Ermenistan seçimleri... Rusya Batı düellosu

Ermenistan ülke tarihinin en kritik seçimlerinden birine hazırlanıyor. 3 milyon 18 bin nüfuslu ülkede 2 milyon 482 bin seçmen pazar günü oy verecek. Ülkede seçmen sayısı az ama siyasi rekabet yüksek. Sandıkta 19 parti ve siyasi blok oylanacak olsa da yarış dört büyük aktör etrafında şekilleniyor. Bunlar, Başbakan Nikol Paşinyan’ın Sivil Sözleşme Partisi, Rusya’da servet yapan Ermeni oligark Samvel Karapetyan’ın Güçlü Ermenistan bloğu, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın liderliğindeki Ermenistan Bloğu ve Garik Tsarukyan’ın Müreffeh Ermenistan partisi. 2018 yılında “Kadife devrimle” bir ay boyunca sokaklarda geceleyerek kamuflaj elbisesi, kasketi ve uzayan sakalıyla halk protestoları sonucu iktidar koltuğuna oturan Paşinyan’ı, 2021’dekinden bile zorlu bir seçim süreci bekliyor. Zira pazar günkü seçimler yalnızca Erivan’daki iktidar değişimini değil, ülkenin Rusya, ABD ve Avrupa Birliği (AB) arasında yapacağı seçimin de referandumu niteliğinde ve jeopolitik değişikliklere gebe.

BIÇAK SIRTI YARIŞ

Son anketlere Paşinyan’ın oy seviyesi yüzde 45, Karapetyan’ın yüzde 13, Koçaryan’ın yüzde 9 ve Tsarukyan’ın ise yüzde 6 civarında. Ancak Paşinyan’ın güçlü görünen oy oranı tek başına hükümet kurmaya yetmeyebilir. 107 sandalyeli mecliste yarıdan fazlasını kontrol altına alamaması ve başbakanın belirlenmesinde uzlaşı sağlanamaması halinde ikinci tur ihtimali gündeme gelecek. Bu senaryoda Paşinyan’ın “Savaş Üçlüsü” olarak nitelediği Karapetyan, Koçaryan ve Tsarukyan ortak hareket ederek iktidar denklemini değiştirmeye çalışabilir.

Bıçak sırtı olan bu tablo, Paşinyan’ın Ermenistan’ı Rusya ekseninden çıkarıp Batı ile entegrasyon yoluna sokma ve Türkiye ile normalleşme politikaları nedeniyle Rusya, ABD ve AB’nin de oyun sahasına dönüştü.

RUSYA’DAN BASKI STRATEJİSİ

Seçimlere en sert müdahil olan aktörlerin başında, Ermenistan’ı kendi yörüngesinde tutmak isteyen Rusya geliyor. Paşinyan’ın iktidarda kalmasından hoşnut olmadığını aylardır açıkça ortaya koyan Moskova yönetimi, Koçaryan ve Karapetyan çizgisine yatırım yapıyor. Moskova lideri Vladimir Putin Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği ile Avrupa Birliği arasında seçim yapması gerektiğini savunarak, “İki sandalyede oturması mümkün değil” mesajını verdi. Moskova yönetimi bu süreçte Erivan’a yönelik baskı araçlarını da devreye soktu. Putin, AB ile ilişki kurması halinde Erivan’ın Rusya’dan 150 dolara aldığı ucuz hidrobarkon ürünlerini Avrupa ülkeleri gibi 600 dolara almak zorunda kalacaklarını söyledi. Rus kurumları, Ermeni konyağı, maden suyu ve çeşitli tarım ürünlerinde kusur bulunduğunu ileri sürerek ithalatı durdurdu.

TÜRKİYE İÇİN DE KRİTİK

2021’de yeniden seçilmesinin ardından Türkiye’ye yönelik yumuşak mesajlar vermeye başlayan Paşinyan’ın akıbeti, Ankara-Erivan ilişkileri açısından da önemli. Türkiye ile normalleşme sürecini hızlandırmak istediği bilinen Paşinyan, sözde soykırım konusunda Türkiye’nin suçlanmaması gerektiğini savunmuş, iddiaların büyük devletler tarafından Ermenistan’ı başka hedefler için kullandığını söylemişti. Paşinyan ayrıca Ermenistan topraklarından geçerek Nahçıvan’a ulaşacak Zengezur Koridoru’na sıcak bakıyor. Geçen yıl Aliyev ile Paşinyan’ın Washington’da barış bildirisi imzalamasıyla birlikte, “Trump Yolu” adı verilen koridorun açılması yeniden gündeme gelmişti. Ermenistan’ın Türkiye ile Orta Asya arasında bağlantı noktası olma isteği de bu çerçevede öne çıkıyor. Ülke, gelecekte Türkmenistan’dan Azerbaycan üzerinden çekilecek yeni doğal gaz boru hattının Türkiye’ye ulaşması için transit ülke olmak istiyor.

ABD VE AB’DEN PAŞİNYAN’A DESTEK

Rusya’nın baskı dili karşısında ABD ise Paşinyan’a açık destek veriyor. Putin her fırsatta Paşinyan’ın doğru tercih olmadığını savunurken, ABD Başkanı tam tersine Nikol Paşinyan’ın başarılı bir lider olduğunu, ülkesine iyi hizmet ettiğini ve seçimleri kazanmasını dilediğini açıkladı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da geçen hafta Hindistan dönüşünde Erivan’a kısa bir ziyaret gerçekleştirerek iki ülke arasında stratejik ortaklık ve işbirliği anlaşması imzaladı. Görüşmede, daha önce Zengezur Koridoru yerine “Trump Yolu” adı verilen ulaşım projesi de ele alındı.

Avrupa Birliği de Ermenistan’da iktidarın değişmemesinden yana görüntü veriyor. 4 Mayıs’ta Avrupa Siyasi Birliği Zirvesi ilk kez Erivan’da düzenlendi ve Ermenistan’ın Avrupa yönelimi desteklendi. Ukrayna lideri Volodimir Zelenski’nin de katıldığı zirvede, Ermenistan vatandaşlarının iki yıl içinde Avrupa ülkelerini vizesiz ziyaret edebilecekleri yönünde mesaj verildi. Bu tablo, Paşinyan’ın kazanması halinde Brüksel ile daha yakın bir hattın kurulacağı beklentisini güçlendiriyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von Der Leyen de dün yaptığı açıklamada Rus baskısına karşılık Erivan yönetimine destek verdiklerini yineledi. Leyen, Ermenistan’a 50 milyon Euro’luk destek paketinin yanında Rusya’nın ithalatını durdurduğu Ermeni çiçekleri için de alım yapılacağını açıkladı.