Elektrik, gaz, sigara, hastane ve okul zamları enflasyonu daha az etkileyecek İş Yaşam Haberleri

Temel olarak enflasyonu ve faizi düşürmek üzerine kurulu ekonomi politikası ocak ayında kar engeline takıldı.

Memleketin büyük bölümü kar altında kalınca gıda enflasyonu yüzde 7.82 ile rekor düzeyde geldi. Bunun üstüne yılbaşı olması nedeniyle yapılan kira ve ulaştırma zamları da eklenince manşet enflasyon yüzde 4.84 yükseldi. Yanı sıra dün uzun süre beklenen madde sepeti ve ağırlık revizyonu da geldi. Enflasyon sepetinde gıda, alkollü içecekler ve sigara, elektrik, gaz ve su, sağlık, bilgi iletişim ile eğitimin payı azaldı. Buna karşın lokanta ve oteller, giyim ayakkabı, mobilya ve ulaştırmanın payı arttı. Revizyonun enflasyonu yukarı çeken kalemlerde ağırlık azaltımı nedeniyle enflasyon rakamına olumlu yansıması bekleniyor. Endeks artık 2025=100 oldu ve TÜFE sepeti de böylece güncellendi.

Revizyonda en belirgin değişim konutta yaşandı. Konutun ağırlığı yüzde 15,26’dan yüzde 11,40’a indi. Konutun ağırlığının düşmesinin sebebi ise kira değil. Enerji, su, katı yakıtlar, doğal gaz ve elektriğin TÜFE sepeti içindeki ağırlığının gerilediği görüldü. Konutun bakımı da ağırlığı düşenlere dahil. Bununla birlikte revizyon öncesi basında çok tartışma konusu olan ve metodoloji toplantısında da kiranın ağırlığı düşebilir yönündeki sinyallere rağmen bu şekilde bir gelişme olmadı. Kiranın ağırlığı 6.80'de kaldı. Göze çarpan ikinci değişim sağlığın payının 4,09'den 2,79'a ve eğitimin payının yüzde 2,31'den 2,02'ye inmesi. Gıdanın payı da yüzde 24,97'den 24,44'e düşerken sigara ve alkollü içeceklerde de pay yüzde 3,52'den 2.75'e geriledi.

ZAMLAR DAHA AZ ETKİLEYECEK

Böylece elektrik, gaz, sigara, hastane ve okul zamları enflasyonu bundan önceki döneme göre daha az etkileyecek. Sepetin yeni haliyle enflasyonu daha yukarı çekecek kalem ise lokanta ve oteller. Lokanta ve otellerin sepetteki ağırlığı yüzde 8,32’den yüzde 11,13’e yükseldi. Ulaştırmanın payı ise yüzde 15.53'den yüzde 16.62'ye tırmandı. Giyim ve ayakkabının payı da yüzde 7.16'dan yüzde 7.90'a ulaştı. Yani bundan sonra ulaştırma ve lokanta, giyim fiyat artışları enflasyonu daha fazla yukarı çekecek.

Ana harcama gruplarından çıkıp alt kalemlere bakıldığında da özellikle elektrik, gaz, cep telefonu, sigara, otomobil alımı ve etin ağırlığının azaldığı buna karşın lokanta, ekmek, giyim, otelin payının artırıldığı görülüyor. Çok tüketilen ekmeğin payı ise yüzde 2,1'den yüzde 3.4'e çıktı. Payı en fazla artan kalem 2,1 puan ile oteller olurken en çok azalan alt kalem 1,7 puan azalışla motorlu taşıt yani otomobil alımı oldu. Alt kameler madde bazında çok değiştiği için bazı kalemlerin isim ve yapısı da farklılaştığı için hesaplamaya dahil edemediğimizi hatırlatalım.

ESKİ SEPETTE AYLIK ENFLASYON 4,93 OLACAKTI

İş Portföy Başekonomisti Hande Şekerci ise revizyonunun enflasyona 0,5 puan olumlu katkı yapacağını hesapladı. Şekerci'nin Ekin Zihni ile birlikte yayımladığı notta şu değerlendirme yapıldı: "Bizim hesaplamalarımıza göre TÜFE sepeti içinde (geçen seneye kıyasla) islenmemiş gıdanın payı azaldı. Ayrıca enerjinin ağırlığı da geçen seneye göre düştü. Bunun da 2025’e kıyasla oynaklığın daha düşük olduğu bir TÜFE yapısı anlamına geldiğini değerlendiriyoruz. Ocak ayı özelinde yönetilen ve yönlendirilen fiyat değişimleri sınırlı olduğu için eski ağırlıklar ile hesaplandığında da aylık TÜFE'nin yüzde 4,93 civarında olduğunu ve ana resmi çok fazla değişmediğini değerlendiriyoruz.

Yeni sınıflamanın ve ağırlık yapısının bizim yıl sonu enflasyon projeksiyonumuz üzerinde 0,4-0,5 puan civarında olumlu (aşağı) yönde etkisi olduğunu söyleyebiliriz. (Gıdadaki fiyat hareketlerinin yansımaları hariç, yalnızca revizyon etkisi) Geçtiğimiz günlerde basında Hazine’nin yıl ortasında alkollü içecekler ve tütünde yapılan ÖTV ayarlamasından enflasyonla mücadele kapsamında vazgeçebileceği yer almıştı. Bu ayarlamanın yapılmaması enflasyona 0,4 puan olumlu etki yapabilir."