Enflasyonu en çok arttıran kalemler: Gıda, konut, lokantalar ve ulaşım Son Haberler

Türkiye İstatistik Kurumunun Temmuz 2026 dönemine ilişkin verileri, yıllık tüketici enflasyonunun hangi harcama gruplarından beslendiğini ortaya koydu. Tüketici Fiyat Endeksi temmuzda yıllık yüzde 31,75 artarken en yüksek katkı gıda ve alkolsüz içecekler, ulaştırma, konut ile lokanta ve konaklama hizmetlerinden geldi.

Yıllık değişim oranı ile enflasyona katkı aynı göstergeyi ifade etmiyor. Bir harcama grubundaki fiyat artışının yüksek olması, tek başına o grubun genel enflasyona en fazla katkıyı yaptığı anlamına gelmiyor. Katkı hesabında fiyat değişiminin yanı sıra ilgili grubun hane halkı tüketim harcamaları içindeki ağırlığı da dikkate alınıyor. TÜİK, endeks ağırlıklarını hane halkı nihai parasal tüketim harcamaları temelinde oluşturuyor.

GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 8,94 PUANLA İLK SIRADA

Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık fiyat artışı yüzde 37,53 olarak gerçekleşti. Grubun yıllık enflasyona katkısı 8,94 puana ulaşarak bütün ana harcama grupları içinde en yüksek seviyede kaydedildi.

Gıda grubunda ekmek ve unlu mamuller, kırmızı et, tavuk eti, balık, süt, yoğurt, peynir, yumurta, tereyağı, sıvı yağ, pirinç, makarna, bakliyat, sebze, meyve, şeker, çay, kahve, su ve alkolsüz içecekler gibi günlük tüketim ürünleri yer alıyor. Söz konusu ürünlerin hane bütçesinde düzenli ve yüksek bir paya sahip olması, gıda grubundaki fiyat değişimlerinin genel enflasyona etkisini artırıyor.

Temmuz ayında gıda ve alkolsüz içecek fiyatları aylık yüzde 1,61 yükseldi. Grubun yalnızca temmuz ayındaki enflasyona katkısı 0,40 puan olarak hesaplandı.

ULAŞTIRMANIN ENFLASYONA KATKISI 5,22 PUAN OLDU

Ulaştırma grubundaki yıllık fiyat artışı yüzde 30,83 seviyesinde gerçekleşirken genel enflasyona katkı 5,22 puan oldu. Ulaştırma, yıllık katkı bakımından gıda grubunun ardından ikinci sıraya yerleşti.

Grup içinde benzin, motorin, LPG, otomobil ve motosiklet alımları, araç bakım ve onarım hizmetleri, yedek parçalar, lastik, otopark ücretleri, şehir içi otobüs ve metro biletleri, taksi ücretleri, şehirler arası otobüs biletleri ile uçak yolculukları gibi mal ve hizmetler bulunuyor. Akaryakıt fiyatlarındaki hareketler, araç kullanım maliyetleri ve toplu taşıma ücretleri doğrudan ulaştırma grubuna yansıyor.

Ulaştırma fiyatları temmuz ayında yüzde 2,59 arttı. Aylık enflasyona 0,44 puan katkı sağlayan grup, en yüksek ağırlığa sahip harcama kalemleri arasında temmuz artışına en fazla katkıyı verdi.

KONUT HARCAMALARI 5,21 PUANLIK KATKI SAĞLADI

Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 40,32’ye ulaştı. Grubun yıllık tüketici enflasyonuna katkısı 5,21 puan olarak ölçüldü. Konut ile ulaştırmanın katkıları arasındaki fark 0,01 puan oldu.

Konut grubunda kiralar, apartmanla bağlantılı bazı giderler, içme ve kullanım suyu, kanalizasyon hizmetleri, elektrik, doğal gaz, tüp gaz, kömür ve diğer ısınma yakıtları yer alıyor. Kira ödemeleri, elektrik ve doğal gaz faturaları ile su giderleri hanelerin düzenli harcamaları arasında bulunduğu için söz konusu kalemlerdeki artışlar tüketici bütçesine doğrudan yansıyor.

Temmuz ayında konut grubundaki fiyat artışı yüzde 2,25 olarak kaydedildi. Aylık enflasyona sağlanan katkı 0,27 puan oldu.

