Elektronik sigaralar çocuk ve gençler arasında hızla yaygınlaşıyor

Tütün kullanımının insan sağlığı üzerindeki zararlarına dikkat çekmek ve farkındalık oluşturmak amacıyla Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde 31 Mayıs, her yıl "Dünya Tütünsüz Günü" olarak kutlanıyor.

Dünya genelinde özellikle çocuk ve gençler arasında hızla yaygınlaşan elektronik sigaralar, sağlık üzerindeki etkileri nedeniyle yeniden tartışma konusu oldu.

DSÖ verilerine göre, dünyada 13 ila 15 yaş arası 40 milyon genç tütün ürünü kullanırken, 15 milyon genç de elektronik sigara tercih ediyor.

Her yıl 7 milyondan fazla kişi, tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybederken, tütün kaynaklı ölümlerin büyük bölümü düşük ve orta gelirli ülkelerde görülüyor.

Ayrıca, pasif içicilik nedeniyle sigara dumanına maruz kalmanın yılda 1,6 milyondan fazla ölüme yol açtığı tahmin ediliyor.

Hamilelik döneminde sigara kullanımının da bebeklerde yaşam boyu sürebilecek sağlık sorunlarına neden olabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, hem tütün ürünlerinin hem de elektronik sigaranın sağlık açısından risk taşıdığı, en güvenli yaklaşımın bu ürünlerin hiçbirini kullanmamak olduğu kaydediliyor.

Toksik maddeler içeren elektronik sigaralar bağımlılık riski ve sağlık sorunlarını artırırken, gençler ve çocukları hedef alan pazarlama stratejileri yüzünden gittikçe yaygınlaşıyor.

DSÖ, Mayıs 2025 ve Mayıs 2026'da yayımladığı raporlarla sigara ve elektronik sigaraların zararları konusunda uyardı.

Buna göre, insan sağlığına zararlı nikotin ve toksik maddeler içerdiği belirtilen elektronik sigara kullanımı özellikle çocuk ve gençler arasında hızla artıyor. Bu ürünlerin kullanım oranı gençlerde yetişkinlere kıyasla ortalama 9 kat daha yüksek.

Küresel elektronik sigara pazarının büyüklüğü 2015'te 7,8 milyar dolar iken 2022'de 22,3 milyar dolara yükseldi. En çok satış artışı ise Asya-Pasifik bölgesinde gerçekleşiyor.

Elektronik sigaralardaki aromalar bu ürünleri çocuk ve gençler için cazip hale getiriyor, sosyal medya ve fenomen isimler üzerinden yapılan tanıtımlar ise ilgiyi daha da artırıyor.

Öte yandan elektronik sigaralar, kanserojen maddeler dahil toksik bileşenler içermesi nedeniyle geleneksel sigaralar gibi akciğer hastalıkları, zehirlenme, yanıklar ve kalp-damar sistemi üzerinde olumsuz etkilere sebep olmaya devam ediyor.

Nikotin içeren ürünler beyin gelişimini olumsuz etkileyebiliyor, bazı ürünlerde toksik madde seviyesi geleneksel sigara dumanındakinden daha yüksek olabiliyor.

Ayrıca, elektronik sigara ile geleneksel sigara zaman zaman birlikte kullanılabiliyor ve bu durumda, her ikisindeki farklı bileşenlerin birleşimi zararı daha da artırıyor.

DSÖ, elektronik sigaraların sigarayı bırakmada etkili olmadığının altını çizerek, hükümetlere bu ürünleri yasaklama ya da sıkı şekilde düzenleme çağrısında bulunuyor.

Bazı elektronik sigaralar yeni kullanıcı çekmek ve mevcut müşterileri kaybetmemek adına ruj, saat, oyuncak veya kablosuz kulaklık gibi tasarlanarak gizli kullanımı kolaylaştırıyor.

Sektördeki bir diğer pazarlama stratejisi de ürünlerin farklı hedef gruplara hitap edecek şekilde üretilmesi. Buna göre, ince sigaralar özellikle kadınlara yönelik tasarlanıyor ancak bu ürünlerin verdiği zararın diğer sigaraların neden olduğu hasardan farkı bulunmuyor.

Buna ek olarak, üretici şirketler ürünlerini cazip göstermek ve zararlarını gizlemek için yanıltıcı açıklamalar yapıyor.