Eleştiri mi, zorbalık mı; Body Shaming ile nasıl mücadele edilmeli?

Body shaming (beden utandırma), günümüzde yaygın olarak görülen zorbalık türleri arasında yer alır. Çoğunlukla body shaming’in ismi konulmadığından ve bunun eleştiri olarak adlandırıldığından durumun ciddiyeti fark edilemeyebilir. Ancak body shaming, kimsenin kimseye uygulamaya hakkı olmayan ve çok ciddi sonuçlara sebep olabilecek bir davranış biçimidir. Hem body shaming yapmamak hem body shaming ile mücadele etmek için konu hakkında detaylı bilgi sahibi olmak önemlidir.

Body shaming nedir?

Body shaming diğer adıyla beden ile utandırma; birinin kilosu ya da vücut şekli hakkında yapılan, uygunsuz ve aşağılayıcı yorumlarla küçük düşürülmesi olarak tanımlanabilir. Bu söylemlerden kişinin haberdar olup olmaması önemli değildir. Bireyin görünümüyle ilgili rencide edici yorumlar beyan etmek, haberi olmasa da body shaming yapıldığı anlamına gelir. Aynı zamanda birey, farkında olmadan kendisine body shaming yapabilir.

Body shaming, sosyal medyanın güzellik algısını beslemesi ve tek tipleştirmesiyle son zamanlarda daha çok sosyal medya üzerinden yapılır hâle geldi. Sosyal medyada anonim kimliklerin kullanılabiliyor olması, body shaming’in artmasına neden oldu. Bununla beraber okulda, iş yerinde ve sosyal ortamlarda birçok bireyin üzerinde travmatik etkiler bırakabilecek düzeyde body shaming uygulanmaya devam ediyor.

Body shaming’in türleri

Beden ile utandırmanın genellikle kilolu bireylere yapıldığı düşünülse de birçok kişiye farklı konularda body shaming uygulanabiliyor. Bunu fark edebilmek için öncelikle body shaming’in türlerini bilmek gerekiyor. Body shaming’in belli başlı çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:

Fat shaming

Kilo ile alakalı body shaming’e uğrandığı veya kendine body shaming yapıldığı düşünülüyorsa “Fat shaming nedir?” sorusu merak edilebilir. Fat shaming, bir bireyin fazla kilolu olduğuna dair olumsuz yorumlara maruz kalması olarak açıklanabilir. Örneğin; kilolu bir kadına “Kilo verse aslında çok güzel bir kadın.” demek ya da bir erkeğe “Baba gibi görünüyorsun.” demek, fat shaming’e örnek verilebilir. Tüm bunların yanı sıra kilolu olunduğunun memnuniyetsiz bir şekilde dile getirilmesi ya da başkalarına kilolu görünüp görünülmediğinin sorulması da kendine yapılan fat shaming uygulamasına örnek gösterilebilir.

Skinny shaming

Kilo konusunda yapılan bir diğer body shaming türü de skinny shamingdir. Zayıf bireyler de kilolu bireyler gibi bedenleri nedeniyle utandırılabilir. Bu kapsamda skinny shaming, zayıf bireylere onların sıska olduklarına dair yorumlar yaparak kötü hissetmelerine neden olmak olarak açıklanabilir. Örneğin; “Hiçbir şey yemiyorsun galiba.” ya da “Sende yeme bozukluğu mu var?” demek, daha fazla yemesi gerektiğini veya kilo almaya çalışmasını söylemek; skinny shaming’e örnek olarak verilebilir.

Pretty shaming

Kulağa şaşırtıcı gelse de bir diğer bedenle utandırma çeşidi, güzellik nedeniyle utandırma yani pretty shamingdir. Pretty shaming, insanların güzel ve çekici görünümleri nedeniyle zorbalığa ve ayrımcılığa uğraması olarak açıklanabilir. Çekici kadınların otorite gerektiren pozisyonlara alınmaması, alınsa bile başarıları sayesinde değil de güzelliği nedeniyle o pozisyonda olduğunun söylenmesi; bu body shaming türüne örnek olarak verilebilir.

Lookism

Lookism, pretty shaming’in aksine bireylerin toplumun güzellik standartlarına uymadıklarından ötürü yeterince çekici bulunmayarak aşağılanması olarak tanımlanabilir. Yeterince çekici olmadığı düşünülen birinin yeterlilikleri göz önüne alınmaksızın bir iş mülakatından elenmesi, lookism’e örnek gösterilebilir.

Body hair shaming

Bazı sağlık durumları dışında tüm insanların yüz, kol, bacak, koltukaltı ve mahrem bölgelerinde az ya da çok oranda kıllar çıkar. Bu bölgelerde kılların çıkması her ne kadar doğal bir durum olsa da bu konuda özellikle kadınlara body hair shaming uygulanıyor. Örneğin; bacaklarını almayan bir kadına çok kötü göründüğünü ve bacaklarını tıraş etmesi gerektiğini söylemek, bu body shaming türüne örnek verilebilir.

Body hair shaming, birçok kadının içine öylesine işlemiştir ki kadınların büyük çoğunluğu vücutlarındaki tüm tüyleri almaları gerektiğini yoksa bir “hanımefendi” olamayacaklarını düşünürler. Oysa tüyler olsa da olmasa da hanımefendi olunduğu unutulmamalıdır. Elbette body hair shaming’in hedefinde yalnızca kadınlar yok. Bazı erkekler de “çok kıllı” oldukları gerekçesiyle aşağılanabiliyor hatta çirkin benzetmelere maruz kalabiliyor.