LOKANTA VE KONAKLAMA HİZMETLERİ 3,34 PUAN EKLEDİ

Lokanta ve konaklama hizmetlerindeki yıllık fiyat artışı yüzde 31,65 olurken grubun genel enflasyona katkısı 3,34 puana ulaştı. Söz konusu katkı, gıda, ulaştırma ve konutun ardından ana gruplar arasındaki en yüksek dördüncü değer olarak kaydedildi.

Restoranlarda yenilen yemekler, esnaf lokantaları, fast food ürünleri, kafelerde satılan çay ve kahve, pastane ürünleri, paket servis hizmetleri, otel odaları, pansiyonlar ve diğer kısa süreli konaklama hizmetleri bu grupta değerlendiriliyor. Yemek hizmetlerinde kullanılan gıda ürünleri, iş gücü, kira ve enerji maliyetleri de tüketicinin ödediği nihai fiyatların içinde yer alıyor.

MOBİLYA VE EV EŞYASININ KATKISI 1,79 PUANA ULAŞTI

Mobilya ve ev eşyası grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 22,41 olarak gerçekleşti. Yıllık enflasyona katkı 1,79 puan oldu.

Koltuk, yatak, masa, sandalye, dolap ve halı gibi mobilya ürünlerinin yanı sıra buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın, elektrikli süpürge ve küçük ev aletleri grupta yer alıyor. Tencere, tabak, çatal-bıçak, ev tekstili, temizlik ürünleri ve ev içi bakım hizmetleri de aynı harcama başlığı altında izleniyor.

Mobilya ve ev eşyasındaki yıllık artış oranı bazı hizmet gruplarının altında kalmasına rağmen hane tüketimindeki ağırlığı, enflasyona katkının 1,79 puana ulaşmasını sağladı.

SAĞLIKTA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 43,89 OLDU

Sağlık grubu yüzde 43,89 ile yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu ana harcama başlıklarından biri oldu. Grubun yıllık enflasyona katkısı 1,35 puan olarak hesaplandı.

İlaçlar, vitamin niteliği taşımayan tıbbi ürünler, gözlük ve lensler, işitme cihazları, muayene ücretleri, diş tedavileri, laboratuvar işlemleri, görüntüleme hizmetleri ve hastane harcamaları sağlık grubunda bulunuyor. Grubun yıllık artış oranı yüksek olmasına rağmen tüketim sepetindeki ağırlığının gıda, konut ve ulaştırmaya kıyasla daha sınırlı olması, genel endekse katkısını 1,35 puanda tuttu.

EĞİTİMDE FİYAT ARTIŞI YÜZDE 44,18’E ÇIKTI

Eğitim, yüzde 44,18 ile ana harcama grupları içindeki en yüksek yıllık fiyat artışını kaydetti. Enflasyona katkısı ise 0,98 puan oldu.

Özel okul ücretleri, üniversite eğitim ödemeleri, anaokulu ve kreş hizmetleri, yabancı dil kursları, mesleki kurslar, sınava hazırlık programları ve özel dersler eğitim grubu kapsamında değerlendiriliyor. Eğitimdeki artış oranı bütün ana gruplardan yüksek olmasına rağmen harcama ağırlığının daha düşük olması, toplam enflasyona katkının gıda, ulaştırma ve konutun gerisinde kalmasına neden oldu.

GİYİM VE AYAKKABIDAN 0,99 PUANLIK KATKI GELDİ

Giyim ve ayakkabı grubundaki yıllık fiyat artışı yüzde 16,48 olarak gerçekleşti. Grubun yıllık tüketici enflasyonuna katkısı 0,99 puan seviyesinde kaydedildi.

Kadın, erkek ve çocuk kıyafetleri, iç giyim ürünleri, mont, pantolon, gömlek, elbise, kazak, spor ayakkabı, bot ve terlik gibi ürünler bu başlık altında izleniyor. Terzilik, kuru temizleme ve ayakkabı tamiri gibi bağlantılı hizmetler de grup içinde değerlendiriliyor.

