Doları tutamadılar! Tüm zamanların rekorunu kırdı

Küresel piyasalarda dolar endeksinin 99 seviyesinde katılaşması ve Orta Doğu'da tırmanan gerilim, Türk Lirası üzerindeki baskıyı zirveye taşıdı.

Dört gündür belirli bir seviyede tutulmaya çalışılan dolar, bugün 44,0780 liraya çıkarak tüm zamanların rekorunu kırdı. İran ve İsrail arasındaki çatışmaların yedinci gününe girmesiyle birlikte artan petrol fiyatları, enflasyon korkusunu tetiklerken güvenli liman arayan sermaye dolara yöneldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın gelecekteki liderlik yapısına dair yaptığı açıklamalar da bölgedeki siyasi belirsizliği körükledi.

Dezenflasyon sürecinin en kritik aşamasında patlak veren savaş dalgasına karşı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), geçtiğimiz Pazar günü iki önemli savunma hattı kurmuştu. Banka, ilk etapta 1 hafta vadeli repo ihalelerini durdurdu ve Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladı.

Savaşın ateşi rezervi de yaktı: Doları 44 TL'de tutmak için Merkez 10 milyar eritti

Bu hamleyle birlikte TCMB, bankaları yüzde 37 yerine yüzde 40 maliyetle fonlamaya başladı. Bu durum, mevduat faizlerinde de yukarı yönlü bir hareketi beraberinde getirdi. Bir aylık mevduat faizleri yüzde 40 seviyelerine çıkarken, günlük mevduat tercih edenlere yıllık yüzde 44’e varan faiz oranları sunulmaya başlandı. TCMB ayrıca gecelik borç verme faizini de yüzde 40 olarak ilan etti.

Merkez’in devreye aldığı bir diğer mekanizma olan TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemleriyle, döviz ihtiyacı olan şirketlerin serbest piyasaya hücum etmesinin önüne geçilmeye çalışıldı.

Bu sistemde, şirketler döviz taleplerini doğrudan TCMB üzerinden karşılıyor ve ödemeler belirlenen vadede yapılıyor. Ancak piyasa uzmanları, "carry trade" (düşük faizli paradan kaçıp yüksek faizli paraya yatırım yapma) yöntemiyle mevduat yapanların yeniden dolara dönmesinin, talep patlamasına yol açmış olabileceğine dikkat çekti.

Döviz rezervlerinde geçtiğimiz hafta büyük bir hareketlilik yaşandı. Bloomberg'in paylaştığı verilere göre TCMB, liranın istikrarını koruyabilmek adına rezervlerinin yaklaşık yüzde 15’ine tekabül eden 12 milyar doları piyasaya sürdü.

Merkez'in rezervleri altının desteğiyle yükseldi

Pazartesi günü piyasalar açılmadan likiditeyi sıkılaştıran ekonomi yönetimi, bankalar aracılığıyla dolar satışı yaparak dalgalanmayı engellemeye çalıştı. Bu müdahaleler Perşembe gününe kadar sürerken, liranın diğer gelişmekte olan ülke para birimlerine göre daha sakin kalması sağlandı.

JPMorgan Chase & Co. Gelişmekte Olan Piyasa Devlet Stratejisi Başkanı Nick Eisinger, mevcut politikanın kısa vadede sürdürülebilir olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bunu yapmaya devam edebilecek yeterli imkanları var, ancak İran'la yaşananların uzun vadeli olmasının nedeni de açıkça bu. Eğer yüksek risk ortamı bir veya iki hafta sürerse, genel olarak durum sakinleşir ve muhtemelen bir dereceye kadar normale dönebiliriz. Aksi takdirde, küresel olarak birçok riskli varlık için beklentiler çok daha zorlaşır."

TCMB'nin bankalarla yaptığı takas (swap) hatları hariç tutulduğunda, net döviz rezervleri geçtiğimiz Cuma itibarıyla 78,4 milyar dolar düzeyindeydi.

Altın rezervleri de dahil edildiğinde para otoritesinin toplam rezerv mülkiyeti yaklaşık 200 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ancak küresel petrol fiyatlarındaki artışın Fed'in faiz indirimlerini Temmuz'dan sonbahar aylarına ertelemesi, petrol ithalatçısı olan Türkiye ekonomisi üzerindeki baskının bir süre daha devam edeceğini gösteriyor.