Food shaming

Bahsedilecek son body shaming türü de food shaming yani yemekle utandırmadır. Bireyin yediği ya da yemediği şeyler ve yeme miktarıyla alakalı incitici yorumlar yapmak, food shaming’e yol açar. Örneğin; “O kadar kilolu olmana rağmen hâlâ pizza mı yemek istiyorsun?” ya da “Çok zayıfsın, daha çok yemelisin.” demek, food shaming’e örnek olarak verilebilir. Bireyin kendine yaptığı food shaming’e örnek olarak ise, “Çok şişmanım, bu çikolatayı yememeliyim.” demesi gösterilebilir.

Body shaming’in psikolojiye etkileri

Body shaming’e uğrayan insanlarda zorlayıcı psikolojik rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Bu zorlayıcı durumlar arasında depresyon, kaygı, beden dismorfik bozukluğu, düşük benlik saygısı ve yeme bozuklukları gibi rahatsızlıklar yer alabilir. Bireyler; bedenleri aracılığıyla utandırıldıklarında kendilerinden şüphe duyabilir, vücutları hakkında çarpık bir algı geliştirebilir ve kendilerini çevrelerinden izole etmek isteyebilirler. Psikolojik rahatsızlıkların yanı sıra body shaming yaşayan bireylerde fiziksel rahatsızlıklara sebep olacak davranışlar da görülebilir. Bireyler, intihara meyledebilir veya kendilerine zarar vermeye çalışabilirler. Görünümlerini değiştirmek için katı diyetler yapabilir, çok yoğun egzersiz planları uygulayabilir, pek çok kez estetik prosedürlere başvurabilirler. Hatta yetersiz beslenme nedeniyle çok ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilirler.

TIKLAYIN |

Body shaming ile nasıl mücadele edilmeli?

Body shaming ile mücadele edebilmek için öncelikle yaşanılan durumun body shaming olduğunun farkına varılabilmesi ve doğru şekilde isimlendirilebilmesi gerekir. Body shaming’i kabullendikten sonra kendiyle barışık olmak ve body shaming ile mücadele etmek için bu yöntemler uygulanabilir:

Vücuda teşekkür edin

Beden ile utandırıldığında ona karşı minnettar olmak zorlayıcı gelebilir. Oysa vücut hayatta tutar ve durmaksızın çalışır. Vücuda karşı utanç hissedildiğinde bunlar düşünülebilir ve teşekkür etmek için kısa da olsa zaman ayrılabilir. Benlik ve bedenle daha iyi ilişkiler kurmak için yoga veya meditasyon da tercih edilebilir.

Olumlama yapın

Uzun süredir body shaming’e uğranıyorsa veya kendine body shaming yapılıyorsa olumsuz bir iç sese sahip olunabilir. Bu olumsuzluktan sıyrılmak isteniyor ve “Artık kendimle barışık olmak istiyorum.” deniyorsa iç sese olumlu bir ton kazandırılabilir. Bunu başarabilmek için olumlu düşünceleri, olumsuz ve otomatik düşünceler fark edilmeden tekrarlandığı gibi, farkında olarak da tekrarlamak ve içselleştirmek gerekir.

Her gün aynanın karşısına geçilebilir ve kendine bakarak “Ben güçlüyüm.”, “Ben güzelim.” ve “Ben çekiciyim.” gibi olumlu cümleler kurulabilir. Böylece zamanla kendiyle barışık bir zihne sahip olunabilir. 

Bedenden fazlası olduğunu fark edin

Fiziksel görünümün ötesine bakarak kendini kişisel özellikler, nitelikler ve karakterle kabul etmeye çalışmak; bedenden daha fazlası olduğunu görmeye katkıda bulunabilir. Bunun için kendinde nelerin sevildiği bulunmaya çalışılabilir. İyi olunan konularda kendini takdir ederek kendin hakkında olumlu ve daha bütünsel bir bakış açısı oluşturmaya özen gösterilebilir. Böylelikle kendiyle barışık olmaya başlanabilir.

Çevrenizde sadece olduğunuz gibi kabul eden insanlara yer verin

Kendiyle barışık olmayan insanların birçoğu, onları kabul etmeyen ve desteklemeyen çevrelerde bulunurlar. Böyle bir çevreye sahip olunması ve body shaming ile mücadele etmek istenmesi durumunda bunu yapmak zor olabilir. Olduğu gibi kabul eden, ilham verici ve destekleyici bir çevrede bulunmak ise body shaming’in oluşturduğu zorlayıcı duygularla mücadele edebilmek için manevi destek sağlar.

Öz bakım yapın

Besin değeri yüksek yiyeceklerle beslenmek, kişisel hijyene önem vermek, sağlığa dikkat etmek; farkındalık üzerine çalışmak, sosyalleşmek ve günlük yazmak gibi olumlu davranışlar; yaşam kalitesini yukarıya taşır. Böylelikle sağlıklı bir kişisel imaj oluşturulabilir ve daha iyi hissedilebilir.

Unutmayın, sağlıklı olunduğu sürece vücutta hiçbir değişiklik yapılması gerekmiyor. Başkalarının düşüncesizce dile getirdiği fikirlere kulak vermek veya toplumun dayattığı güzellik standartlarına uyum sağlamak zorunda değilsiniz. Fikirlerine en çok önem verilmesi gereken kişi kendidir ve bedenin çok daha fazlası olunduğu unutulmamalıdır.