ÇEŞİTLİ MAL VE HİZMETLER 0,96 PUAN ETKİ ETTİ

Çeşitli mal ve hizmetler grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 21,74 olurken enflasyona katkı 0,96 puan olarak hesaplandı. Kişisel bakım ürünleri, kuaför ve berber hizmetleri, cilt bakım ürünleri, sabun, şampuan, diş macunu, parfüm, bebek bakım ürünleri ve bazı kişisel hizmetler söz konusu başlıkta bulunuyor.

Günlük veya düzenli kullanılan kişisel bakım ürünlerindeki fiyat hareketleri, grubun hane bütçesi üzerindeki etkisini artırıyor. Grubun katkısı eğitim ile giyim ve ayakkabı kalemlerine yakın seviyede gerçekleşti.

EĞLENCE VE KÜLTÜR 0,91 PUAN KATKI YAPTI

Eğlence ve kültür grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 23,36, genel enflasyona katkı ise 0,91 puan oldu. Televizyon, bilgisayar, oyun konsolu, spor ekipmanları, oyuncak, kitap, gazete, sinema, tiyatro, konser, spor salonu, evcil hayvan ürünleri ve paket turlar bu gruptaki tüketim örnekleri arasında yer alıyor.

Farklı mal ve hizmetleri bir araya getiren grubun yıllık artışı genel TÜFE oranının altında kaldı. Harcama ağırlığıyla birlikte hesaplanan katkı 1 puanın altında gerçekleşti.

ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN 0,88 PUAN EKLEDİ

Alkollü içecekler ve tütün grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 29,38 olarak kaydedildi. Grubun genel enflasyona katkısı 0,88 puan oldu.

Sigara, puro ve diğer tütün ürünleri ile bira, şarap ve diğer alkollü içecekler grup içinde yer alıyor. Vergi düzenlemeleri ve ürün fiyatlarındaki değişiklikler söz konusu grubun endeks hareketinde etkili olabiliyor.

BİLGİ VE İLETİŞİMİN KATKISI 0,66 PUANDA KALDI

Bilgi ve iletişim grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 29,87, enflasyona katkı ise 0,66 puan oldu. Cep telefonu, sabit telefon, internet aboneliği, mobil iletişim paketleri, modem ve iletişim ekipmanları gibi ürün ve hizmetler söz konusu grupta bulunuyor.

Grubun yıllık değişimi genel enflasyona yakın gerçekleşmesine rağmen tüketim sepetindeki ağırlığı nedeniyle toplam katkı gıda, ulaştırma ve konutun belirgin biçimde altında kaldı.

EN YÜKSEK FİYAT ARTIŞI EN YÜKSEK KATKI ANLAMINA GELMİYOR

Temmuz verilerinde eğitim yüzde 44,18, sağlık yüzde 43,89 ve konut yüzde 40,32 ile yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu gruplar arasında yer aldı. Genel enflasyona en büyük katkıyı ise yüzde 37,53 artan gıda ve alkolsüz içecekler yaptı.

Ortaya çıkan farkın temelinde tüketim ağırlıkları bulunuyor. Ekmek, et, süt, sebze ve içecek gibi ürünlere geniş bir tüketici kitlesi tarafından düzenli harcama yapılması, gıdanın enflasyon üzerindeki etkisini büyütüyor. Eğitim veya sağlık hizmetlerindeki fiyatlar daha hızlı yükselse bile söz konusu grupların toplam tüketim içindeki payı daha düşük kaldığında genel endekse katkıları da sınırlı oluyor.

DÖRT GRUP ENFLASYONUN 22,71 PUANINI OLUŞTURDU

Gıda ve alkolsüz içeceklerin 8,94 puanlık, ulaştırmanın 5,22 puanlık, konutun 5,21 puanlık ve lokanta ile konaklama hizmetlerinin 3,34 puanlık katkısı toplam 22,71 puana ulaştı. Yıllık yüzde 31,75’lik tüketici enflasyonunun büyük bölümü söz konusu dört ana harcama grubundan geldi.

Günlük yaşamda söz konusu katkı; market alışverişleri, akaryakıt ve ulaşım giderleri, kira ile enerji faturaları, restoran ve konaklama ödemeleri üzerinden tüketici bütçesine yansıdı. TÜFE, hane halklarının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat hareketlerini COICOP 2018 sınıflandırması kapsamında 13 ana harcama grubu üzerinden takip ediyor.