Fırsatçı Yunanistan, Doğu Akdeniz için harekete geçti Enerji Haberleri

Komşumuz Yunanistan ABD’li enerji devi Chevron şirketiyle Doğu Akdeniz’de potrol, doğalgaz, arama-tarama-çıkarma faaliyetine başlıyor. Chevron ile imzaladığı sözleşme gereği Yunanistan, Türkiye ile Libya’nın imzaladığı münhasır ekonomik bölgeler anlaşmasını kesecek şekilde Nisan ayında arama-tarama faaliyetlerine başlıyor.

Kritik soru; Yunanistan’ın bu hamlesi “Tesadüf mü, yoksa jeopolitik fırsatçılık mı?”

Zamanlama tesadüf değil. Mesele doğrudan İran savaşı ile ilgili olmasa da Yunanistan’ın bu son adımı, Doğu Akdeniz’de uzun süredir biriken enerji-jeopolitik rekabetin yeni fazını oluşturuyor.

Ne olduğuna bakarsak; Yunanistan, ABD’li enerji devi Chevron ile petrol- doğalgaz arama/çıkarma anlaşması imzaladı. Faaliyet sahası, Türkiye’nin Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Mutabakatı ile belirlediği hattı kesiyor. Bu anlaşma Birleşmiş Milletler’e bildirilmişti.

Yunanistan Chevron ile yaptığı anlaşma ile aslında, “Benim deniz yetki alanım burası” diyor ve bunu sahada test ediyor. Bu, sadece ekonomik değil, hukuki ve jeopolitik bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.

ABD/İsrail-İran hattındaki gerilim, ABD’nin odağını böldüğü gibi NATO içinde dikkat dağınıklığına yol açıyor. Yunanistan gibi ülkeler bu kaotik ortamı fırsat olarak görüyor.

Meselenin diğer tarafında şöyle bir tablo var:

Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa Rus gazına alternatif arıyor; bu nedenle Doğu Akdeniz’deki kaynaklar daha çok iştah kabartıyor. Yunanistan bu hamlesiyle Avrupa’nın yeni enerji kapısı olmak istiyor.

Çok kritik bir konu var ki o da ABD’li Chevron’un devreye girmiş olması. Chevron gibi bir aktörün sahaya girmesi meseleyi Yunanistan-Türkiye sorunu olmaktan çıkarıp, ABD’nin çıkarları haline getirir. Yunanistan’ın bu adımı bu nedenle çok kritik.

Peki ABD’nin Yunanistan’daki üsleri, bu arama-tarama faaliyetlerine bir güvence oluşturur mu? Kısmen…

ABD’nin Souda Bay Naval Base olmak üzere Girit’te güçlü askeri varlığı bulunuyor. ABD’nin üsleri otomatik olarak Yunanistan’ı askeri olarak koruma garantisi sağlamıyor ancak caydırıcılık etkisi bulunuyor.

Yunanistan şu hesapla hareket ediyor: “ABD şirketi Chevron’la anlaşma ve ABD’nin buradaki üsleri Türkiye’nin bu hamleye sert tepki verme ihtimalini azaltır.”

Aslında Yunanistan, Türkiye’ye deniz yetki alanını fiilen kabul ettirmek için sahada sondaj işine giriyor. Aynı zamanda Türkiye-Libya hattını kırmayı amaçlayan Yunanistan, fiilen bu hattı geçersiz kılmaya çalışıyor.

İsrail gazı ve Mısır LNG’si ile birlikte Doğu Akdeniz’deki rezervleri devreye sokarak bir enerji oyuncusu olmak isteyen Yunanistan, “Ben transit ülke değil, merkezim” mesajıyla ABD’yi sahaya bağlamak istiyor.

Yunanistan, Türkiye yaşayacağı muhtemel bir krizi aynı zamanda ABD’nin de meselesi yapmak istiyor.

Yunanistan’ın bu hamlesine karşı Türkiye’nin elinde ciddi araçlar ve kozlar var. En kritik hamle sismik araştırma ve sondaj gemilerini bölgeye gönderme olacaktır. Bunun yanında Türk donanması Doğu Akdeniz’de gövde gösterisi yapabilir. Geçmişte Fatih ve Oruç Reis gemilerine donanma ile destek verildi.

Yunanistan bu adımında ısrar ederse Türkiye Libya ile deniz yetki alanları mutabakatını güçlendirici adımlar atacağı gibi Libya ile yeni askeri/enerji anlaşmaları yapabilir.

Aynı zamanda BM nezdinde itiraz, AB içinde karşı blok oluşturma ve ABD’ye, “dengeyi koru” mesajı verilebilir.

Türkiye Karadeniz gibi alternatif sahalarda hızlı keşif/üretim faaliyetlerinde bulunursa denklemi değiştirebilir.

Çatışma ortamına girilmesine sıcak bakmayan Ankara, sahayı asla Yunanistan’ın “oldu-bitti” girişimlerine teslim etmez…

Sıcak çatışma ihtimali düşük olsa da denizde sürtüşme, NAVTEX savaşları ve diplomatik kriz ihtimali çok yüksek.

Yunanistan İran savaşı nedeniyle fırsatçılık yapıyor.

Türkiye, bu fırsatçılığa prim vermeyecek ve kontrollü gerilimle sahada dengeyi yeniden tesis edecek.

Kaçınılmaz…