Fed’de Powell dönemi sona eriyor: Pandemi, enflasyon ve Beyaz Saray baskısıyla geçen 8 yıl

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 16’ncı başkanı olan Jerome Powell, yarın (15 Mayıs) görevini Kevin Warsh’a devrediyor. Böylece Powell’ın 2018’de başlayan ve pandemi, tarihi enflasyon dalgası, agresif faiz artışları ile Beyaz Saray baskılarıyla şekillenen sekiz yıllık başkanlık dönemi sona eriyor.

ABD Senatosu, Warsh’ın Fed Başkanlığı’nı onayladı. Warsh’ın görevi devralmasıyla birlikte Fed’de yeni bir dönemin başlaması beklenirken, Powell dönemi ise modern merkez bankacılığının en çalkantılı süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Kevin Warsh, Senato'dan onay aldı

Powell’ın görev süresine damga vuran en önemli başlıkların başında Kovid-19 pandemisi sırasında alınan olağanüstü parasal genişleme kararları geldi. 2020’de küresel ekonominin kapanmasıyla Fed politika faizini sıfıra çekti, trilyonlarca dolarlık tahvil alım programı başlattı ve finansal piyasaları desteklemek için tarihin en büyük likidite operasyonlarından birini yürürlüğe koydu.

Bu dönemde Powell, piyasalarda “ne gerekiyorsa yapacağız” yaklaşımının sembol isimlerinden biri haline geldi. Fed bilançosu pandemi öncesindeki yaklaşık 4 trilyon dolar seviyesinden 9 trilyon dolara kadar yükseldi. Sonraki yıllarda ise Powell yönetimi bu genişlemenin enflasyonu tetiklediği yönündeki eleştirilerin odağına yerleşti.

ENFLASYON ŞOKU VE TARİHİ FAİZ ARTIŞLARI

Powell döneminin ikinci büyük kırılma noktası, 2021 sonrasında ABD’de hızla yükselen enflasyon oldu. Fed başlangıçta fiyat artışlarını “geçici” olarak değerlendirdi. Ancak enerji fiyatlarındaki yükseliş, tedarik zinciri krizleri ve güçlü iç talep enflasyonu kalıcı hale getirince Fed sert politika değişikliğine gitti.

2022’den itibaren Powell liderliğindeki Fed, son 40 yılın en agresif faiz artırımı sürecini başlattı. Politika faizi kısa sürede sıfıra yakın seviyelerden yüzde 5’in üzerine çıkarıldı. Bu süreçte Powell, enflasyonu düşürmenin “acı verici” olabileceğini kabul ederken, fiyat istikrarının korunmasının Fed’in temel görevi olduğunu vurguladı.

Bu faiz artırımları yalnızca ABD ekonomisini değil, küresel piyasaları da derinden etkiledi. Güçlenen dolar gelişmekte olan ülkeler üzerinde baskı oluştururken, küresel borçlanma maliyetleri hızla yükseldi.

BANKACILIK KRİZİYLE SINAV

2023 yılında ise Powell yönetimi bu kez bölgesel banka krizleriyle karşı karşıya kaldı. Özellikle Silicon Valley Bank’ın çöküşü piyasaları sarsarken, Fed bir yandan enflasyonla mücadeleyi sürdürmeye çalıştı, diğer yandan finansal sistemi ayakta tutacak acil likidite mekanizmalarını devreye aldı.

Powell bu dönemde, 2008 küresel krizinden sonraki en ciddi finansal stres ortamlarından biriyle mücadele eden Fed başkanı olarak öne çıktı.

TRUMP İLE GERİLİM

Powell dönemine en fazla damga vuran başlıklardan biri de Beyaz Saray ile yaşanan gerilim oldu. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump, yüksek faiz politikaları nedeniyle Powell’ı yıllarca sert şekilde eleştirdi.

Trump, Fed’in faiz indirmemesi nedeniyle Powell’ı kamuoyu önünde hedef aldı ve zaman zaman görevden alma imasında bulundu. Powell ise merkez bankası bağımsızlığını savunan açıklamalarıyla dikkat çekti.

