Dünya petrol kriziyle sarsılırken, Çin in planı tıkır tıkır işliyor: Av başladı Sözcü Gazetesi

Orta Doğu'daki savaş küresel petrol tedarik zincirlerini felç ederken, Çin 21. yüzyılın enerji denklemini kökünden değiştirecek bir strateji izliyor. İhtiyacı olan uranyumun %70'inden fazlasını yurt dışından ithal eden ve halihazırda 58 ticari reaktörü faaliyette olan Pekin yönetimi; deniz ablukalarına karşı enerji bağımsızlığını sağlamak için uranyum madenciliğine, çöl rezervlerine ve okyanus teknolojilerine milyarlarca dolar akıtıyor.

2024 sonu itibarıyla 58 ticari nükleer santrali faaliyette ve 27'si yapım aşamasında olan Çin, 2040 yılına kadar kapasitesini ikiye katlamak için her yıl yaklaşık 11 yeni reaktörün inşasını onaylıyor, ancak asıl sorun tedarik: 2023 yılında Çin'in yerli uranyum üretimi sadece 1.700 ton (küresel üretimin %4'ü) iken, ithalatı 22.000 tonu buldu. Bu devasa dışa bağımlılık, olası bir jeopolitik krizde veya deniz ablukasında ülkenin şalterlerinin inmesi anlamına geliyor.

Petrol sektörünün düştüğü tuzağa düşmek istemeyen Çin yönetimi, sadece 2026 yılı kaynak stoklaması için bütçesini %8,1 artırarak 16 milyar dolara çıkardı ve şu stratejik adımları atmaya başladı:

Finansal Güç: Ülkedeki tek yetkili şirket olan Çin Ulusal Uranyum Şirketi, Aralık 2025'te borsaya açılarak ilk gününde 570 milyon dolar gelir elde etti. Bu fon, doğrudan yerli ve yabancı madenleri desteklemek için kullanılacak.

Ordos Çölü Hazinesi: İç Moğolistan'daki Ordos Çölü'nde 30 milyon tonluk devasa bir uranyum yatağı bulundu. Çin, kumtaşının içine gömülü bu elementi çevre dostu "yerinde liç" teknolojisiyle çıkarıyor.

Okyanustan Uranyum Avı: Çin Ulusal Nükleer Şirketi (CNNC), gerçek bir deniz ortamında sudan kilogram ölçeğinde uranyum ayrıştırmayı başararak tarihi bir teknolojik dönüm noktasını aştı.

Kara İttifakları: Olası deniz ablukalarını by-pass etmek isteyen Çin, devasa Zuuvch-Ovoo yatağına sahip sınır komşusu Moğolistan ile demiryolu üzerinden güvenli ve kesintisiz bir tedarik hattı kuruyor.

Çin planlarını sadece uranyum üzerine kurmuyor. Dünya kabuğunda uranyumdan üç kat daha fazla bulunan "Toryum" elementiyle çalışan TMSR-LF1 erimiş tuz reaktörünü Gansu eyaletinde çoktan faaliyete geçirdi. Dahası, nükleer enerji artık sadece elektrik için değil; petrokimya sanayisi için yılda 7 milyon ton kömürün yerini alacak olan "aşırı yüksek sıcaklıkta buhar" üretimi (Ocak 2026'da başlayan Jiangsu Xuwei projesi) için de devrede.