Esnemeyi sadece uyku belirtisi mi sanıyorsunuz? Beyninizin “yeniden başlat” tuşu olabilir

Johns Hopkins Üniversitesi'nde davranışsal biyoloji profesörü olan Andrew Gallup , "Dinleyicilerime 'Sizce neden esniyoruz?' diye sorduğumda çoğu kişi bunun nefes almakla ilgili olduğunu ve belki de kandaki oksijen miktarını artırmaya yardımcı olduğunu söylüyor," diye açıklıyor . "Mantıklı, çünkü esneyen çoğu insanda fark edilir bir solunum tepkisi oluyor" diye ekliyor.

Daha fazla oksijen almak veya fazla karbondioksitten kurtulmak için esnediğimiz fikrini test etmek için, 1980'lerde yapılan çalışmalarda, gönüllülerin soluduğu havadaki bu gazların konsantrasyonları değiştirildi ve bu değişikliklerin diğer solunum süreçlerini etkilemesine rağmen esneme sıklığını etkilemediği bulundu .

Nefes almakla alakası yok...

Ayrıca, esnemenin solunumla ilişkili olması durumunda beklenen, solunum hastalığı veya sınırlı akciğer fonksiyonu olan kişilerde esneme davranışında sistematik bir farklılık gözlenmemiştir.

Tıbbi literatürde yapılan birçok inceleme, esnemenin kafatasına giden atardamar kan akışını artırdığını ve venöz dönüşü, yani kanın baştan kalbe dönüş hızını iyileştirdiğini ileri sürmektedir.

Çene genişletme, vücudun diğer bölgelerindeki kasların gerilmesine benzer şekilde bir tür bölgesel esneme olarak görülebilir. Esneme uzuvlardaki kan dolaşımına yardımcı olduğu gibi, esneme de beyindeki kan dolaşımına yardımcı olur.

Gallup ve meslektaşları bu fikirden yola çıkarak esnemenin beyin sıcaklığını düzenlemeye yardımcı olduğu hipotezini geliştirdiler .

Beynin sıcaklığı üç faktör tarafından belirlenir: kan akışının hızı, kanın sıcaklığı ve nöronal aktivitenin ürettiği ısı. Esneme, teoride ilk ikisini etkileyebilir.

Esnediğimizde derin bir nefes alırız ve hava, tıpkı bir arabanın radyatöründen geçen hava gibi, ağız, dil ve burnun nemli yüzeylerinden geçerek buharlaşma ve konveksiyon yoluyla ısıyı uzaklaştırır .

Yapılan araştırmalar şunu kanıtlıyor: Ortam sıcaklığı esneme sıklığını doğrudan etkiliyor . Hava sıcak olduğunda (ama çok sıcak olmadığında) esneme artıyor; hava sıcaklığı düştüğünde ise azalıyor.

Bu durum, bazı tıbbi durumların aşırı esnemeyle ilişkili olmasını da açıklayabilir ; çünkü ya beyin sıcaklığını artırırlar ya da onu etkileyen ilaçlardan etkilenirler.

Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar , beynin fiziksel boyutundan bağımsız olarak, beyindeki nöron sayısı arttıkça esnemenin de daha uzun sürdüğünü göstermiştir .

Bulaşıcı esneme olarak bilinen olgu, bir kişinin -veya ekrandaki birinin- esnemesi ve hemen diğerlerinin de esnemesiyle meydana gelir.

Bazı araştırmacılar, bu davranışın grup bağlarını güçlendirmek , yorgunluk veya uyanıklık gibi ortak durumları belirtmek için evrimleştiğini düşünüyor. Ancak asıl amaç bu değil, çünkü birçok yalnız hayvan da esner.

Gallup'a göre bulaşıcı esnemenin belirli bir işlevi olmayabilir ancak birinin bir eylemde bulunduğunu gördüğümüzde aktive olan empati ve ayna nöronlarının karmaşık mekanizmalarının bir sonucu olabilir .

Birinin esnediğini gördüğümüzde, ayna nöronlarımız aktive olur ve biz de aynısını yaparız. Ancak bulaşıcı esneme, grubun ritmini koordine etmeye , pasif bir durumdan daha aktif bir duruma veya tam tersine geçmeye yardımcı olabilir.

2021 yılında aslanlar üzerinde yapılan bir araştırma, bir aslan esneyip ayağa kalkıp yürüdüğünde diğerlerinin de bunu taklit ettiğini gösterdi. Benzer bir davranış, esnemenin yayılarak grubun uyanıklığını artırdığı veya tam tersine, uykudan önce sakinleşmelerine yardımcı olduğu babunlarda da gözlemlendi.

Başka bir deyişle: esnemek sizin için iyidir ve muhtemelen beyninizin daha iyi çalışmasına yardımcı olur. Ve evet, beş yaşındaki çocuğunuzu kendi kendine esneyerek uyutmaya çalıştıysanız, pes etmeyin, bu "stratejinin" gerçekten işe yarama ihtimali yüksek.