F 35 satışı ve CAATSA da takvim ne? Trump, ara seçimlerden önce harekete geçecek

Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklayan ABD Başkanı Trump, Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” ifadesini kullandı. Yaptırımların kaldırılmasıyla birlikte Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmasının önü açılacak. İsrail basınına göre Trump, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bu adımı sonuçlandırmayı hedefliyor.

Trump, salı günü Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği ikili görüşmenin ardından önemli bir açıklamaya imza attı. Trump, Amerika’nın Düşmanlarına Karşı Yaptırımlar Yasası (CAATSA) kapsamında Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılacağını duyurdu. İki liderin kameralar önündeki bölümünde gazetecilere konuşan Trump, “Yaptırımları kaldıracağız; zamanı geldi” dedi.

CAATSA yaptırımlarına ilişkin "Yaptırımları kaldıracağız; zamanı geldi" diyen ABD Başkanı, Türkiye’nin sahip olduğu S-400 füzelerine ilişkin endişeleri de reddederek, “Türkiye ile ilgili hiçbir konuda endişem yok. Şu anda Türkiye ile ilişkimiz muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi” değerlendirmesinde bulundu.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

ANKARA'DA TARİHİ GÖRÜŞME

Trump, iki günlük NATO zirvesine katılmak üzere salı günü Ankara’ya geldi ve Barack Obama’nın 2015’teki ziyaretinden bu yana Türkiye’yi ziyaret eden ilk ABD lideri oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD’li mevkidaşını Cumhurbaşkanlığı Külliyesi yerine havaalanında karşıladı. İki lider, zirve sırasında ikili görüşmeler gerçekleştirdi ve ardından NATO liderleriyle akşam yemeğine katıldı.

Ziyaretin en dikkat çeken başlıklarından biri, Türkiye’nin uzun süredir gündeminde olan F-35 savaş uçaklarının durumu oldu. Ankara’nın temmuz 2019’da Rus yapımı S-400 füze savunma sisteminin ilk parçalarını teslim almasının ardından aralık 2020’de Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmış ve bu durum Türkiye’nin F-35 satın almasını engellemişti.

New York Times’ın (NYT) haberine göre, Trump yönetimi Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları sona erdirebilir. Ancak böyle bir adım Kongre’nin incelemesine yol açacak ve milletvekillerine itiraz etme fırsatı verecek. 2017’de ABD Kongresi tarafından ezici çoğunlukla kabul edilen yasa, Rusya ile önemli savunma veya istihbarat işlemleri yapan ülkelere yaptırım uygulanmasına izin veriyor.

2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, Ankara’nın S-400 sistemine sahip olmaması ve yönetimin Kongre’ye Türkiye’nin bu sistemi kaldırdığını onaylaması şartıyla, ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçağı transfer etmesini yasaklıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance geçen ay, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in komutasındaki Pentagon yetkililerinin, Türkiye’nin F-35’leri temin etmek için ABD tarafından belirlenen yasal kriterleri karşılayıp karşılamadığını incelediğini söylemişti.

CAATSA YAPTIRIMLARI KASIM AYINDAN ÖNCE KALDIRILABİLİR

Trump’ın yakın müttefiki olan Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham (R-C.C.), Salı günü erken saatlerde CAATSA’yı kaldırma hamlesinin Kongre’de direnişle karşılaşabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Yaptırımların kaldırılması konusunda net bir takvim bulunmazken, İsrail merkezli N12 kanalı Trump’ın yaptırımları kasım ayındaki ABD ara seçiminden önce sonuçlandırmak istediğini öne sürdü.

İsrail'in kamu yayın kuruluşu KAN da ABD Başkanı'nın Türkiye’ye F-35 satışını kasım ayındaki ABD ara seçiminden önce sonuçlandırmayı hedeflediğini iddia etti. Haberde, bu takvimin Washington’da konuya ilişkin diplomatik trafiğin hız kazandığını gösterdiği belirtildi.

YUNANLAR DEVREYE GİRDİ

İsrail merkezli Maariv gazetesinin haberine göre, Türkiye’ye F-35 uçaklarının satışını engellemeye çalışan tek ülke İsrail değil. Yunanistan hükümeti de Türkiye'ye uçakların satışına karşı olduğunu ABD hükümetine iletti. Yunanistan'ın ABD'de Türkiye'ye karşı CAATSA ve F-35 satışı konusunda lobi faaliyetlerine hız verdiği kaydedildi.

Türkiye, hava kuvvetlerini modernize etmek için uzun süredir çalışıyor ve bu modernizasyon 240 adet F-16 ile birkaç düzine F-4 Phantom’dan oluşan envanteri kapsıyor. Türkiye’nin planı, Türk Hava Yolları’nın yolcu uçağı filosunun modernize edilmesini de içeriyor. F-35 anlaşmasının bir parçası olarak, Ankara'nın Boeing ve Lockheed Martin’den 10 milyar doların üzerinde değerde devasa siparişler verilmesi bekleniyor.

TÜRKİYE'NİN SAVUNMA MODERNİZASYONU

Türkiye’nin askeri alımlarda gelişmiş F-16 Block 8 modelinden 40 adet uçak satın almayı hedeflediği bildirildi. Ankara aynı zamanda, eski model 150 adet F-16 uçağını modernize etmek ve bu amaçla ABD'lilerden kitler temin etmek istiyor. Türkiye ayrıca, KAAN savaş uçaklarında kullanılmak üzere onlarca motor satın almayı da amaçlıyor.

Yaptırımların bir parçası olarak Türkiye, F-35 savaş uçaklarını üreten uluslararası konsorsiyumdan çıkarılmış ve 5 adet F-35 satın almak için yaklaşık 1,4 milyar dolar ödemiş olmasına rağmen uçakları edinmesi engellenmişti. F-35’ler, Ankara’nın son yıllarda elde etmesi engellenen tek önemli ABD askeri teçhizatı değil. Yaptırımlar, Türkiye’nin kendi geliştirdiği beşinci nesil KAAN savaş uçakları için gerekli olan ABD yapımı jet motorlarının ihracat lisansları da dahil olmak üzere, iki NATO müttefiki arasındaki önemli savunma sanayi işlemlerini kısıtlamaya devam ediyor. Trump yönetimi haziran ayında Kongre’deki önemli milletvekillerine bu satışın yine de gerçekleştirileceğini bildirdi.

İSRAİL ENDİŞELİ

İsrail merkezli Maariv'in bildirdiğine göre Tel Aviv, Türkiye’nin gücünden ve bölgede yeni ittifaklar kurmasından derin endişe duyuyor. Şu anda İsrail, Körfez ve Akdeniz ülkelerini de kapsayan ittifakın karşısında yer alıyor. İsrailli gazeteye göre bu ittifak Katar, Mısır, Suriye ve Lübnan gibi ülkeleri içeriyor. Bu durum İsrail yönetimini endişelendiriyor.

Türkiye’nin bölgesel rakibi İsrail, Gazze soykırımının başlamasından bu yana Türkiye’ye olası F-35 satışlarına karşı lobi faaliyetleri yürütüyor. İsrail basını, Trump’ın yaptırımları kaldırma kararının, bölgesel dengeleri değiştirebilecek nitelikte bir adım olduğu değerlendirmesini yaptı.

Avrupa haber portalı Euractiv’in aktardığına göre, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Türkiye’nin F-35 hayalet uçağına sahip olma olasılığından endişe duyuyor. Haberde, İsrail Hava Kuvvetleri’nin hava üstünlüğünü kaybetmekten endişe duyduğu ifade edildi.