Doğu ve Güneydoğu Baroları ndan ortak açıklama: Van Barosu Başkanı Av. Sinan Özaraz ın fiziksel gözaltı ve kötü muameleye maruz bırakılması kabul edilemez

T24 Haber Merkezi

Şanlıurfa Barosu tarafından, Adil Yargılanma Hakkına Erişim Derneği (AYHED) paydaşlığında ve Avrupa Birliği desteğiyle yürütülen “Şanlıurfa Bölgesinde İnsan Hakları İhlallerine Karşı Hukuki Mücadele Kapasitesinin Geliştirilmesi” projesi kapsamında “Savunmayı Savunmak: Avukatlık Mesleğinin Uluslararası Güvencesi” başlıklı çalıştay, Doğu ve Güneydoğu bölgesinden baro başkanlarının katılımıyla Şanlıurfa’da gerçekleştirildi.

Açılış konuşmalarında Şanlıurfa Barosu Başkanı Av. Abdullah Öncel, avukat haklarının korunması bakımından Lüksemburg Sözleşmesi’nin taşıdığı kritik role vurgu yaparak, bugüne kadar 26 ülkenin sözleşmeye taraf olduğunu ifade etti. Öncel, çalıştay açılışında ayrıca savunma hakkının adaletin vazgeçilmez unsuru olduğuna dikkat çekerek, avukatlık mesleğinin bağımsızlığı ve güvenliğinin yalnızca meslek mensuplarını değil, yurttaşların adalete erişim hakkını da doğrudan etkilediğini vurguladı ve ortak savunuculuğun önemine dikkat çekti.

Proje Koordinatörü Ahmet Doğan, açılış konuşmasında şu değerlendirmeyi yaptı: “İnsan hakları ihlallerine karşı hukuki mücadele kapasitesi, güçlü bir savunma olmadan yükselemez. Savunma zayıfladığında yalnızca avukatlar değil; adalet duygusu, toplumsal barış ve hukuk devleti de zayıflar.”

Çalıştaya, bölge baro başkanlarının yanı sıra Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu üyeleri Av. Ali Bayram ve Av. Nizam Dilek de katıldı. Program kapsamında, Urfa Barosu Etkin Savunuculuk Projesi tarafından hazırlanan “Savunmayı Savunmak” raporu katılımcılara sunulurken, *Avukatlık Mesleğinin Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (Lüksemburg Sözleşmesi)*nin çerçevesi ve hedefleri ise Türkiye Barolar Birliği Avukat Hakları Merkezi Sözcüsü Av. Deniz Özbilgin tarafından aktarıldı.

Savunmayı Savunmak raporu, avukata yönelik şiddetin mekânlarının çeşitliliğini de ortaya koymakta. Şiddetin sadece haciz mahallerinde değil; adliye koridorlarında, karakollarda, avukatlık ofislerinde ve hatta mezarlık gibi kamusal alanlarda da yaşanmakta olduğu belirtilmiş. Raporda ayrıca Lüksemburg Sözleşmesi’nin izleme mekanizması olan GRAVO gibi araçlarla, avukatların mesleki faaliyetlerini güven içinde yürütebilmeleri için devletlere pozitif yükümlülükler yüklediği hatırlatıldı.

Çalıştay oturumlarında bölge baroları, sahadan deneyimlerini paylaşarak, avukatların mesleki faaliyetleri sırasında karşılaştıkları risklerin görünür kılınması, savunma hakkının etkin kullanımı ve uluslararası standartların iç hukukta güçlendirilmesi başlıklarında değerlendirmelerde bulundular.

Çalıştayın sonunda baro başkanları tarafından ortak açıklama yayımlanarak; insan hakları ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde güncel gelişmelere ilişkin değerlendirmeler paylaşıldı, temel hak ve özgürlüklerin korunması ile ihlal iddialarında etkili soruşturma yürütülmesi çağrısı yapıldı. Ortak açıklamada ayrıca, avukatlık faaliyetinin kriminalize edilmesine karşı savunmanın uluslararası güvencelerinin güçlendirilmesi ve Lüksemburg Sözleşmesi’nin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Şanlıurfa Barosu, proje kapsamında hazırlanan raporların ilgili kurumlarla paylaşılması ve savunma hakkını güçlendirmeye yönelik savunuculuk çalışmalarının sürdürülmesi amacıyla bölge baroları ve paydaşlarla işbirliğini devam ettireceğini bildirdi.

