Felaketin 40. yılında Çernobil in köpekleri maviye döndü

Çernobil Yasak Bölgesi'nde tepeden tırnağa mavi renge bürünmüş üç köpek görüntülendi. Ekim 2025'in ilk haftasında çekilen ve sosyal medyada hızla yayılan görüntüler radyasyon kaynaklı mutasyon tartışmalarını alevlendirdi. Ancak sahadaki ekipler, renk değişiminin hasarlı bir portatif tuvaletten sızan kimyasaldan kaynaklandığını belirledi.

Bölgedeki başıboş köpeklerin kısırlaştırılması ve aşılanmasıyla ilgilenen Dogs of Chernobyl programı, 5-13 Ekim 2025 tarihleri arasında Çernobil kentinde rutin operasyon yürütürken üç köpeğin neredeyse tamamen mavi bir maddeyle kaplı olduğunu tespit etti. Program, kar amacı gütmeyen Clean Futures Fund bünyesinde faaliyet gösteriyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Clean Futures Fund (@cleanfuturesfund)'in paylaştığı bir gönderi

Programın veteriner tıp direktörü Dr. Jennifer Betz, köpeklerin insanlara karşı son derece ürkek olduğunu ve uzaktan iğne yöntemiyle yakalanmaları gerektiğini belirtti. Betz, birkaç denemeye rağmen köpekleri yakalamanın mümkün olmadığını aktardı.

Ekip, mavi köpeklerin fotoğraflarındaki konum verilerini inceleyerek hayvanların bulunduğu noktada hasarlı bir portatif tuvalet tespit etti. Bu tuvaletlerde koku giderici olarak kullanılan mavi sıvı, köpeklerin bulandığı maddenin kaynağı olarak değerlendiriliyor.

Dr. Betz, "Kürklerine yapışan maddenin aynı bölgedeki eski bir portatif tuvaletten geldiğinden şüpheleniyoruz, ancak bunu kesin olarak doğrulayamadık" dedi. Köpeklerin sağlıklı ve hareketli göründüğünü vurgulayan Betz, maddenin büyük kısmını yalayarak yutmadıkları sürece zararsız olacağını değerlendirdi.

Dogs of Chernobyl ekibi, kısırlaştırma kampanyalarında ameliyat edilen köpeklerin başına yeşil, kırmızı, mavi ya da mor geçici boya sürdüklerini, ancak mavi köpeklerin bu uygulamayla ilgisinin bulunmadığını açıkladı. Betz, "Bizim kullandığımız işaretler yalnızca başın üst kısmına sürülüyor ve 2-3 günde kayboluyor. Bu köpekler ise tepeden tırnağa mavi maddeyle kaplıydı" dedi.

2021'de Rusya'nın Dzerjinsk kentinde de bir grup köpeğin maviye boyandığı görülmüştü. O olayın nedeni eski bir kimya fabrikasının yakınındaki bakır sülfat kalıntılarıydı.

Çernobil köpekleri, 1986 nükleer felaketinin ardından 120 binden fazla kişinin tahliye edilmesiyle geride bırakılan evcil hayvanların torunları. Bölgede yaklaşık 250 köpek nükleer santral çevresinde, 225 kadarı ise Çernobil kentinde yaşıyor.

Bu köpekler bilim insanları için de önemli bir araştırma konusu. 2024'te yayımlanan bir çalışma, Çernobil köpeklerinin Doğu Avrupa'daki benzer popülasyonlardan genetik farklılıklar taşıdığını ortaya koydu. Ancak bu farklılığın doğrudan radyasyondan mı yoksa izole popülasyonlarda belirli özelliklerin zaman içinde baskın hale geldiği genetik sürüklenme sürecinden mi kaynaklandığı henüz netleşmedi.

Bölgedeki diğer canlılar da radyasyona farklı biçimlerde uyum sağladı. Kurbağalarda radyasyona karşı koruyucu işlev gören daha koyu cilt rengi gelişirken, kırlangıçlarda kuyruk tüyü eğrilmesi ve fiziksel şekil bozuklukları gözlemlendi. Bölge kurtlarının ise üst avcı türler arasında beklenmedik düzeyde kansere dirençli olduğu belirlendi.

Dogs of Chernobyl, 2017'den bu yana bölgede binden fazla köpek ve kediyi kısırlaştırıp aşılayarak yarı vahşi popülasyonu kontrol altına almaya çalışıyor. Ekip, mavi köpekleri yakalayıp üzerlerindeki maddeyi analiz etmek için çalışmalarını sürdürüyor.