Ertuğrul Özkök: Bir T.C. vatandaşı vasiyetine “hasır tabut” yazabilir mı?

Brigitte Bardot’nun Saint Tropez’deki cenaze töreninde gördüğüm tablo benim için sürprizdi.

Cenazesi kiliseye çiçeklerin altında kaybolmuş beyaz bir tabutla getirildi.

Töreni yayınlayan Fransız kanalın alt yazısında “Cerceuil en osier“ yazıyordu.

Fransızca “osier” kelimesi Türkçeye genellikle “sepetçi söğüdü / hasır söğüdü” diye çevrilir.

Brigitte Bardot’un cenazesi Nereden çıktı böyle bir tabut diye araştırdım

Gerçekten de Akdeniz sahillerinde, bizim pazarlarımızda gördüğümüz sepetlere benzeyen bir dokusu vardı.

Böyle söğüt dallarından örülmüş bir tabutu hayatımda ilk defa görüyordum...

Nereden çıktı böyle bir tabut diye araştırdım.

Bardot 1960’lardan itibaren hayvan hakları mücadelesinin en tanınmış figürü oldu.

Avcılığa, kürk ticaretine ve hayvanların ticari amaçla öldürülmesine karşı çok sert kampanyalar yürüttü.

Ama bilmediğimiz bir yanı daha varmış.

"Benim bedenim hayvanların ve ağaçların ölümüne neden olmasın"

Meğer daha dönemde, geleneksel ahşap tabutların da ağaç kesimine yol açtığını, dolayısıyla kendi cenazesinde doğaya en az zarar veren, hayvansal ya da ağaç kökenli olmayan bir tabut istediğini açıklamış.

Hatta açık açık, öldüğünde hasır söğüdünden örülmüş bir tabutta gömülmek istediğini bile söylemiş.

“Benim bedenim bile hayvanların ve ağaçların ölümüne neden olmasın” diyormuş.

Dün bu konuyu araştırırken bir kaynakta okudum. Yanında hasır tabut bulunan fotoğrafları bile varmış ama ben bulamadım.

Defin için tabutun biyolojik çözünebilir olması gerekiyor

Gelişmiş toplumların her konuda oludğu gibi cenaze konusunda da kuralları var.

Mesela Fransa’da defin için tabutun biyolojik olarak çözünebilir malzemeden olması zorunluğu var.

Metal tabutla doğrudan gömme normalde kabul edilmiyor.  

Ancak bazı özel durumlarda izin veriliyormuş.

Uzun mesafeli nakillerde ya da aile mezarlığındaki kapalı lahitlerde çinko kaplı iç tabut geçici koruma amacıyla istenebiliyormuş.

Çevre dostu cenaze için “ekocoffin.com”

Geçmişte “Six Feet Under” dizisinde, cenaze işleri yapan bir ailenin hikayesini izlemiştik.

Orada hiç böyle hasır tabut görmemiştik.

Meğer o ülkelerde hasır tabutlar günümüzde çevre dostu cenaze ürünleri olarak çevrimiçi cenaze malzemesi satan sitelerde bulunabiliyormuş.

 Mesela İngiltere’de “ekocoffin.com”(Ekolojik tabut.com) gibi online bir servis var.

Sayfanın açılışında size şöyle bir cümle karşılıyor:

“Doğanın lütfunu hasır tabutla kucaklayın…”

Anladığım kadarı ile fiyakları da ahşap tabutlara göre çok daha ucuz.

Hasır tabutun fiyatı ahşap tabuttan ucuz

İngiltere merkezli çevre dostu bir tabut üreticisinin fiyatılarına  baktım 325–550 Pound arası değişiyor.

Yani 9000 -15 000 TL arası bir fiyat.

Demek ki ahşap tabutlardan baya ucuz.

Laurel Canyon’daki hippi dügünlerine benziyordu

Fotoğraflarına bakarken 1970’lere, Los Angeles’de Laurel Canyon’a, San Fransisco’ya gittim.

Hippi komünleri geldi gözümün önüne.

Cenaze bir Hippi düğünü gibiydi.

