Evin görünmez yükü araştırmayla ölçüldü! Zihinsel ev işlerinin yüzde 71 ini anneler üstleniyor

Üç çocuk annesi Stacie Matthias, “Kafam hep dolu” diyor. “Zihnimde bir yapılacaklar listesiyle uyuyorum.” 37 yaşındaki Stacie, akademisyenlerin “zihinsel yük” adını verdiği şeyden bahsediyor: Bir evin işleyişini sağlayan planlama, organize etme, hatırlama ve öngörme yükü.

Bu yük; okul gezilerini hatırlamak, veli WhatsApp gruplarındaki güncellemeleri kontrol etmek, evin hangi bölümlerinin temizlenmesi gerektiğini fark etmek, çocukların ne kadar uyuduğunu takip etmek, doktor randevularını planlamak ve okul üniforması satın almak gibi yüzlerce küçük işten oluşuyor. Stacie için bu liste, zihnini gün boyunca dolan bir bulaşık kabı gibi hissettiriyor: “Tencere ve tavaları kaldırmanıza kimse yardım etmiyorsa, günün sonunda suyunuz taşıyor ve işler kritik bir noktaya geliyor.”

Bath Üniversitesi ve Melbourne Üniversitesi'nden akademisyenlerin 3 bin ABD'li ebeveynin katılımıyla yaptığı araştırma, çarşaf ve havluların ne zaman yıkanacağını takip etmek ya da buzdolabındaki yiyeceklerin ne zamana kadar tüketilmesi gerektiğini hatırlamak gibi zihinsel çaba gerektiren ev işlerinin yüzde 71'ini annelerin üstlendiğini tespit etti.

Araştırmaya göre babalar, arabanın bakımını ne zaman yaptıracağını hatırlamak gibi araştırmacıların “ara sıra yapılan” olarak tanımladığı daha seyrek görevleri üstleniyor. Melbourne Üniversitesi'nden Profesör Leah Ruppanner, zihinsel yükü görünmez, kalıcı ve sınırsız olarak tanımlıyor: “Bulaşıklarınızı işe getirmiyorsunuz ama zihinsel yükü her yere taşıyorsunuz.”

Bir başka araştırmaya göre ise daha fazla kazanan erkeklerin ev işleriyle ilgili fiziksel ve bilişsel emeği azalıyor. Kadınların kazancı arttığında fiziksel ev işleri azalıyor, ancak bilişsel emek miktarı aynı kalıyor.

Anneler; serbest kıyafet günlerinin, okul gezilerinin, doğum günlerinin ve kayıp eşyaların tartışıldığı okul WhatsApp gruplarına sık sık “varsayılan ebeveyn” olarak eklendiklerini, eşlerinin ise bu gruplara hiç katılmadığını söyledi.

Portsmouth'ta yaşayan üç çocuk annesi 35 yaşındaki Sophia, çocuklarının okul gezilerinin ücretini ödüyor ve öğle yemeği siparişlerini okulun uygulaması üzerinden veriyor; kocasının ise uygulamayı hiç indirmediğini anlatıyor. Kavramı eşine defalarca anlatmaya çalıştığını, ancak endişelerinin “önemsiz işler” olarak geçiştirildiğini söylüyor: “Ben işi planlamak, işi önceden tahmin etmek, her zaman 10 adım önde olmak zorundayım.”

BBC'nin görüştüğü kadınların çoğu, eşitsizliğin doğum izniyle başladığına inanıyor. Klinik psikolog Natasha Wallace, kadınların babalara göre çok daha uzun süre annelik izni aldıkları için erken dönemde “varsayılan ebeveyn” konumuna geldiklerini söylüyor: “Her şeyin nerede olduğunu bilen kişi olursanız, herkes her şey için size gelmeye başlar. Bu yüzden işe geri dönseniz bile o merkezi kişi olarak kalırsınız.”

Wallace, bazı kadınların ev işlerini düzenleme baskısı nedeniyle stresli bir şekilde kendisine başvurduğunu belirtiyor: “Çoğu zaman tek bir büyük stres kaynağı değil. Yüzlerce küçük talebin üzerlerinde olduğunu ve beyinlerinin ve bedenlerinin bir türlü kapanamadığını fark ettiklerinde oluyor bu durum.”

Birçok kadının otomatik pilot modunda çalıştığı için taşıdığı bilişsel yükün boyutunu fark etmediğini söyleyen Wallace'a göre bu sürekli düşük seviyeli stres, sinir sistemini etkileyerek uyku bozukluğuna, sinirliliğe ve karar verme yorgunluğuna yol açabiliyor. Ebeveynlik uzmanı Anita Cleare da bilişsel yorgunluğun iş hayatına yansıdığını ve sürdürülemez bir tükenmişliğe yol açtığını söylüyor.

Uzmanların önerileri şöyle: Zihinsel yükünüzün etkisini partnerinizle açıkça konuşun, ancak Wallace'a göre bu konuşmayı öfkeli ya da bunalmış olduğunuz anda yapmayın. Neleri devredebileceğinize bakın; veli WhatsApp gruplarını sessize alıp yalnızca resmi okul e-postalarına odaklanmak bir seçenek olabilir. Herkesin doğum günlerini ve okul toplantılarını görebileceği ortak bir takvim oluşturun. Üstlenilen görevlerin ise hatırlatılmaya gerek kalmadan baştan sona takip edilmesi gerekiyor.

Londra'da yaşayan iki çocuk babası Sam Berry, eşi zihinsel yük fikrini ilk ortaya attığında “pek anlamadığını” ve “biraz savunmacı davrandığını” söylüyor; meselenin sadece görevi yerine getirmek değil, onun etrafındaki düşünme süreci olduğunu anlaması birkaç ay sürmüş. Berry, eşitliğin her şeyi yüzde 50-50 bölmek anlamına gelmediğini, bunun yerine bir eşin tüm okul işlerini, diğerinin yemek işlerini baştan sona yönetmesinin işe yaradığını anlatıyor.