Dünyanın gözü Pekin de! 8,5 yıl sonra tarihi ziyaret: ABD Başkanı Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi nin gündeminde hangi konular var? Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump, savaş, ticaret ve yapay zeka konularındaki küresel kaygıların arttığı çalkantılı bir dönemde Çin lideri Xi Jinping ile merakla beklenen görüşme için Pekin'e doğru yola çıktı.

İki liderin Çin'de bir araya geldiği son görüşme 2017 yılında gerçekleşmişti. O dönem Trump'a son derece görkemli bir karşılama yapılmış, Forbidden City'de (Yasak Şehir) verilen akşam yemeğiyle daha önce hiçbir ABD başkanına tanınmayan bir onur gösterilmişti.

Bu haftaki karşılama da en az o kadar ihtişamlı olmaya hazırlanıyor. Programda, Çin yönetiminin üst düzey isimlerinin yaşayıp çalıştığı seçkin yerleşke Zhongnanhai'ye yapılacak nadir ziyaret de bulunuyor. Gündem ise yine oldukça yoğun: İran krizi, ticaret, teknoloji ve Tayvan başlıklarına yeni bir gerilim unsuru olarak eklenmiş durumda.

Ancak Trump'ın yeniden ziyaret ettiği Çin artık çok daha güçlü ve kendine daha fazla güvenen bir ülke. Eşi benzeri görülmemiş üçüncü döneminde bulunan Xi Jinping, yenilenebilir enerji, robotik ve yapay zeka alanlarına dev yatırımlar yaparak "yeni üretici güçler" vizyonunu ileri taşıyor.

Beyaz Saray'dan ayrılırken "Biz iki süper gücüz" diyen Trump, "Askeri güç açısından dünyanın en güçlü ülkesiyiz. Çin ise ikinci olarak görülüyor." dedi.

Trump her ne kadar güç mesajı vermeye çalışsa da ziyaret, başkanlığı açısından hassas bir dönemde gerçekleşiyor. ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş ve bunun sonucu olarak yükselen enflasyon, Trump'ın ülke içindeki popülaritesini zorluyor. Trump, Çin'e daha fazla Amerikan gıda ürünü ve uçak satışı için anlaşmalar imzalayarak bir başarı elde etmeyi hedefliyor ve Xi ile "her şeyden çok" ticareti konuşacağını söylüyor.

Trump yönetimi, iki ülke arasındaki anlaşmazlıkları ele almak amacıyla Çin ile bir "Ticaret Kurulu" oluşturma sürecini başlatmayı umuyor. Böyle bir kurul, Trump'ın geçen yıl uyguladığı gümrük tarifeleriyle başlayan ve Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolüyle karşılık verdiği ticaret savaşının yeniden alevlenmesini önlemeye yardımcı olabilir. Bu gerilim, geçen ekimde bir yıllık ateşkesle sonuçlanmıştı.

"KONUŞACAK ÇOK ŞEYİMİZ VAR İRAN BUNLARDAN BİRİ DEĞİL"

Ancak Trump, İran krizinin hala gündemini domine ettiği bir dönemde Pekin'e gidiyor. Savaş, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasına yol açarak petrol ve doğal gaz tankerlerini mahsur bıraktı ve enerji fiyatlarını küresel ekonomik büyümeyi tehdit edecek seviyelere taşıdı. ABD Başkanı, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin geçen hafta Pekin'de olmasına rağmen, Xi'nin çatışmanın çözümünde yardımcı olmasına gerek olmadığını söyledi ve ekledi:

"Konuşacak çok şeyimiz var. Açıkçası İran bunlardan biri değil diyebilirim, çünkü İran’ı büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz"

ANA GÜNDEM TAYVAN VE TİCARET

Çin'in, ABD'nin kendi toprağının bir parçası olarak gördüğü özerk Tayvan adasına silah satma planlarından rahatsız olması nedeniyle Tayvan konusu da zirvenin ana başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Trump, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD yönetiminin aralık ayında onayladığı ancak henüz teslim etmeye başlamadığı 11 milyar dolarlık Tayvan silah paketini Xi ile görüşeceğini söyledi.

