Dizelde 2027 krizi Sözcü Gazetesi

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), aylık petrol piyasası raporunda dizel piyasasındaki sıkışıklığın derinleştiğini açıkladı. Ajans, kış aylarında talebin zirveye ulaşması öncesinde stoklardaki mevsim normallerinin dışındaki büyük düşüşlerin ve üretim kısıtlarının piyasada baskı yarattığını belirtti. IEA, uzun süreli arz kesintilerinin sonbahardaki rafineri bakım çalışmaları ve kış aylarında artacak talep öncesinde stokların azalmasına yol açtığını vurguladı.

Dizel rafinaj marjı, eylül ayında varil başına yaklaşık 95 dolarla rekor seviyelere yükseldi. Reuters'ın haberine göre, İran savaşıyla bağlantılı saldırıların rafineri kapasitesini ve üretimi olumsuz etkilemesi, fiyatlardaki artışta belirleyici oldu. IEA verilerine göre, Orta Doğu ve Rusya'nın toplam dizel ihracatı eylül ayında günlük 1,3 milyon varil azaldı. Bu düşüş, küresel dizel piyasasında yaşanan sıkışıklığı daha da derinleştirdi.

Ajans, yıl sonuna doğru rafineri faaliyetlerinde beklenen toparlanmanın stokları artırmaya başlayacağını ancak bu yıl oluşan açığı kapatmaya yetmeyeceğini öngördü. IEA, uzun süreli arz kesintilerinin sonbahardaki rafineri bakım çalışmaları ve kış aylarında artacak talep öncesinde stokların azalmasına yol açtığını belirtti. Bu durum, dizel arzındaki sıkıntının 2027 yılında da devam edebileceği uyarısını güçlendiriyor.

Sanayileşmiş ülkelere danışmanlık yapan IEA, fiyatları kontrol altına almak amacıyla stratejik rezervlerden 100 milyon varil petrol ve dizelin piyasaya sunulması için üye ülkelerin koordinasyon içinde çalıştığını bildirdi. Dizelin sanayi, tarım ve ulaşım sektörlerinde yaygın biçimde kullanılması nedeniyle fiyatlardaki yükselişin ekonomik ve siyasi baskıyı artırdığına dikkat çekildi.

IEA, rekor seviyelere çıkan dizel fiyatlarının mal maliyetlerini yükselterek reel gelirleri, ekonomik faaliyetleri ve enflasyonu olumsuz etkilediğini belirtti. Ajans, küresel petrol talebinin 2026'da günlük 2,6 milyon varil azalmasını bekliyor. Bu düşüşün yaklaşık yüzde 25'inin dizelden kaynaklanacağı tahmin ediliyor.

Küresel petrol arzının ise 2026'da günlük 5,8 milyon varil gerilemesi, 2027'de yön değiştirerek günlük 7,7 milyon varil artması bekleniyor. IEA, gelecek yıl arzın talebi aşmasıyla küresel petrol piyasasının yeniden arz fazlasına geçeceğini öngörüyor. Buna karşın ajans, rafineri faaliyetlerinde yıl sonuna doğru beklenen toparlanmanın bu yıl biriken dizel açığını telafi etmeye yetmeyeceğini vurguladı.