Erzurum’da Biyodost Okul projesi

Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi'nden mezun olan Didem İlbaş, yüksek lisans tezinde, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hasan Yılmaz’ın danışmanlığında, 'Biyoçeşitliliğe Dost Okul Bahçesi Kavramı; Erzurum Kenti Örneği'ni konusunu işledi. İlbaş, Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerindeki 25 okulu 4 mevsim takip etti. Okullar, bitki türü sayısı, meyvesi yenen bitki sayısı, doğal bitki türü sayısı, okul bahçesinde gözlemlenen fauna, bahçenin büyüklüğü, bahçenin yapım yılı gibi Prof. Dr. Hasan Yılmaz tarafından belirlenen 10 ayrı başlıkta incelendi. Çalışma sonunda Palandöken ilçesinde Sabahattin Solakoğlu İlkokulu 85 puan, Erzurum İbrahim Hakkı Fen Lisesi 81 puan alarak 'Yüksek Seviyede Biyodost Yerleşke', Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi 72 puan, 3 Temmuz Anadolu İmam Hatip Lisesi 70 puan alarak 'İyi Seviyede Biyodost Yerleşke' zorunlu kriterlerini sağladığı belirlendi. Aziziye ilçesinde ise 74 puan alan Reşit Karabacak Spor Lisesi 'İyi Seviyede Biyodost Yerleşke' olarak belirlendi.

‘VERİLERİ, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞIYLA GÖRÜŞECEĞİZ’

Prof. Dr. Hasan Yılmaz, öğrencisi Didem İlbaş'la çalıştıkları projeyi Erzurum'da başlayıp Türkiye geneline yaymayı hedeflediklerini söyleyerek, “Daha yaşanabilir kentler için meyvesi yenen, doğal yetişen, iklim değişikliğine dirençli bizim doğal bitkilerimiz var. Biz bunları alıp özellikle okul bahçelerinde yetiştirmek istiyoruz. Bu yüzden 'Biyodost' konusunu okul bahçelerinde çalıştık. Erzurum merkezdeki 3 ilçedeki 25 farklı okulumuzu analiz ettik. Bunların içerisinde 5 okulumuzun biyodost kriterlerini yerine getirdiğini yani biyolojik çeşitliliğin fazla olduğunu gördük. Elde ettiğimiz verileri Milli Eğitim Bakanlığımızla görüşeceğiz. İnşallah Erzurum'da ve Türkiye'de yeni bir kavram olacak 'Biyodost Okul Bahçeleri' dedi.

HER BÖLGEYE ÖZEL PLAN

Her bölgenin, her iklimin zorlukları olmakla beraber birçok fırsatı da sunduğunu anlatan Prof. Dr. Yılmaz, “Soğuk iklim kenti dediğimiz Erzurum'da iyi bir okul bahçesi tasarımı yapmak istiyoruz. Kullanılan bitkilerden açık hava salonlarına kadar örnek bir okul bahçesi düzenleyerek bunu Milli Eğitim Bakanlığı'nın yaygınlaştırmasını istiyoruz. İçerisine girildiğinde doğal bitkilerin daha çok kullanıldığı sıcaklık ve iklim değişikliğine karşı duyarlı olan kuraklığa dayanıklı meyvesi yenilebilen doğal bitki türlerinden oluşan bir bahçe kurmayı hedefliyoruz. Erzurum'dan ateşi yakıp tüm Türkiye'ye yaymayı planlıyoruz. Güneydoğu Anadolu, Ege, Karadeniz ve her bölge için planlamalar yapacağız" diye konuştu.

4 MEVSİM İNCELEDİK

Soğuk iklim kentlerinden biri olan Erzurum'da okul bahçelerinin değerlendirilerek daha yaşanabilir ve sürdürülebilir mekanlar haline getirilmesinin önemli olduğunu belirten Didem İlbaş, “Bu çalışmayla soğuk iklimlerde okul bahçelerinin sürdürülebilirlik ve biyoçeşitlilik ilişkisini inceleyerek, iklim değişikliği bağlamında kentlerin karşı karşıya kalabileceği riskleri değerlendirmeyi ve bu risklerin azaltılmasındaki rolünü tartışmayı amaçladık. 2024-2025 yılları arasında 4 mevsimi kapsayacak şekilde Erzurum ilindeki farklı noktalarda çeşitli okul bahçelerinde araştırma ve inceleme yapıldı. Fotoğraf çekimleri gerekli resmi izinler alınarak, bizzat kendi tarafımdan yapıldı. Daha sonra Prof. Dr. Hasan Yılmaz tarafından belirlenen 'Biyodost Yerleşke Kavramı Kriterleri'ne göre çalışma gerçekleştirildi" ifadelerini kullandı.

Okul bahçelerinin, çok yönlü işlevleriyle öğrencilerin gelişimini destekleme açısından önemli olduğunu ifade eden İlbaş, şöyle konuştu:

"Erzurum'daki tüm okul yerleşkeleri biyodost okul bahçesi olmaya adaydır. Gerek mekansal olanaklar gerekse ekolojik iyileştirmelere açıklık açısından değerlendirildiğinde, uygun planlama ve düzenlemelerle bu yerleşkelerin biyodost okul bahçelerine dönüştürülebileceğini düşünüyoruz. Okul bahçelerinin işlevselliğini artırmak ve öğrencilerin doğayla bağını güçlendirmek amacıyla çok katmanlı yeşil altyapı uygulamalarına odaklanılmalı. Yağmur suyu yönetimi, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve sürdürülebilir tasarım uygulamalarının geliştirilmesi, önerilerimiz arasında yer alıyor."

SUNUM YAPTI

Didem İlbaş, tamamladığı yüksek lisans tezini Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar, Mimarlık ve Tasarım, Mühendislik ile Turizm Fakülteleri iş birliğiyle düzenlenen International Congress on Key Civilization and Futurehenge (KEF) kongresinde sundu. Kültürel mirasın korunması, çağdaş yaşam alanlarının yeniden tasarlanması ve teknolojik gelişmelerin sürdürülebilir turizm ve sanatla bütünleşmesi gibi temaları içeren kongrede tezini anlatan İlbaş, 'biyodost okul' projesi hakkında bilgi verdi.