E muhtıra’nın üzerinden 19 yıl geçti Yerel Gündem Haberleri

Türk demokrasi tarihinin kara lekesi “27 Nisan”ın üzerinden 19 yıl geçti. Cumhurbaşkanı seçimi bahane edilerek 27 Nisan 2007’de Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesinde yayınlanan “e-muhtıra”, demokrasi tarihinde kara bir leke olarak anılıyor. Türkiye’de ilk olma özelliği taşıyan muhtıraya karşı hükümetin bir gün sonra yaptığı açıklama, Türk demokrasisi açısından kırılma noktası oldu.

Cumhurbaşkanı seçimi bahane edilerek 27 Nisan 2007’de Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesine konulan ve hükümetin bir gün sonra verdiği karşılıkla siyasi hayatta “kırılma noktası” kabul edilen 27 Nisan e-muhtırasının üzerinden 19 yıl geçti.

Daha önce birçok kez askeri müdahaleyle karşılaşan Türk demokrasisi, 2007 yılının nisan ayında TBMM’de yapılacak Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi yeni bir muhtıra krizi yaşadı. Seçimler öncesinde 11. Cumhurbaşkanı için AK Parti’nin Abdullah Gül’ü aday göstereceği bilgisinin kulislere yansıması, bazı çevrelerce tepkiyle karşılandı.

BÜYÜKANIT’IN SÖZLERİ TARTIŞMANIN ODAĞIYDI

Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt’ın, Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi 12 Nisan’da beraberindeki kuvvet komutanlarıyla düzenlediği basın bilgilendirme toplantısında sarf ettiği “Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet’e sözde değil özde bağlı olmalıdır” sözleri, tartışmaların odağına oturdu. Büyükşehirlerde cumhurbaşkanı seçimleri bahane edilerek düzenlenen “Cumhuriyet mitingleri”nde, Gül’ün cumhurbaşkanlığına karşı çıkıldı.

367 TARTIŞMALARI

Seçimler öncesinde yaşanan bir başka polemik konusu ise 367 tartışması olarak tarihe yansıdı. Eski Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, cumhurbaşkanı seçimi için Anayasa’da belirtilen 367 oyun sadece karar yeter sayısı değil aynı zamanda toplantı yeter sayısı için de gerekli olduğu tezini ortaya attı. Buna göre, oylamalara en az 367 kişinin katılması gerektiği, aksi halde sonucun geçersiz olacağı iddia edildi. Böylece Meclis'teki sandalye sayısı 354 olan iktidar partisi, tek başına kendi oylarıyla cumhurbaşkanını seçemeyecekti.

Yaşanan bu tartışmalar ışığında tarihler, seçimin ilk turunun yapılacağı 27 Nisan 2007 gününü gösterdi. Siyasi çevrelerde AK Parti’nin farklı bir isim çıkaracağı dillendirilirken Başbakan Tayyip Erdoğan, beklenenin aksine Gül’ün adaylığından geri adım atmadı. 27 Nisan’da Abdullah Gül, 361 milletvekilinin oy kullandığı ilk tur oylamasında 357 oy aldı. Oylamanın hemen sonrasında CHP, seçimi Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı.

GENELKURMAY’DAN GECE YARISI “E-MUHTIRA”

Aynı gün gece saat 23.30’da Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesinde daha sonra “e-muhtıra” olarak anılacak basın açıklaması yayınlandı. Bildiride, şunlar kaydedildi: “Özetle, Cumhuriyet’imizin Kurucusu Ulu Önder Atatürk’ün, ‘Ne mutlu Türküm diyene’ anlayışına karşı çıkan herkes, Türkiye Cumhuriyeti’nin düşmanıdır ve öyle kalacaktır. Türk Silahlı Kuvvetleri, bu niteliklerin korunması için kendisine kanunlarla verilmiş olan açık görevleri eksiksiz yerine getirme konusundaki sarsılmaz kararlılığını muhafaza etmektedir ve bu kararlılığa olan bağlılığı ile inancı kesindir.”

HÜKÜMET DİK DURDU

“Muhtıra” olarak nitelendirilen bu açıklamanın ardından kabine üyeleri, gece boyu buna nasıl bir yanıt verileceğini tartıştı. Dönemin Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek, 28 Nisan saat 15.00’te, “Başbakan’a bağlı bir kurum olan Genelkurmay Başkanlığı'nın herhangi bir konuda hükümete karşı bir ifade kullanması, demokratik bir hukuk devletinde düşünülemez” açıklamasını yaptı.

CHP’nin başvurusu üzerine toplanan AYM, 1 Mayıs’ta verdiği kararla “367 iddiasını” kabul ederek yapılan birinci tur oylamayı iptal etti. Toplantılarda yeter sayısı olan 367’nin bulunamayışı nedeniyle 11. Cumhurbaşkanı seçilemedi. AYM’nin iptal kararı üzerine, AK Parti’nin teklifi ve tüm partilerin desteğiyle erken seçim kararı alındı. 22 Temmuz 2007’de erken seçime gidilirken seçimlerde yüzde 46,6 oy alan Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki AK Parti, 341 milletvekili ile yeniden tek başına iktidar oldu. Seçimlerde CHP ikinci, MHP ise üçüncü parti olarak Meclis’e girdi.

ÜÇÜNCÜ TURDA SEÇİLDİ

TBMM’de tekrarlanacak Cumhurbaşkanı seçimlerinde bu kez MHP’nin oylamalara katılacağını belirtmesi, yeni bir 367 krizinin önüne geçti. Yeniden AK Parti’nin adayı olan Abdullah Gül, 20 Ağustos’ta yapılan Cumhurbaşkanı seçiminin birinci turunda 341 oy aldı. Gül, 24 Ağustos’taki ikinci turda ise 337 oyda kaldı. Anayasa’ya göre ilk iki turda üçte iki çoğunluk olan 367 sayısına ulaşılamadığı için 276 oyun aranacağı üçüncü tura gidildi. 28 Ağustos’ta yapılan üçüncü turda Abdullah Gül, 339 oy alarak Türkiye Cumhuriyeti’nin 11. Cumhurbaşkanı seçildi.

ÖLÜNCE DOSYA KAPANDI

Tartışmaların sona ermesinin ardından muhtıra, 29 Ağustos 2011’de Genelkurmay Başkanlığı’nın internet sitesinden kaldırıldı. Büyükanıt hakkında e-muhtıradan 5 yıl sonra soruşturma açıldı. Şikayetler üzerine 2012’de başlatılan soruşturma, dosyanın tek şüphelisi Yaşar Büyükanıt’ın 21 Kasım 2019’da hayatını kaybetmesinin ardından kapatıldı.