Dünyanın en güzel şehri suların altında kalacak: Başka yere taşıyacaklar

Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, yükselen deniz seviyelerine karşı Venedik'in önünde yalnızca dört seçenek kaldığını ortaya koydu. Avrupa ve Birleşik Krallık'tan araştırmacıların hazırladığı çalışma, kentin uzun vadeli geleceğini şekillendirecek bu seçeneklerin hiçbirinin kusursuz olmadığını vurguluyor.

Venedik, hem yükselen deniz seviyeleri hem de zemin çökmesiyle aynı anda mücadele etmek zorunda. 2022'den bu yana aktif olan MoSE sistemi, taşkın ve fırtına durumlarında lagünün üç girişini kapatan hareketli bariyerlerden oluşuyor.

Ancak araştırmacılar bu sistemin uzun vadede yetersiz kalacağını öngörüyor; deniz seviyesi yükseldikçe kapanma sıklığı ve süresi artacak, bu da hem liman işletmeciliğini sekteye uğratacak hem de lagün ekosistemini bozacak.

Araştırmanın sunduğu ilk seçenek mevcut açık lagün yapısını korurken MoSE sistemini güçlendirmeyi öngörüyor. Ekosistem ve kültürel miras açısından en az tahribatlı yol bu olmakla birlikte, artan kapanma süreleri nedeniyle koruma etkinliği zamanla zayıflıyor.

İkinci seçenek, tarihi merkezi halka şeklinde setlerle lagünün geri kalanından yalıtmayı teklif ediyor. Kent su baskınlarından korunacak; ancak Venedik'i Venedik yapan su ile kurulan fiziksel ve sembolik bağ köklü biçimde değişecek. Ulaşım altyapısı ve liman düzeni de baştan tasarlanmak zorunda kalacak.

Üçüncü seçenekte lagün, yükseltilmiş bentlerle kalıcı olarak kapatılmış bir kıyı gölüne dönüştürülecek. Tarihi yapılar ve yerleşim alanları korunmuş olacak; ancak lagünün doğal ekosistemi ve peyzajı yok olacak. Kenti tarihsel olarak şekillendiren çevre böylece ortadan kalkacak.

Dördüncü ve en radikal seçenek stratejik geri çekilmeyi, yani en ikonik yapıların sökülerek daha yüksek arazilere taşınmasını öngörüyor. Bu senaryo tarihi kent dokusunun, geleneksel yaşam biçimlerinin ve ekonomik faaliyetlerin büyük bölümünün yitirilmesi anlamına geliyor. Araştırmacılar, sera gazı emisyonlarının yüksek seyretmesi halinde bu senaryonun 24. yüzyılın sonundan önce gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Çalışmanın altını çizdiği temel sorun, seçeneklerin hiçbirinin tam anlamıyla yeterli olmaması. Tarihi yapıları kurtarmak lagünü kurtarmıyor; ekonomik faaliyeti sürdürmek yaşam kalitesini güvence altına almıyor. Üstelik ele alınan büyük ölçekli projelerin hayata geçirilmesi onlarca yıllık hazırlık gerektiriyor; kararların ise hızla alınması gerekiyor. Küresel ısınmanın önüne geçilememesi halinde Venedik'in kısmen ya da tamamen terk edilmesi artık ihtimaller çerçevesinde.