Görev süresinin son döneminde Trump yönetimi ile Fed arasındaki tansiyon daha da yükseldi. Özellikle Fed binası renovasyon harcamalarına ilişkin soruşturmalar ve siyasi baskılar Washington’da geniş yankı uyandırdı. Powell, bu süreçte Fed’in bağımsızlığının tehdit altında olduğunu söyledi.

MİRASI TARTIŞILIYOR

Jerome Powell’ın Fed’de bıraktığı miras ise ekonomi çevrelerinde iki farklı perspektiften değerlendiriliyor. Destekçilerine göre Powell, pandemi döneminde finansal sistemin çökmesini önleyen ve küresel ekonominin sert bir depresyona sürüklenmesini engelleyen isimlerden biri oldu. Fed’in hızlı müdahaleleri sayesinde kredi piyasalarının çalışmaya devam ettiği ve ABD ekonomisinin beklenenden daha hızlı toparlandığı savunuluyor.

Eleştirmenler ise Powell yönetiminin en büyük hatasının enflasyon riskini geç fark etmek olduğunu düşünüyor. Özellikle 2021 yılında fiyat artışlarının “geçici” olduğu yönündeki değerlendirmelerin Fed’in geç harekete geçmesine neden olduğu belirtiliyor. Bu nedenle Fed’in daha sonra çok sert faiz artırımlarına gitmek zorunda kaldığı ve bunun küresel ekonomide ciddi dalgalanmalara yol açtığı ifade ediliyor.

Powell’ın merkez bankacılığı anlayışı da önceki Fed başkanlarından farklı bir çizgi izledi. Akademik kökenli olmayan nadir Fed başkanlarından biri olan Powell, piyasa iletişimine önem veren, pragmatik ve kriz anlarında hızlı karar alabilen bir profil çizdi. Ancak aynı zamanda siyasi baskıların arttığı bir dönemde Fed bağımsızlığını korumaya çalışan başkan olarak da tarihe geçti.

Ekonomi tarihçileri, Powell döneminin uzun yıllar boyunca “pandemi sonrası ekonomik düzenin şekillendiği dönem” olarak inceleneceğini değerlendiriyor. Özellikle sıfır faiz politikalarının sınırları, devasa bilanço genişlemesi ve enflasyonla mücadelede uygulanan sert parasal sıkılaşma adımları, gelecek nesil merkez bankacıları açısından önemli bir referans noktası olarak görülüyor.

GÖREVİ BIRAKIYOR AMA FED’DEN AYRILMIYOR

Powell’ın Fed Başkanlığı görevi sona erse de kurumdan tamamen ayrılmaması dikkat çekiyor. Powell, başkanlık görevinin ardından Fed Yönetim Kurulu üyeliğini bir süre daha sürdüreceğini açıkladı.

Powell, bu kararın arkasında Fed’in bağımsızlığını koruma isteğinin bulunduğunu belirtirken, Washington’daki siyasi baskıların kurum üzerinde etkili olmaya başladığına işaret etti.

WARSH DÖNEMİ BAŞLIYOR

Görevi devralacak olan Kevin Warsh ise daha farklı bir Fed yaklaşımının sinyalini veriyor. Eski Fed yöneticisi ve Wall Street kökenli bir isim olan Warsh, Fed’in iletişim politikasını, bilanço büyüklüğünü ve enflasyon hesaplama yöntemlerini eleştiren açıklamalarıyla biliniyor.

Warsh’ın özellikle faiz indirimlerine daha açık bir yaklaşım benimseyebileceği değerlendirilirken, Fed’in bağımsızlığı konusundaki tartışmaların yeni dönemde de süreceği öngörülüyor.

Ekonomistler, Powell döneminin tarihe “krizlerle mücadele eden ancak yüksek enflasyonu engellemekte geç kalan Fed” dönemi olarak geçebileceğini değerlendiriyor. Buna karşın Powell destekçileri ise onun pandemi döneminde finansal sistemin çökmesini önleyen isimlerden biri olduğunu savunuyor.