Baro başkanları tarafından yapılan ortak açıklama şöyle:

"Bölge baroları olarak; Türkiye'de ve Suriye'de yaşanan güncel gelişmeleri, insan hakları, hukuk devleti ilkeleri ve savunma
hakkı perspektifinden değerlendirme gereği doğmuştur. Bu kapsamda, başta Mürşitpınar Sınır Kapısı olmak üzere Suriye'ye açılan sınır kapılarının, Suriye'deki Kürtlere insani yardımın kesintisiz biçimde ulaştırılabilmesi amacıyla açık tutulmasının zorunlu olduğu bir kez daha vurgulanmaktadır. Sivil toplum kuruluşlarıyla dayanışma içerisinde, halklara insani yardım ulaştırılmasına yönelik yol ve yöntemlerin belirlenmesi, bu sürecin süreklilik arz edecek biçimde sürdürülmesi ve gerekli yasal adımların ivedilikle atılması gerekmektedir. Suriye'de yaşanan gelişmelere ilişkin olarak Türkiye'nin birçok ilinde barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kanuna aykırı biçimde engellendiği, kolluk güçlerinin orantısız ve hukuka aykırı müdahalelerde bulunduğu görülmektedir. Bu müdahaleler bakımından sorumlular hakkında etkin, bağımsız ve tarafsız adli ve idari soruşturmaların yürütülmesi zorunludur.

Bu çerçevede, Van ilinde barışçıl gösteri ve yürüyüş hakkını kullananlara yönelik gerçekleştirilen müdahaleler kapsamında Van Barosu Başkanı Av. Sinan Özaraz'ın fiziksel gözaltı ve kötü muameleye maruz bırakılması kabul edilemezdir. Bölge baroları olarak bu sürecin yakın takipçisi olacağımızı kamuoyuna ilan ederiz. Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP) üyelerine yönelik gerçekleştirilen gözaltı ve tutuklamalar da kaygı vericidir. Siyasal faaliyetlerin ve düşünce açıklamalarının ceza soruşturmalarına konu edilmesi; kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ile ifade ve örgütlenme özgürlüğünün açık ihlalidir. Gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin cezalandırma aracına dönüştürülmesi kabul edilemez. Öte yandan, Amedspor'a yönelik verilen cezalar ile saha içinde ve dışında yaşanan ayrımcı uygulamalar da dikkatle izlenmektedir. Spor alanlarının toplumsal barışı ve birlikte yaşam kültürünü güçlendirmesi gerekirken, ayrımcı ve dışlayıcı yaklaşımların kurumsal kararlarla pekiştirilmesi; eşitlik ilkesine ve sporun evrensel değerlerine açıkça aykırıdır. Benzer şekilde, bireylerin "saç örme" gibi ifade özgürlüğü kapsamında kalan kişisel ve kültürel tercihlerinin hedef alınarak soruşturmalara konu edilmesi, temel hak ve özgürlüklere yönelik hukuka aykırı bir müdahaledir.

Özgürlük için Hukukçular Derneği üyesi meslektaşlarımıza yönelik verilen cezalar da ayrıca değerlendirilmiştir. Avukatlık faaliyeti ve hak savunuculuğunun, meşru ve yasal bir mesleki faaliyet olmasına rağmen kriminalize edilerek cezalandırma konusu hâline getirilmesi kabul edilemezdir. Savunma görevinin yerine getirilmesi nedeniyle avukatların yargı baskısına maruz bırakılması, yalnızca savunma hakkını değil; bireylerin adalete erişim hakkını ve hukuk devletinin temel güvencelerini doğrudan hedef almaktadır. Ceza yargılamalarının, özellikle kamuoyunda siyasi nitelik taşıdığı algısı oluşan dosyalar bakımından, hukuk devleti ilkelerine uygun, şeffaf ve adil yargılanma güvenceleri çerçevesinde yürütülmesi zorunludur. Yargının bir baskı ya da sindirme aracına dönüştürülmesi kabul edilemez.

Ayrıca, sosyal medya ve kamusal alanda özellikle Kürtlere, farklı inanç ve kimliklere yönelik nefret dili ve ayrımcı söylemlerin giderek yaygınlaştığı görülmektedir. Nefret söylemiyle etkin biçimde mücadele edilmemesi, șiddeti ve ayrımcılığı beslemekte; toplumsal barışı derinden zedelemektedir. Devletin, nefret söylemine karşı etkili hukuki mekanizmaları işletme yükümlülüğü bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları, Anayasa'nın 153. ve 90. maddeleri uyarınca bağlayıcıdır ve gecikmeksizin uygulanmak zorundadır. Bu kararların yerine getirilmemesi, hukuk devleti ilkesini ağır biçimde zedelemekte ve yargı sistemine duyulan güveni ortadan kaldırmaktadır. Avukatların Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi'nin hayata geçirilmesi ve bu sözleşmeye Türkiye'nin imzacı olması, avukatların mesleki güvencelerinin artırılması ve savunma hakkının etkin biçimde korunması açısından hayati önemdedir. Bölge baroları olarak; hukukun üstünlüğünü, insan haklarını ve savunma hakkını koruma kararlılığımızla, yaşanan tüm bu süreçlerin takipçisi olmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz."

Açıklamada imzası olan barolar şöyle:

1- Adıyaman Barosu
2- Ağrı Barosu
3- Batman Barosu
4- Bingöl Barosu
5- Bıtlıs Barosu
6- Dersim Barosu
7- Diyarbakır Barosu
8- Hakkari Barosu
9- Iğdır Barosu
10- Mardin Barosu
11- Muş Barosu
12- Siirt Barosu
13- Şanlıurfa Barosu
14- Şırnak Barosu
15- Van Barosu