Faşir’de cehennem günleri: HDK’nın toplu infazları uydu görüntülerine yansıdı

HABERLER DÜNYA

Faşir’de cehennem günleri: HDK’nın toplu infazları uydu görüntülerine yansıdı Faşir’de binlerce sivil öldürüldü, 177 bin kişi mahsur kaldı. HDK’nin gerçekleştirdiği toplu infazlar uydu görüntüleriyle doğrulandı. HDK güçleri hastaneleri yağmalarken, insanlık suçunun işlendiği Darfur’da insanlık yok ediliyor. Faşir’de cehennem günleri: HDK’nın toplu infazları uydu görüntülerine yansıdı

GİRİŞ 31.10.2025 13:28 GÜNCELLEME 31.10.2025 13:41

İlk Yorum Yapan Sen Ol

NSosyal'de Paylaş Facebook'ta Paylaş X'te Paylaş

Sudan’da orduya karşı silahlı mücadele yürüten, özellikle Darfur başta olmak üzere ülkenin farklı bölgelerinde sivillere yönelik katliamlarla suçlanan Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ve lideri Muhammed Hamdan Dagalu (Hımidti), son yıllarda çatışmalardaki rolleri nedeniyle uluslararası tartışmaların merkezinde bulunuyor.

SUDAN’DA NELER OLUYOR?

Sudan, 15 Nisan 2023'ten beri ordu ile dış destekli HDK arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor.

Ülkenin batısındaki Darfur bölgesinin en büyük kenti Faşir, şiddetli çatışmaların ardından büyük ölçüde HDK'nin kontrolüne girdi.

On binlerce kişinin çatışmalardan kaçtığı kentte HDK'nin sivilleri zorla yerinden çıkardığı ve çok sayıda silahsız kişiyi öldürüp işkence ettiği anlar HDK mensuplarının paylaştığı videolara yansımıştı.

SUDAN DOKTORLAR SENDİKASI: FAŞİR'DE 177 BİN SİVİL HALA MAHSUR, ÖLÜ SAYISI BİNLERCE

Sudan Doktorlar Sendikası, ülkenin batısındaki Kuzey Darfur eyaletinin merkezi Faşir kentinde 177 bin kişinin halen mahsur olduğunu, kentteki ölü sayısının binleri bulduğunu bildirdi.

Sendikadan yapılan açıklamada, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) kenti ele geçirmesinin ardından Faşir'de yaşanan "vahşi katliam ve insani çöküş" en sert ifadelerle kınandı.

Faşir'de yaşananların "soykırım, sistematik etnik temizlik ve tam teşekküllü savaş suçu" niteliğinde eylemler olduğu vurgulanan açıklamada, "HDK, 28 Ekim'de, etnik temelli bir katliam gerçekleştirerek silahsız sivilleri hedef almıştır. Saha ekiplerimizin raporlarına göre, iletişim kesintileri ve güvenlik yokluğu nedeniyle ölenlerin tam sayısı bilinmemekte ama binlerle ifade edilmektedir." değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, "HDK'nin Faşir'e girmesinin ilk saatlerinde 2 bin sivil öldürüldü. Masum insanlar diri diri yakıldı. Kentte 177 bin kişi halen mahsur durumda ve büyük çoğunluğunun toplu şekilde öldürüldüğü, araçlarıyla kaçmaya çalışanların ise araçlarının içinde yakıldığı değerlendirilmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, HDK güçlerinin kentteki hastaneleri, tıbbi tesisleri ve eczaneleri yağmaladığına dikkat çekildi.

"Faşir'deki Suudi Hastanesi'nde 450'den fazla hasta ve yaralı infaz edildi, sahra sağlık merkezlerinde ise yaklaşık 1200 yaşlı, yaralı ve hasta öldürüldü." ifadeleri kullanılan açıklamada, kentte geniş çaplı insan hakları ihlallerinin belgelenmeye devam edildiği aktarıldı.

Açıklamada, söz konusu insan hakları ihlalleri arasında, "saha infazları, ev baskınları, cinsel şiddet ve mağdurların kendi mezarlarını kazmaya zorlanarak diri diri gömülmesi" gibi olayların yer aldığı kaydedildi.

YALE ÜNİVERSİTESİ: UYDU GÖRÜNTÜLERİ, SUDAN'IN FAŞİR KENTİNDE "TOPLU İNFAZ" YAPILDIĞINI GÖSTERDİ

 ABD'deki Yale Üniversitesi tarafından yayımlanan ve analiz edilen uydu görüntülerinden, Sudan'da orduyla çatışan Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK), ülkenin batısındaki Kuzey Darfur eyaletinin merkezi Faşir şehrinin kontrolünü büyük ölçüde ele geçirdikten sonra "toplu infazlar" yaptığının anlaşıldığı belirtildi.

Yale Üniversitesinin Halk Sağlığı Fakültesine bağlı İnsani Araştırmalar Laboratuvarı, son günlerde şiddetin tırmandığı Faşir kentine yönelik uydu görüntülerinin analiz edildiği raporunu yayımladı.