ABD Başkanı'nın Tayvan konusunda daha mesafeli bir yaklaşım sergilemesi, Trump'ın ada demokrasisine verilen desteği azaltmaya açık olup olmadığı sorularını gündeme getiriyor.

Öte yandan Tayvan, dünyanın en büyük çip üreticisi olarak yapay zeka gelişimi açısından kritik önem taşıyor. ABD, bu yıl şimdiye kadar Tayvan'dan Çin'den daha fazla ürün ithal etti. Trump ise Biden döneminden kalan programlar ve kendi anlaşmalarıyla daha fazla çip üretimini Amerika'ya çekmeye çalışıyor.

"Xİ İLE İLİŞKİLERİMİZ SAĞLAM ZEMİNDE"

Trump ise Beyaz Saray'dan ayrılmadan önce Xi'nin yıl sonunda ABD'ye yapması planlanan karşı ziyaretten söz etti ve yapımı süren balo salonunun o zamana kadar yetişmeyecek olmasından yakındı.

"Uzun yıllar boyunca harika bir ilişkimiz olacak" diyen Trump, ABD ile Çin ilişkilerine atıfta bulundu. "Bildiğiniz gibi Başkan Xi yıl sonuna doğru buraya gelecek. Bu heyecan verici olacak. Keşke balo salonumuz bitmiş olsaydı."

Trump, Çin lideriyle görüşmesinin "olumlu" geçeceğini söyledi. Başkan, Air Force One'a danışmanlar, aile üyeleri ve iş dünyasının önemli isimleriyle birlikte bindi. Heyette Nvidia CEO'su Jensen Huang ile Tesla ve SpaceX'in sahibi Elon Musk da yer aldı.

Trump, Pekin'e uçarken sosyal medyada yaptığı paylaşımda, Xi'den "ilk talebinin" Çin'deki Amerikan şirketlerinin varlığını güçlendirmesi olacağını yazdı.

Xi'yi "olağanüstü bir lider" olarak tanımlayan Trump, "Bu parlak insanların yeteneklerini sergilemelerine izin vererek Çin Halk Cumhuriyeti'ni daha da ileri taşımasına yardımcı olmasını isteyeceğim” ifadelerini kullandı.

Trump dışarıya güven mesajı verse de uzmanlara göre Çin görüşmeye"çok daha güçlü bir konumda" giriyor.

ABD-ÇİN-RUSYA NÜKLEER ANLAŞMASI İSTİYOR

Trump'ın ayrıca ABD, Çin ve Rusya arasında her ülkenin sahip olduğu nükleer silah miktarına sınırlama getirecek bir anlaşma fikrini de gündeme taşıması bekleniyor.

Beyaz Saray'ın belirlediği kurallar çerçevesinde ismini vermeden konuşan üst düzey bir Trump yetkilisi, başkanın bu konuyu Xi ile görüşeceğini söyledi.

Çin daha önce böyle bir anlaşmaya sıcak yaklaşmamıştı. Pentagon tahminlerine göre Pekin'in 600'den fazla operasyonel nükleer savaş başlığı bulunuyor ve bu sayı, her biri 5 binden fazla savaş başlığına sahip ABD ve Rusya'nın çok gerisinde kalıyor.

ABD ile Rusya arasındaki son nükleer silah anlaşması olan New START'ın şubat ayında sona ermesiyle birlikte, yarım yüzyıldan sonra ilk kez dünyanın en büyük iki nükleer cephaneliği üzerindeki sınırlamalar kalkmış oldu. Anlaşmanın süresi dolarken Trump, Rusya'nın uzatma çağrısını reddetmiş ve Çin'i de kapsayan "yeni, geliştirilmiş ve modernize edilmiş" bir anlaşma çağrısında bulunmuştu.

Pentagon, Çin'in şu anda 600'den fazla operasyonel nükleer savaş başlığına sahip olduğunu ve bu sayının 2030'a kadar 1000'i aşacağını tahmin ediyor.