Dünyada hiçbir ülkenin istemediği tek kara parçası: Haritalarda unutulan bu 125 yıllık arazinin sırrı ne?

Dünya haritasına baktığınızda yeryüzündeki her santimetrekarenin bir devlete ait olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak Afrika'nın kalbinde, Mısır ile Sudan arasında kalan Bir Tawil adlı 2.060 kilometrekarelik devasa çöl, yeryüzünde hiçbir ülkeye ait olmayan tek toprak parçası.

DÜNYADA HİÇBİR DEVLETİN İSTEMEDİĞİ TEK KARA PARÇASI

Mısır ve Sudan sınırında yer alan bu kurak ve ıssız bölge, uluslararası hukuk terminolojisinde "terra nullius", yani "sahipsiz toprak" olarak geçiyor.

Antarktika'nın uçsuz bucaksız buzullarını saymazsak, üzerinde hiçbir devletin hak iddia etmediği dünya üzerindeki tek yer burası. İki devasa ülkenin tam ortasında duran bu bölgeyi kimsenin istememesinin nedeni ise kaynak yetersizliği değil, karmaşık bir diplomatik satranç oyunu.

BU İLGİNÇ DURUMUN KÖKENİ 1899 YILINA DAYANIYOR

Bu eşsiz coğrafi anormalliğin temelinde 19. yüzyılın sonlarında İngilizlerin çizdiği haritalar yatıyor. 1899 yılında İngiltere, Mısır ve Sudan arasındaki sınırı 22. paralel boyunca dümdüz bir çizgi halinde belirledi.

Bu katı çizgiye göre Bir Tawil Sudan sınırları içinde kalırken, hemen doğusunda yer alan ve Kızıldeniz kıyısında bulunan çok daha büyük, değerli Halaib Üçgeni Mısır yönetimine bırakıldı.

1902 YILINDAKİ YENİ HARİTA KRİZİN FİTİLİNİ ATEŞLEDİ

İngiliz yönetimi sadece üç yıl sonra, 1902'de bölgedeki kabilelerin yerleşimlerini ve su kaynaklarını dikkate alarak yeni bir yönetim sınırı çizmeye karar verdi. Bu yeni harita, 2.060 kilometrekarelik çöl arazisi Bir Tawil'i Mısır yönetimine verdi.

Kızıldeniz kıyısındaki zengin kaynaklara sahip Halaib Üçgeni ise Sudan'ın kontrolüne geçti. İki ülke arasında yüzyılı aşacak kilitlenme tam da bu karar yüzünden başladı.

BİR TAWİL'İ KABUL ETMEK HALAİB'DEN VAZGEÇMEK DEMEK

Günümüzde Mısır orijinal 1899 sınırının geçerli olduğunu savunurken, Sudan 1902 yönetim sınırının yasal olduğunu iddia ediyor. İki ülkenin de asıl hedefi Kızıldeniz'e kıyısı olan, yeraltı kaynakları bakımından zengin Halaib Üçgeni'ne sahip olmak.

Hukuksal bir paradoks olarak, bir ülkenin Bir Tawil üzerinde hak iddia etmesi, kendi savunduğu sınır çizgisinden ve dolayısıyla Halaib Üçgeni'nden vazgeçmesi anlamına geliyor. Bedel çok ağır olduğu için iki taraf da bu çöl parçasını kesin bir dille reddediyor.

İNTERNETTE KENDİ KRALLIĞINI İLAN EDEN MACERAPERESTLER

Bu sahipsiz ve unutulmuş toprak parçası, zaman zaman oldukça ilginç olaylara da sahne oluyor. 2014 yılında Amerikalı bir vatandaş, kızının prenses olma hayalini gerçeğe dönüştürmek için zorlu bir yolculukla bölgeye ulaştı.

Kuma kendi tasarladığı bayrağını diken adam, "Kuzey Sudan Krallığı" adında yeni bir devlet kurduğunu duyurdu. Elbette bu tür bireysel eylemlerin uluslararası arenada hiçbir geçerliliği bulunmuyor. Bir Tawil, sıcağın ve kumun egemen olduğu devasa bir boşluk içinde, uluslararası diplomasinin çözülmemiş bir düğümü olarak sahipsiz kalmaya devam ediyor.