Buna göre, 27 Ekim'de kaydedilen uydu görüntülerinde, HDK'ye ait çok sayıda aracın kentte sivillerin sığındığı bölgelerde devriye gezdiği ve sokakları kapattığı yer aldı.

HDK araçlarının yakınlarında farklı noktalarda kırmızı karaltıların görüldüğü görüntülere yönelik incelemeler, bu kırmızılıklar üzerinde kümelenmiş gerçek insan boyutlarında cisimlerin olduğunu ortaya koydu.

Sokaklara yer yer yayıldığı görülen bu karaltı ve cisim yığınlarının, cansız insan bedenlerinden oluştuğu, bunlara, bölgeye yönelik daha eski tarihli uydu görüntülerinde rastlanmadığı tespit edildi.

Görüntülerin, "HDK'nin Faşir'de toplu infaz yaptığına dair kanıt" niteliği taşıdığı belirtiliyor.

DAGALU VE SUDAN’DA SÜREGELEN KATLİAM

1974 doğumlu Dagalu, Sudan'ın batısındaki Darfur bölgesinde yaşayan Arap kökenli Rizeygat kabilesine mensup.

İlkokul eğitimini yarıda bırakıp herhangi bir askeri okulda eğitim görmeyen Dagalu, Sudan ve Çad'ın bazı bölgelerinde faaliyet gösteren Cancavid milislerine katıldı.

Yirmili yaşlarında kabilesinin kontrolündeki bölgelerde ticari konvoyları haydutlardan korumanın yanı sıra ağırlıklı olarak Libya, Mali ve Çad arasında deve ticaretiyle uğraştı.

Dönemin Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir, 2003'te Darfur'da patlak veren iç savaşta bölge yerlisi olduğu için Dagalu'nun mensup bulunduğu Cancavid milislerinden destek aldı.

Bazı rivayetlere göre Cancavid kelimesinin anlamı, "at üstündeki cin" olarak biliniyor.

Beşir'in Dagalu'nun kuzeni Cancavid lideri Musa Hilal ile arasının bozulması, onu milis gücün liderliğine taşıdı. Dagalu, Beşir'in dikkatini çekerek alaylı olmasına rağmen orgeneralliğe kadar terfi ettirildi.

CANCAVİD, SİVİLLERE YÖNELİK CİNAYET, TECAVÜZ VE İŞKENCEYLE SUÇLANIYOR

Darfur'daki çatışmada sivillere yönelik cinayet, tecavüz ve işkence de dahil olmak üzere savaş suçları işlemekle suçlanan Cancavid milisleri, 2013'te yaklaşık 5 bin üye ile Dagalu liderliğinde İstihbarat Teşkilatına bağlı olarak resmi hüviyet kazandı.

Dagalu, Darfur ve Kurdufan bölgelerinde kontrol ettiği altın madenleri sayesinde ülkenin en zenginlerinden biri oldu.

Yemen ve Libya'daki olaylarda önemli rol oynayan Dagalu, Rusya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yakın ilişkiler kurdu.

SİYASİ AKTÖR

Yurt dışında çok sayıda devlet başkanı ve liderle bir araya gelen Dagalu, 2019'da daha siyasi bir rol üstlenmesinin ardından destek ve yardım projeleri ve yerel kabile liderlerini saflarına çekerek halka yakın portre çizmeye çalıştı.

Rusya lideri Vladimir Putin, 24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya operasyon emrini verdiği gün Dagalu'yu Moskova’da kabul etti.

Ayrıca Dagalu, Avrupa Birliği'nden (AB), Afrika ülkelerinden düzensiz göç yollarını kontrol ettiği ve bunu önlediği için de destek alıyordu.

PARALEL ORDU

Dagalu'nun HDK'si, başlarda dönemin Cumhurbaşkanı Beşir ve ordunun desteği, sonrasında da mali ve siyasi gücünün artmasıyla düzenli orduya paralel ordu haline geldi.

Orduyla çatışmaların başladığı Nisan 2023'te Dagalu’nun emrindeki HDK'nin asker sayısının 100 bin civarında olduğu tahmin ediliyor.

Dagalu, eski Sudan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir'in 2018'de başlayan rejim karşıtı ve demokrasi yanlısı gösterilerde desteğini istemesi üzerine güçlerini başkent Hartum'a sevk etti.

BEŞİR İLE YOLLARIN AYRILMASI

Günün sonunda halktan yana tavır alan Dagalu, kendisini bu noktaya getiren Beşir'in devrilmesinde önemli rol oynadı.

Dagalu, Nisan 2019'da ülkeyi yönetmek için kurulan Geçici Askeri Konsey ve Ağustos 2019'da asker-sivil ortaklığında devlet başkanlığı yetkilerini ele alan Egemenlik Konseyinde ikinci adam pozisyonunu korudu.

