Dünya genelinde ölümcül bir mantar yayılıyor! Her yıl 6,5 milyon kişiyi etkiliyor... Şimdi ise tehlike büyüyor

Yeni bir bilimsel incelemede araştırmacılar, yaygın bir mantarın ilaca dirençli bir varyantının küresel ölçekte yayıldığı konusunda ciddi bir uyarıda bulundu. Mantar enfeksiyonları her yıl yaklaşık 6,5 milyon kişiyi etkiliyor ve mantar önleyici (antifungal) tedaviye rağmen %50'nin üzerinde yüksek bir ölüm oranıyla ilişkilendiriliyor.

Candida auris adı verilen bu mantar, özellikle bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ölümcül enfeksiyonlara yol açabilen istilacı bir maya türü olarak biliniyor.

Hızla yayılan bir tehdit

Bu varyant ilk olarak 2009 yılında Japonya'da bir hastanın kulak kanalında keşfedildi. Kısa sürede Hindistan da dahil olmak üzere birçok ülkeye yayıldı ve 2014 yılında büyük bir halk sağlığı tehdidi olarak kabul edildi. Güncel veriler, Candida auris'in halihazırda 6 kıtada en az 61 ülkede bulunduğunu ortaya koyuyor.

Neden bu kadar dirençli ve tehlikeli?

Çalışma, mantarın maya benzeri büyüme biçiminden filament güdümlü yayılmaya geçme yeteneği nedeniyle ilaçlara karşı hızla direnç kazandığını gösteriyor. Ayrıca, insan derisine 'yapıştırıcı gibi' yapışmasını ve kolonileşmesini sağlayan hücre duvarı proteinlerine sahip.

Hücre zarında, antifungal ilaçlar onu öldürmeden önce onları uzaklaştırabilen 'dışarı atım pompaları' bulunuyor.

Öte yandan yüzeylerde yapışkan biyofilm tabakaları oluşturmak için birbirine yapışarak ilaçların nüfuz etmesini zorlaştırıyor.

Teşhis ve tedavi zorlukları

İncelemede, C. auris'in hastalar arasında veya hastaneler içinde bulaşmasının ciddi bir tıbbi sorun olduğu vurgulanıyor.

Enfeksiyonun genellikle yanlış tanımlanması, uygun tedaviye başlanmasında gecikmelere neden oluyor.

Araştırmacılar, özellikle kaynakları kısıtlı ülkelerde, daha iyi gözetim mekanizmaları aracılığıyla mantar hastalığı konusunda farkındalığı artırmaya yönelik çabaların iyileştirilmesi çağrısında bulunuyor. 

Yine de iyi bir haber var: Halihazırda klinik deneme aşamasında olan üç yeni ilacın, yakın gelecekte bu enfeksiyonun tedavisi için kullanıma sunulması hedefleniyor.

İklim değişikliği mantarları tetikliyor

Bu yılın mayıs ayında yayınlanan bir çalışma, küresel sıcaklık artışının, her yıl dünya genelinde milyonlarca enfeksiyona ve 2,5 milyona kadar ölüme neden olan bir mantarın yayılmasını hızlandıracağını bildirdi.

Aspergillus fumigatus adlı bir tür, 2100 yılına kadar yayılım alanını %77 oranında genişleterek Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarının daha kuzey bölgelerine ulaşabilir ve yalnızca Avrupa'da 9 milyon daha fazla insanı risk altına sokabilir.

Raporun başyazarı Dr. Norman van Rhijn şunları söyledi:

"Nem ve aşırı hava olayları gibi çevresel faktörlerdeki değişiklikler, mantarların adaptasyonunu ve yayılmasını tetikleyecektir. Mantarlar; virüsler ve parazitlere kıyasla daha az araştırılıyor, ancak bu haritalar mantar patojenlerinin gelecekte dünyanın çoğu bölgesini etkileyeceğini gösteriyor."