Ekmekten makarnaya kadar her şeyi etkileyecek: Buğday fiyatları 3 katına çıkabilir Sözcü Gazetesi

Earth's Future dergisinde yayımlanan araştırmada iklim verileri, küresel buğday üretim bölgeleri ve emtia fiyatları birlikte incelendi. Sonuçlar, dünyanın önemli üretim merkezlerinden birkaçında aynı dönemde yaşanan ciddi su kıtlığının küresel fiyatlar üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu gösterdi.

Araştırmacılar 2000-2021 arasındaki verileri incelediğinde, buğday fiyatlarında yıldan yıla görülen değişimin yaklaşık yüzde 74'ünün şiddetli su kıtlığıyla açıklanabildiğini belirledi. Özellikle birden fazla büyük üretici bölgede aynı anda kuraklık yaşanması fiyat üzerindeki baskıyı artırıyor.

Geçmiş verilere göre normal bir yılda dünya buğday ekim alanlarının yaklaşık yüzde 5'i ciddi su kıtlığıyla karşılaşıyor. Ancak 2000, 2010, 2012 ve 2020 gibi kuraklığın ağır yaşandığı yıllarda bu oran yüzde 15'in üzerine çıktı. İklim modelleri, sıcaklık yükseldikçe ciddi su kıtlığı yaşayan buğday alanlarının genişleyebileceğine işaret ediyor.

Küresel sıcaklığın 2 derece artması halinde ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolara ulaşabileceği hesaplandı. Isınmanın 3 dereceye ulaşması durumunda ise fiyatın 364 dolar civarına çıkabileceği tahmin ediliyor. Bu rakam, enflasyondan arındırılmış 2010 küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına karşılık geliyor.

Araştırmada buğdayın yanı sıra mısır ve pirinç de incelendi. Kuraklık ile fiyat arasındaki güçlü ilişkinin özellikle buğdayda belirgin olduğu, mısırda etkinin daha zayıf kaldığı, pirinçte ise benzer bir bağlantının tespit edilmediği belirtildi.

Araştırmacılar buğday fiyatlarının yalnızca iklim koşullarına bağlı olmadığının da altını çiziyor. Enerji ve gübre maliyetleri, stok miktarı, ticaret politikaları ve savaşlar gibi jeopolitik gelişmeler de fiyatları değiştirebiliyor. Nitekim Ağustos 2026'da Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların yarattığı arz endişeleriyle Chicago buğday vadeli işlemleri temmuz başından itibaren yüzde 17'den fazla yükseldi.

Yeni çalışma ise uzun vadede iklim kaynaklı kuraklığın fiyatlar üzerindeki etkisinin giderek büyüyebileceğini ortaya koyuyor. Buğdayın milyarlarca insanın temel gıdaları arasında bulunması nedeniyle araştırmacılar, aynı anda birden fazla üretim bölgesini etkileyen kuraklıkların yalnızca tarımsal değil, küresel gıda fiyatlarını ve gıda güvenliğini ilgilendiren bir sorun olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.