HDK güçleri, 2019'da ordunun başkentteki genel karargahı önünde demokrasi yanlısı protestocuların dağıtıldığı olaylarda 100'den fazla kişiyi öldürmekle suçlanıyor.

Kendisine paralel gücün varlığını kabul etmeyen Sudan ordusu, 2022'de HDK'yi orduya entegre etmeye karar verdi.

Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, ordunun, 5 Aralık 2022'de sivil güçler ve silahlı hareketlerle imzalanan çerçeve anlaşmayı "milis güç olan HDK’nin orduya entegre edilmesi" şartıyla desteklediğini belirtti.

ENTEGRASYON KONUSUNDAKİ ANLAŞMAZLIK

Burhan komutasındaki ordu, HDK'nin entegrasyonunun 2 yılda yapılmasını öngörüyorken Dagalu ve HDK ise entegrasyonun 10 yılda yapılmasını istedi.

İki tarafın uzlaşmaya varamaması üzerine 13 Nisan 2023'te Hartum'dan yaklaşık 350 kilometre uzaklıktaki Merevi şehrindeki havalimanı ve askeri üssün yakınına çok büyük bir birlik sevk eden HDK, orduya ait savaş uçaklarının rolünü etkisiz hale getirmek istedi.

Ülkenin büyük ölçüde tahrip olmasına yol açan ve 15 Nisan 2023'ten bu yana süren çatışmalarda HDK, işgal ettiği başkent Hartum, ülkenin orta kesimlerindeki Cezire ve Sinnar eyaletlerinden yoğun ve yaklaşık 2 yıl süren çatışmaların ardından çıkarıldı.

Ülkenin batısındaki Darfur bölgesinde etkili olan HDK, 2023'ün sonbaharında bölgenin 5 eyaletinden 4'ünü aldı.

ETNİK TEMİZLİK VE KATLİAM

HDK'nin, Ekim 2023'te Batı Darfur eyaletinin Cuneyne şehrinde Masalit kabilesine yönelik "katliam" yaptığı ve eyaletin valisi dahil binlerce kişiyi öldürdüğü haberleri gündemden uzun zamandır düşmüyor.

Mayıs 2024'ten beri Darfur bölgesinin tamamının merkezi ve Kuzey Darfur eyaletinin başkenti Faşir şehrini kuşatan HDK, şehri almak için 267'den fazla saldırı düzenledi.

HDK'nin, 26 Ekim'de girmeyi başardığı Faşir'de çok sayıda silahsız kişiyi öldürüp işkence ettiği anlar, HDK mensuplarının paylaştığı videolara yansıdı.

Ölü sayısının binlerle ifade edildiği Faşir'den 3 günde 30 binden fazla kişi yerinden oldu.

UCM'DEN BEŞİR'E SUÇLAMA, DAGALU'YA GÖRMEZLİK

Başta Ömer el-Beşir ve hükümetteki bazı isimler hakkında Darfur’da insanlık suçu işledikleri gerekçesiyle 2009'da Uluslararası Ceza Mahkemesinde (UCM) Cancavid milislerinin işlediği öne sürülen suçlardan dolayı soykırım suçlamalarıyla dava açıldı.

UCM, 6 Ekim 2025'te Darfur bölgesinde savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işledikleri gerekçesiyle yargılanan Cancavid milislerinin üst düzey liderlerinden Ali Muhammed Ali Abd-Al-Rahman'ı suçlu bulduğunu bildirdi.

Bu karar, Darfur’da 2003’te başlayan çatışmalarda işlenen suçlarla ilgili ilk mahkumiyet anlamına geliyor. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin UCM'ye soruşturulmak üzere sevk ettiği dosyada verilen ilk mahkumiyet olma özelliğini taşıyor. Cezanın ne olacağı ise daha sonra açıklanacak.

Devrik Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir ve dönemin diğer üst düzey Sudanlı yetkilileri, mahkeme tarafından “soykırım” ve “insanlığa karşı suçlarla” itham ediliyor ancak insan hakları örgütlerinin, son yıllarda komuta ettiği güçlerin ihlalleriyle ilişkilendirdiği Muhammed Hamdan Dagalu (Hımidti) hakkında şu ana kadar herhangi bir suçlama yöneltilmedi.

KAYNAK: AA

Fatih Yoncalık Haber7.com - Dış Haberler Editörü

Editör Hakkında İstanbul Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olan Fatih Yoncalık, yüksek lisansını İstanbul Medeniyet Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde yaptı. Trakya Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümünde doktora programına devam eden Fatih Yoncalık, öğrenim hayatı boyunca muhtelif gazete ve dergilerde bilhassa dünya gündemi ve Orta Doğu üzerine çeşitli yayınlar yaptı. Meslek hayatına AKŞAM Gazetesi’nde başlayan Yoncalık, Eylül 2024’ten bu yana Haber7.com’da “Dış Haberler Editörü” olarak görev yapmaktadır.

YORUMLAR İLK YORUM YAPAN SEN OL

GÖNDER