Hasır tabutta gömülen İngiliz düşesi ve komedyeni

Böyle bir tabutla gömülen başka ünlü var mıdır diye baktım…

Tanıdığım pek isim göremedim.

İngiliz komedyen Rik Mayall 2014 yılında böyle hasır bir tabutun içinde gömülmüş.

Devonshire Düşesi Deborah’ın, Chatsworth House’da defin töreninde doğal söğütten bir tabut varmış.

Türkiye’de çevre dostu hasır tabutla gömülmek isterseniz

Peki Türkiye’de hasırdan yapılmış bir tabutla gömülebiler misiniz?

Aslında İslam adetlerinde gömme ile ilgili bağlaycı şeyler pek yok.

Her ülkenin kendine ait gelenekleri var.

Bazıları için tabut bile gerekmiyor.

Ama sorsanız çoğu insan var sanıyor.

Yıllar önce bir gün TEM yolunda önüme düşen şehit cenazesi

Birçok Müslüman toplumunda gömme görüntüleri beni hep düşündürür.

Yıllar önce bir gün TEM yolunda giderken önüme bir şehit cenazesi aracı düştü.

Yeşil renkli sıradan bir kaptıkaçtıya koymuşlardı.

Tabutun kapağı neredeyse yerinden fırlayacaktı.

Kamyonetin kasasına “şehit cenazesi” yazmışlardı.

Çok koydu bana bu görüntü.

İzmir Büyük Şehir Belediye Başkanı Piriştina’yi aradım

Zamanın İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina’ya telefon edip “Ne olur şöyle düzgün bir tabut tasarımı yaptır. Yanlarında tutanakları olsun. Bir de şu kaptıkaçtı gibi cenaze arabalarını bir düzelt doğru dürüst bir cenaze arabası yaptır” dedim.

Piriştina: Yaptırayım ama yanlış bir şey olur diye çekiniyorum

“Yaptırayım ama biz bu adetleri bilmiyoruz. Yanlış bir şey yaparım diye çekiniyorum” dedi.

Ben de “Ben araştırdım. İslam’da bağlayıcı bir şey yok” dedim.

Piriştina o yıl yanları kulplu tabutlar tasarlattı.

Beyaz cenaze arabaları yaptırdı.

Sezen Aksu’nun annesi vefat ettiğinde, cenazesi Tatari Camii’ne Piriştina’nın tasarlattığı o tabutlardan birinin içinde getirildi.

Bugün Ege bölgesinde birçok yerde cenazeler Piriştina’nın yaptırdığı bu yeni tabutlarla kaldırılıyor.

Türkiye’nin her yerinde belediyeler beyaz cenaze arabası yaptırdı.

Cenaze bir hasır tabutta getirilse imam ne der?

Türkiye’de tabut bir tür cenazeyi taşıma aracı.

İnsanlar tabuttan çıkarılıp gömülüyorlar.

O nedenle aranan özellik sıvı sızdırmaz olması.

Ama eminim hasır bir tabut yaptırmaya kalksanız, birçok imam karşı çıkar.

Neyi karşı çıkıyorsun diye sorarsanız da vereceği cevap olmadığı için büyük ihtimalle kendi kafasından bir şey söyler.

Din insanları dünyanın birçok yerinde gelenekçidir.

Kendi kafalarındaki din kalıplarına uygun davranılsın isterler.

Ama neticede bütün dinlerde ölüm “Geldiğimiz yere dönüştür.”

Brigitte Bardot Küller küllere toprak toprağa

Bilmiyorum ama dün Kilisede Brigitte Bardot’un başında da İncil’in o ünlü dizeleri okunmuştur diye tahmin ediyorum:

“Küller küllere, toprak toprağa…”

Akdeniz çiçekleri altında  kaybolmuş hasır tabut içinde gömülmek BB’ye yakıştı.

Saint Tropez’de çekilmiş fotoğraflarının çoğunda onu hep yalınayak gördük.

Çizgili marin tişörtü içinde hep kuş gibi bir hali vardı.

Cenazesi de öyleydi…

Hasır bir çiçek sepetinin içinde, doğaya ve hayvanlara  zarar vermeden, bir tüy gibi gitti.

Ve Allah yarattığı kadını geri aldı…