın açıklamasında, Başkan Donald J. Trump’ın başkanlığında diplomasi, kalkınma, altyapı ve ekonomik strateji alanlarında deneyime sahip isimlerden oluşan bir Kurucu Yürütme Kurulu oluşturulduğu ifade edildi. Kurula atanan üyeler şu şekilde listelendi:

Dışişleri Bakanı Marco RubioSteve Witkoff - Trump'ın özel elçisiJared Kushner - Trump'ın damadı, yatırımcıSir Tony Blair - İngiltere eski Başbakanı ve uluslararası diplomatMarc Rowan - yatırımcı ve iş dünyası yöneticisi.Ajay Banga - Eski Dünya Bankası Başkanı Hint asıllı Amerikalı iş lideri ve finans uzmanı.Robert Gabriel - ABD Başkanlık Yönetimi’nde Ulusal Güvenlik Danışma görevlisi

Gazze Yürütme (İcra) Kurulu ve Netanyahu'nun itirazları

Yüksek Temsilcilik Ofisi ve Gazze Ulusal Yönetim Komitesi’ni (NCAG) desteklemek amacıyla bir Gazze Yürütme Kurulu’nun ise Gazze halkı için barış, istikrar ve refahı ileriye taşıyacak etkili yönetişimi ve en yüksek standartlarda hizmet sunumunu desteklemeyi amaçladığı aktarıldı. Kurucu Yönetim Kurulu üyelerinden 5 ismin de dahil olduğu yürütme kuruluna atanan üyeler şu şekilde:

Steve Witkoff - Trump'ın özel elçisiJared Kushner - Trump'ın damadı, yatırımcıDışişleri Bakanı Hakan FidanAli Al-Thawadi - Katarlı üst düzey diplomat ve devlet görevlisiGeneral Hassan Rashad - Mısırlı istihbarat ve askeri liderSir Tony Blair - İngiltere eski Başbakanı ve uluslararası diplomatMarc Rowan - yatırımcı ve iş dünyası yöneticisiDevlet Bakanı Reem Al-Hashimy - Birleşik Arap Emirlikleri Uluslararası İşbirliği BakanıNickolay Mladenov -Bulgar kökenli, Eski BM Filistin-İsrail özel koordinatörüYakir Gabay - İsrailli iş insanı ve gayrimenkul yatırımcısıSigrid Kaag - Hollandalı diplomat ve eski Başbakan Yardımcısı ile Orta Doğu barış süreci uzmanı.

Bu kuruldaki isimlerin her biri farkli arka plana sahip. İsrail medyasına göre Fidan’ın katılımı ve Katar bakanının varlığı, Netanyahu’nun hoşuna gitmiyor ve itirazları vardı.

Fidan'ın olduğu kurulun karar mekanizmasındaki rolü ve ağırlığı tam bilinmezken, Filistin yönetimi ile diyalog ve oradaki süreçlerin icrasında etkin olması bekleniyor. Türkiye'nin temsil edilmesi yani Fidan'ın katılımı, Amerika'nın bir başarısı olarak yorumlanıyor.

Beyaz Saray yetkilileri, Türkiye’nin ateşkese ulaşmada kritik bir rol oynadığını vurgulamış “Türkiye, bu ateşkese ulaşmada çok önemli bir rol oynadı ve Başkan Trump bunun için çok minnettar,” ifadelerini kullanmıştı.

BM Kararı Atfı

Beyaz Saray açıklamasında irleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, 17 Kasım 2025’te 2803 Sayılı Kararı hatırlatıldı.

BMGK 2803 Sayılı kararı kabul etti ve karar açıkça şunları ifade ediyor:

“(Bu karar) ABD öncülüğünde Başkan Trump yönetimi tarafından hazırlanan 20 maddelik “Gazze Çatışmasını Sonlandırma Kapsamlı Planı”nı (Comprehensive Plan to End the Gaza Conflict) onaylıyor ve Gazze Şeridi’nde yeniden inşayı ve geçiş dönemindeki yönetişimi desteklemek amacıyla bir Barış Kurulu (Board of Peace) oluşturulmasını memnuniyetle karşılıyor.

Karar, Trump’ın planını ve ekindeki mekanizmaları onaylıyor; bunlar arasında Barış Kurulu, Uluslararası İstikrar Gücü (International Stabilization Force) ve Gazze Ulusal Yönetim Komitesi (NCAG) gibi geçiş dönemi yönetişim yapıları yer alıyor.”

Karar, 13 evet oyuna karşı 2 çekimser (Çin ve Rusya) oyuyla kabul edilerek planın çerçevesine Güvenlik Konseyi düzeyinde geniş destek sağlandığını göstermişti.

Blair’in Irak Tecrübesinin Öğrettikleri

Blair, 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgali sırasında İngiltere Başbakanı olarak görev yaptı. İşgal sonrası yeniden inşa planlarının şekillendirilmesine yardımcı oldu, ancak yetersiz planlama, zayıf güvenlik yönetimi ve mezhepsel bölünmeleri küçümsemesi nedeniyle eleştirildi.

Gazze, Irak’tan oldukça farklı olsa da çatışma sonrası yeniden inşa, kırılgan yönetişim ve uluslararası koordinasyon ihtiyacı gibi bazı benzerlikler mevcut.

Yönetim Kurulu duyurulmadı

Barış Kurulu’nun (BOP) işleyiş yöntemleri hakkında ise henüz bilgi yok.

Trump’ın Gazze planında “Barış Kurulu”na atıfta bulunulmasına rağmen, Beyaz Saray açılamasında Barış Kurulu Yürütme Kurulundan bahsedilirken, “Barış Kurulu” üyeleri kamuoyuna açıklanmadı.

Yürütme kurulları üzerinde bir yönetim kurulu olacak mı başkan tek başına strateji, politikalar belirleyip denetleme rolünü mü üstlenecek henüz bilinmiyor.

Barış Konseyi, Başkan Trump’ın başkanlığında olacak ve devlet ve hükümet başkanlarını içerecek. İsrail medyasına göre, BOP’un altında, çoğunluğu devlet başkanlarından oluşacak ve politika belirleyecek bir yönetim kurulu bulunacak ve bu yönetim kurulunun üyeleri, henüz açıklanmadı.

Bir yönetim kurulu açıklanmamış olması İcra Kurulları ve kıdemli danışmanların Kurul’un yetkilerini yerine getireceği ve Başkan Trump’ın Başkan olarak en üst düzey kontrolü sağladığı anlamına da gelebilir.