Diplomasi açık, silahlar beklemede: Pekin’in ziyaret vizesi Trump’ın masasında Dış Haberler

Amerikan Savunma Bakanlığı’nın politika işlerinden sorumlu Müsteşarı Elbridge Colby’nin Çin’e yapmayı planladığı ziyaretin, doğrudan Tayvan dosyasına bağlandığı ortaya çıktı.

Konuya yakın diplomatik kaynaklara göre Pekin, Trump yönetiminin Tayvan’a yönelik silah satışında nasıl bir yol izleyeceği netleşmeden Colby’nin ziyaretine onay vermek istemedi. Bu tablo, Çin’in diplomatik temasları dahi stratejik pazarlık aracı olarak kullandığını bir kez daha gözler önüne serdi.

Pekin’den Açık Mesaj: Önce Tayvan Dosyası Çözülsün

İngiliz Financial Times’a yansıyan ve diplomatik çevrelerde teyit edilen bilgilere göre Elbridge Colby, daha önce Çinli yetkililerle Pekin ziyareti konusunu görüşmüştü. Ancak Çin tarafı, Trump’ın 14 milyar dolarlık yeni silah paketi konusunda karar vermemesi nedeniyle bu ziyarete yeşil ışık yakmadı.

Çin açısından mesele yalnızca diplomatik bir ziyaret değil; doğrudan egemenlik meselesi ve kırmızı çizgi olarak görülen Tayvan dosyası. Çin Dışişleri çevrelerinden yansıyan değerlendirmelerde de Washington’un Tayvan’a silah satışının iki ülke ilişkilerinin siyasi temelini zedelediği yönündeki yaklaşım dikkat çekiyor.

Washington’da Çin Alarmı

Amerikan güvenlik çevrelerinde bu gelişme, Çin’in yalnızca askeri değil diplomatik baskı araçlarını da daha agresif kullanmaya başladığı şeklinde yorumlanıyor. Amerikan Enterprise Institute uzmanlarından Zach Cooper’a göre Pekin, gelecekte Colby ya da Savunma Bakanı Pete Hegseth gibi isimlerin ziyaretlerini de Washington üzerinde baskı kurmak için kullanabilir.

Amaç ise oldukça net: Trump yönetimini Tayvan’a yönelik silah satışını ertelemeye, parçalamaya ya da küçültmeye zorlamak. Washington’daki stratejik değerlendirmelerde bunun klasik Çin pazarlık modeli olduğu, diplomatik erişimin siyasi taviz karşılığında kullanıldığı ifade ediliyor.

Pentagon Sessizliğini Koruyor

ABD Savunma Bakanlığı resmi olarak “muhtemel ziyaretler hakkında yorum yapmıyoruz” açıklamasıyla diplomatik sessizliği tercih etti. Ancak Pentagon’dan sızan değerlendirmelere göre Trump ile Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Pekin temaslarının ardından kurulan iletişim hattının korunması isteniyor.

Yetkililer, Hegseth, Colby ve diğer üst düzey Pentagon isimlerinin Çinli mevkidaşlarıyla düzenli temas halinde olduğunu ve bu diyaloğun “karşılıklı saygı, açıklık ve gerçekçilik” temelinde sürdürülmesinin hedeflendiğini belirtiyor. Bu durum Washington’un gerilimi tamamen koparmak istemediğini gösteriyor.

Trump Tayvan Kartını Masada Tutuyor

Asıl kritik belirsizlik ise doğrudan Trump’ın tavrından kaynaklanıyor. Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirdiği zirvenin ardından Tayvan’a yönelik silah satışını “askıda” tuttuğunu ve bunu “çok güçlü bir müzakere kartı” olarak gördüğünü ifade etmişti.

Bu açıklama Taipei’de ciddi tedirginlik yarattı. Çünkü Tayvan açısından Amerikan silah desteği yalnızca ticari bir dosya değil; doğrudan güvenlik sigortası olarak görülüyor. Amerikan güvenlik çevrelerinden gelen değerlendirmelere göre Trump yönetiminin Tayvan dosyasını Pekin’le daha geniş kapsamlı pazarlıklarda kullanma ihtimali ciddi biçimde tartışılıyor.

Tarihi Telefon Diplomasisi İhtimali

Trump’ın son olarak Tayvan lideri Lai Ching-te ile doğrudan görüşebileceğini söylemesi ise krizi yeni bir boyuta taşıdı. Böyle bir görüşme gerçekleşirse bu, 1979’dan bu yana diplomatik teamülleri sarsacak tarihi bir gelişme olacak.

Çünkü Washington, 1979’da diplomatik tanımayı Taipei’den Pekin’e çevirmiş, o tarihten bu yana görevdeki bir Amerikan başkanı ile Tayvan lideri arasında kamuoyuna açık doğrudan bir görüşme yaşanmamıştı. Çinli diplomatik kaynaklar, böyle bir temasın Pekin tarafından “egemenliğe doğrudan meydan okuma” olarak algılanabileceğini değerlendiriyor.

Çin Medyasında Sert Söylem

Çin devlet medyasında Tayvan’a yönelik Amerikan askeri desteği, yalnızca güvenlik sorunu olarak değil, Çin’in iç işlerine müdahale olarak sunuluyor. Xinhua, CGTN ve China Daily’de son günlerde yayımlanan analizlerde Washington’un Tayvan politikasının Çin-Amerika ilişkilerinin en kırılgan hattı olduğu vurgulanıyor.

Çinli yorumcular, Tayvan Boğazı’ndaki istikrarsızlığın asıl kaynağının Amerikan askeri desteği olduğunu savunurken, Pekin’in gerektiğinde daha sert karşılık verebileceği mesajını da işliyor.

Amerikan Think Tank’lerinde Fikir Ayrılığı

ABD’de ise bu konuda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. Şahin güvenlik çevreleri Tayvan’a güçlü silah desteğinin Çin’i caydırmak için zorunlu olduğunu savunurken, bazı think tank raporları Washington’un Tayvan stratejisinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini öne sürüyor.

Çin’in son yıllarda hızla artan askeri kapasitesi nedeniyle Tayvan senaryosunun artık çok daha maliyetli hale geldiği belirtiliyor. Pentagon içindeki bazı stratejik akıllar ise Tayvan’ın kendi savunma yükünü daha fazla üstlenmesi gerektiğini düşünüyor.

Pasifik’te Diplomatik Satranç

Ortaya çıkan son tablo, ABD-Çin rekabetinin artık yalnızca savaş gemileri, füze sistemleri ve askeri tatbikatlar üzerinden değil; diplomatik ziyaretler, lider telefonları ve ertelenen temaslar üzerinden yürüdüğünü gösteriyor.

Pentagon’un kritik ismine kapıyı kapatan Pekin, Washington’a açık mesaj veriyor: Tayvan dosyasında geri adım bekleniyor. Washington ise Tayvan’ı hem stratejik ortak hem de pazarlık kartı olarak tutmaya devam ediyor. Görünen o ki Pasifik’te savaş henüz başlamadı; ancak diplomatik satranç tahtasında taşlar çoktan oynanmaya başladı.